ë¤ö[A¡} [>l¡ü\

ë¹[šÑz "³à W¡Òã 20 =¤A¡ Åè¤Kã ó¡àìƒàA¡ šãìJø

"R¡à}ƒà >v¡¤à º³W¡; W¡;šKã ³¹àº íºì¹ ÒàÚ>à =à "[ÎKã 16 t¡à A¡>[®¡G> ºàl¡üì=àA¡Jø¤à ÎàÒüì¹³Jå> ³ÚàÚ íºA¡àÚƒKã Î@ƒ³ 뮡àìK> ³ãît¡ (33) ¤å ë\ºƒà W¡Òã 20 =¤A¡ Åè¤Kã íW¡¹àA¡ "³Îå} ó¡àÒü> *Òü>à ºåšà ºãÅã} 30 =ãÒĤà R¡[Î [Ñš[Î&º \\ (ëšàìGà), Òü´£¡àº ë¯Ñz, &³ ³ì>à\A塳๠[Î}Ò>à ×A塳 šãìJø¡ú

ó塃 ëÎó¡[t¡ &v¡û¡A¡ã ³Jàƒà &G> ëºïKìƒï[¹

ºàB¡ìƒï[¹¤à [ƒ¯à[º "³Îå} [>ìR¡àº W¡àìB¡ï¤Kà ³¹ã íº>>à Òü´£¡àº ÒüÑz "³Îå} [\[¹¤à³ƒà íº[¹¤à ó塃 [¤[\ì>Π*šì¹t¡¹[Å}>à ó塃 ëÎó¡[t¡ &v¡û¡A¡ã ¹ç¡ºÎ &@ƒ [¹P¡ìºÎ>Kã ¯à}³ƒà W¡à>-=A¥¡¤à ëšà;º³ ëÚàÀ´¬à t¡à¹¤[ƒ &v¡û¡ "[ÎKã ³tå¡} ÒüÄà &G> ëºïJ;A¡[> ÒàÚ>à ëƒ[\Kì>ìt¡ƒ *[ó¡Î๠(&ó¡ &Î &) [t¡ ë¤øàì\ì@ƒøà Jà¤à í³ît¡>à ë=àA¡šà ë>à[t¡[ó¡ìA¡Î> "³>à ÒàÚ[¹¡ú

³³àR¡Kã ÎR¡àÒü ëó¡[Ñz줺ƒà ³ãÚೃà "R¡A¡šà ëšàA¡Ò>[J¤à ºàÒüt¡ ëÅà Ò@ƒ[v¡û¡ $;ºì¹àÒü

W¡Òã Jåƒã}Kã >줴¬¹ 21ƒKã 30 ó¡à*¤à >å[³; t¡¹à[> Wè¡š¥à šàR¡ì=àA¡šà Òü”z¹ì>Îì>º ÎR¡àÒü ëó¡[Ñz줺ƒà ³³àR¡ W¡Òãƒà ëºàv¡û¡àB¡ã t¡àA¡³åƒà $;[J¤à ³ãÚೃà "R¡A¡šà ëšàA¡Ò>[J¤à í³Kã ëÅà "ƒå A塳[Î W¡ÒãKã ëó¡[Ñz줺ƒ[ƒ $;ºì¹àÒü  ÒàÚ[¹¡ú 

Úå[>Ú> [³[>Ñz¹ &³ ë\ "A¡¤¹ [¹\àÒü> ët¡ïìJø

Úå[>Ú> [³[>Ñz¹ *¤ ëÑzt¡ ëó¡à¹ &Gt¡ì>¢º &[ó¡Úà΢, &³ ë\ "A¡¤¹ (67) >à ÒàÄà ët¡àR¡à>-ët¡àR¡à>¤à š[¤ÃìA¡Î>[Å}ƒà &[ƒt¡¹ *Òü>à íº[¹îR¡Kã ³t¡³ƒà ëÎGå&º Ò¹àÎì³”z W¡x[J ÒàÚ>à ³ÒàB¡ã ³=v¡û¡à Ò@ƒA¡ >åšã J¹>à ³=} ³=} ³¹àº Åã¹A¡šƒKã &³ ë\ "A¡¤¹ R¡[Î [³[>Ñz¹ *Òü¤ƒKã [¹\àÒü> ët¡ïìJø¡ú

"àÒü &³ "³Îå} ë\ƒ Úå &ó¡A¡ã ³¹v¡û¡à Jè; ë=àA¥¡ìJø

>åR¡¤à šå[ºÎ ëÑzÎ>Kã ³>å} W¡>¤à t¡à*ƒàÒü\à} J広à R¡[Î >å}[=º šè} 2 ë¹à³ t¡à¤ƒà &> &Î [Î &> ("àÒü &³) "³Îå} ë\ƒ Úå &ó¡ ">ãKã ³¹v¡û¡à Jè; ë=àA¥¡ìJø ÒàÚ[¹¡ú

Òü>E¡à[¹ A¡[³[t¡Kã ³t¡³ Åà}ìƒàA¥¡¤à ëA¡àt¢¡>à JR¡Ò>ìJø

ÒàÚ ëA¡àt¢¡ *¤ ³[ošå¹Kã [ƒ[¤\> ë¤e¡>à ëšøàìó¡Î¹ & [š šàì@ƒKã [¹t¡ [š[t¡Î> "[Î [ƒìÑšà\ ët¡ï[‰¤à ó¡à*¤à Òü[@ƒìšì@ƒ”z tå¡ ë³´¬¹ Òü>E¡à[¹ A¡[³[t¡Kã t¡à³¢ "[Î Åà}-ìƒàA¥¡¤à Úå[>Ú> *¤ Òü[@ƒÚà [¹šøì\”z ët¡ï[¹¤à [ƒšàt¢¡ì³”z *¤ ÒàÚ¹ &ƒ\åìA¡Î>, [³[>[Ñ| *¤ ׸ì³> [¹ìÎàᢠ[ƒì¤ºšì³”zA¡ã ëÎìyû¡t¡[¹ƒà [ƒì¹G> šãìJø¡ú

*ìv¡û¡à¤¹ ³àÎ ë¹[À ³šè} ó¡à>à ëÅïK;A¡[>– [>šìA¡à

ºà[Aá¤à *ìv¡û¡à¤¹ 31 ƒà Úå>àÒüìt¡ƒ A¡[³[t¡ ³[ošå¹ (Úå [Î &³) >à Åã@ƒå>à šàR¡ì=àB¡ìƒï[¹¤à *ìv¡û¡à¤¹ ³àÎ ë¹[À ÒàÚ>à [³}ì=à>¤à ³ãÚà³Kã *Òü¤à ëJàR¡W¡; "[΃à ë>Îì>º "àÒüìƒ[”z[t¡ ëšøàìt¡G> A¡àl¡ü[Xº ([>šìA¡à) >à ³šè} ó¡à>à ëÅïK;A¡[> ÒàÚ>à [>šìA¡àKã *K¢>àÒüì\Î> ëÎìyû¡t¡[¹Kã ëW¡ì¹àº "³>à ÒàÚ[¹¡ú

ë¤à´¬åºà ëÚà>¤à, =ःà "[=}¤à =ì´Ã

ƒåK¢à šè\à Aå¡îÕ¡Kà ³¹ã íº>>à *ìv¡û¡à¤¹ 15 ƒKã ëÒï¹Kà Aå¡îÕ¡ "[Î ëºàÒü[‰¤à ó¡à*¤à Òü´£¡àº ë¯Ñz [ƒ[Ñ|v¡û¡>à ëA¡à>¤à ³ó¡³ šè´•³v¡û¡à ë¤à´¬åºà ëÚà>¤à "³Îå} =ःà "[=}¤à =³ìJø¡ú

tå¡ì¹º "Úà´¬à ¯à[>¢} ëºì¤º ëÚïì¹, íÎ\à}ƒà Úè³ A¡Úà =è³[\>ìJø

ëÒï[J¤à ë>à}³à >ã[> "[΃à ë>à} A¡Äà W塹A¡š>à ³¹³ *Òüƒå>à ³[ošå¹ƒà ëW¡[À¤à tå¡ì¹º "Úà´¬Kã #³àÚ ¯à[>¢} ëºì¤ºKã ³=v¡û¡à íºì¹¡ú 

Our Contact Info

 

Tel.No: +91-385-2459175

Fax No: +91-385-2442981

Emailsnews@poknapham.in

poknaphamdaily@rediffmail.com

poknaphamdaily@yahoo.co.in

Articles

t¡à¤å>åR¡ƒKã ë\ &> &³ [ƒ &Kã ‘¹à‹à Î[t¡’
¹à\³[> "ìÚA¡š³

ëÒï[J¤à W¡Òã J¹[΃à \¯àÒ¹ºàº ë>Ò¹ç¡ ³[ošå¹ ƒàX &A¡àƒ³ã (ë\ &> &³ [ƒ &) >à ³³àR¡ƒà ÅàÄJø¤à ë¤ìº, ƒàX ‰à³à[Å}Kã ³¹v¡û¡Kã ó¡\[J¤à, ®¡àì¤àA¡[Å}>à šà´•[J¤à šøƒG> J¹à ë>ï>à "³åA¡ ëºïJ;tå¡>à "ì>ï¤à ®¡àì¤àA¡[Å}KンA¡ ÅàĤ[Î ³¹A¡-³¹v¡û¡à ët¡ïƒå>à ºà[Aá¡ú


³} ë=àR¡ Òà}ìº, ³t¡³ Aå¡Òü¹¤Kã tå¡}ƒà
ƒà. ëW¡à}=à³ >ì¹@ƒø [Î}Ò, &ƒì®¡àìA¡t¡

¯àìÚ>ÅR¡Kã Úà=} "³>à [>šà "³à "R¡à} *ºÒĤà Úà=} t¡àl¡ü=ìJø¡ú ¯àìÚ>ÅR¡ "ƒå[ƒ ëÑš[ÎìÚº \\ ëšàìGà ëÎ>àš[t¡[>¡ú [>šà "ƒå>à Òü} 2015 Kã [ƒìδ¬¹ =àKã t¡à} 25 JõÑz³àÎ >å[³;A¡ã >å}[=ºƒà ³à* šå[ºÎ ëÑzÎÄà ëA¡à>¤à ³ó¡³ "³ƒà W¡Òã 4 ë¹à³ Ç¡¹¤ã >åšã³W¡à "³à "W¡àìšà; íº¤ãìK ÒàÚƒå>à ë=³ƒå>à šå¹Kà šã[Aá¤à "R¡à} "ƒåƒà >v¡¤à ºãW¡; W¡;[š¹Kà ³ìJï¹ã ë³;=;tå¡>à Òà;[š[J¤[>¡ú


ëšàAáA¡šƒà ÅàîKKã í³t¡àº "[Ťà "ƒåKà tå¡}º³W¡;t¡>à ºàÒüìšàA¡
[®¡ &Î >àÒüšàº>à ë>àUà[J¤ƒà : 'An area of darkness'

Ò@ƒv¡û¡à ³ÅàKã W¡Òã 86 Ç¡¤ƒà, "KÑz 11, 2018 ƒà º@ƒ@ƒà íº¤à Ú賃à ë>àUàJø¤à, ë>à줺 šøàÒü\ ó¡}Jø¤à V. S. Naipaul (Vidiadhar Surajaprasad Naipaul (17¡ú3¡ú1932-11¡ú8¡ú2018, ³ìR¡à@ƒà >àÒüt¡×ƒ šã[J¤ƒKã 'Sir Vidia' ÒàÚ>Îå ëA¡ï>[J) 'ìJàÚ>à A¡àl¡ü¤à ÎåA¡R¡³ R¡ì´¶àÒü; >å}[ѤÎå R¡³ìƒ, ³ã¹àÚ¤à Úà샡ú


"¤¢à>àÒüì\>Kã ëJàR¡=àR¡>à ëºïl¡ü-Åã}l¡üKã º³ šãA¡[źÒìÀàÒüƒ¤[>
ƒà. [¤Åà>[\; ëºàÒüìt¡à}¤³

>å}R¡àÒü¤à šå[X "³à [Ò}¤ƒà íšÅà ³ì=ï t¡àÒü¡ú =¤A¡ ët¡ï¤à "³[ƒ Úè³ìA¡àB¡ã "àÚ "[Î >å}R¡àÒü¤à šå[X *Òü¹A¥¡¤Kã ÚàW¡º "³[>¡ú "ƒå>à º>àÒü ³ã*Òü Jè[ƒ}³A¥¡à ëź ë=àA¡šà ³ó¡³ƒà ºàA¡šà "³[ƒ íº>ã}¤à ÒàÚ¤[Î ³Åà>à t¡à¤[>¡ú 


³àÒüìyû¡à> 50 Kã ³Jàƒà íº¤à šÃà[ÑzA¡ Jàl¡ü ó¡àK;šà! "àÒü@ƒà ³ã;ìÚ} "³à
ƒà. ëW¡à}=à³ >ì¹@ƒø [Î}Ò, &ƒì®¡àìA¡t¡

³àÒüìyû¡à> 50 Kã ³Jàƒà íº¤à šÃà[ÑzA¡ Jàl¡ü ó¡àK;šKã ëJàR¡\R¡Kã =¤A¡ "³à ëºàÚÅR¡Kã "R¡´¬[Å}>à W¡;=¤Kã #-šàl¡ü ëó¡àR¡>¹A¡Òü¡ú ë=ï¹³ "ƒå ëšàºå¸Î> A¡ì”|ຠë¤àƒ¢>à Òü´£¡àºKã "ìA¡àÚ¤ƒà íº[¹¤à ³ó¡³[Å}ƒà [=¤à-Òè´¬à ët¡ïƒå>à ó¡àK;š[>Îå ÒàÚ¡ú


Ò@ƒB¡ã ÒüÎå¸[Å}[Îƒà ³ãÚà³
³ãÚà³Kã "šà´¬¤å šåKƒ¤à "³Îå} W¡;A¡ƒ¤à º´¬ãƒå ³ãÚà³Kã ºèš, #-šàl¡ü A¡àR¡¤å "³Îå} ³àÚ*A¥¡¤à íºR¡àA¡ºèš[>
ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

"³³³t¡à ëºàÒü[Å>Kƒ¤à ¯àì=àA¡ ³Úà³ ëºàÒü[źìÒƒKã, R¡[Î[ƒ šèÀš šèÄà íºR¡àA¡š[Å}Kã ³³àR¡ƒà ³ãÚà´•à #¹à} ëÒïƒå>à =´Ã[Aá "³Îå} ¯à}>à Úà>ã}ƒ¤à $;º[Aá¡ú ÒàÄÎå Òü\ìJø, ³ãÚà³Kã "šà´¬à ëJàìgº t¡à¤à "³Îå} šåƒå>à W¡;š[ƒ ³=v¡û¡à šg[¹¤à A¡àR¡¤å "׳ "[Î[>¡ú



[¤`¡à[>A¡[Å}Kã šå[XƒKã
ƒ[¤ÃÚå `¡àì@ƒø[\; [Î}Ò

t¡àt¡à ÒüX[t¡t塸t¡ *¤ ó¡@ƒàì³ì”zº ÎàÒüX, ë¤àì´¬ƒà ëºA¡W¡¹ "³à šã¤ƒà, ‘ÎàºA¡ ÒüX[t¡t塸t¡’, Îà> [ƒÚàìKà, Úå &Î &Kã [ƒšå¸[t¡ ƒàÒüì¹v¡û¡¹ "³Îå} ³ãÚà´•à ÅA¡JR¡>¹¤à ÎàÒü[”zÑz "³Îå} ¹àÒüt¡¹ ƒà. ë\ ë¤öàì>àÎ[A¡>à ³šà "³Îå} ³W¡à ">ã³A¥¡à [ó¡[\Gt¡à ë>à줺 šøàÒü\ ó¡}¤Kã >å}R¡àÒü¹¤à ë=ïìƒàA¡ "³ š>[J¡; Τì\v¡û¡ "³v¡ƒà *Ä-ít¡>¤à ë³àt¡ šã¤Kンv¡û¡à¡ú

 


³[ošå¹ƒà κàÒü 
*Òüì=àv¡û¡¤>à =À¤à ³[ošå¹ƒà *Òüì=àA¡šà "³à íº¹´¬ƒå κàÒü[>

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

³[ošå¹ƒà ëšàA¡W¡¤à "Òü¤à "³à *Òü>à ëÚ}Rå¡-ëÚ}Rå¡¤à šè´•³v¡û¡à º´¬ã-ë=à} ëÅ´¬ƒà, ëšøàì\v¡û¡ A¡Úà Åःà, ëºïl¡ü-Åã}l¡üKã ëºïìJà} šã¤ƒà, ëºï³ã-[Å@µãKã ÚàÒüó¡>¤ƒà, ">à-"ìÚB¡ãƒà, Òã¹³ Jè[ƒ}ƒà *Òüì=àA¡š[Î ÒüÚà* Úà*샡ú


¯à¹ã³W¡à

"R¡A¡šà 
A¡àt¢¡à¹ [Î}Ò ƒåLº

‘‘"ƒåƒKã[ƒ P¡¹ç¡ƒå íºA¡}ºàƒà W¡;ìJø¡ú ³ó¡³ƒå Úà´•à ÅàÒü¡ú >è}ƒå³ "³[ƒ íºìR¡àÒü[Å} "ƒåƒà >å}ÅàKã "A¡>¤à í³Åà>à íÚ[¹¡ú l¡üšà´¬ã[Å}ƒå ³>à ÒüJèÒü JèÒüì¹, Òüš; š;=ì¹ ¡ú ëšà; Jè[ƒ}³A¡ "[ŤP¡³ìJø¡ú ³àÒüº A¡Úà³åA¡ "[Î ³ã "³v¡Kã ³ÅA¡ l¡ü[J쉡ú ³ãƒà >ìv¡ Åà-R¡àÎå[>, =¯àÚ šà>¤à "³v¡à l¡ü¹³ìƒ¡ú’’


®¡àì¤àA¡ ³³àÚ t¡à¤[Î[ƒ ët¡àA¡[΃à
¹[g; [>}ì=ï\à

Jå>àÒü ÒàÚ¤[Î W¡;>¤ã A¡ÚàKã ³šè³ *Òü¤à Åv¡û¡³ "ƒå[>¡ú A¡Ñz³¹ã ëºàƒKã ëÒï¹Kà A¡X[t¡t塸ìÑ•º ëºà ó¡à*¤>à Jå>àÒüKã W¡;>¤ã ëÅ´¶ã¡ú ó¡\¤à >;yKà ³ã*Òü¤ƒà A¡àÄKƒ¤à W¡;>¤ã[ƒ tå¡} ëA¡àÚ>à šå¯à¹ã *Òü>à =î´•¡ú


³[ošå¹Kà ÅàìKàĹ¤à šà´¬ãºv¡û¡Kã – ³à‹¤ã
ƒà. ×Òüì‰à³ ¤ã¹A塳๠[Î}Ò

[Î &Î "àÒü "๠– ë>à=¢ ÒüÑz ÒüX[t¡t塸t¡ *¤ ÎàÒüX &@ƒ ët¡ìA¥¡àìºà\ã, ºì´£¡ºšà;

‘³à‹¤ã’ ÒàÚ[¹¤à ƒà. A¡³ºKã l¡üš>¸àÎ "[Î šà¹ç¡¤ƒà >;yKà ºãºà t¡à¹ç¡¤ƒà šèA¥¡ã} >å}*@ƒ¤à A¡>à¤å Úà*¹³KƒìK¡ú t¡ìÅ}>³A¡ ¯àJº =ì´¶àÚ ³=è³-³¹àR¡ ëÒïÒ[À¡ú


¯à¹ã³W¡à

ët¡ï[¤³º

ƒàÎ ë¤>Ò¹

'>à *[ó¡Î ëÚï¹A¡šƒà ó¡àº ³=v¡û¡à íº¹[´Ã¤à [W¡[k¡ "ƒå>à 'Kã ³ã;ìÚ} [W¡}[Å>[J¡ú 'ìJàÚ t¡àì³àìW¡ïKã '>à JR¡¤à Aè¡š¥à Òü¤à Jè;Òü[> ³ƒåƒà Òü¹[Aᤃå¡ú

 


šåR¡ "ìt¡à}¤à ³Úà³ íº¹´¬ƒKã šå}ìƒà}¤³

³t¡³ "³ƒà šåR¡ìƒà}¤³ ÒàÚ[¹¤à ³ó¡³ "[ÎKã ët¡àR¡à> ët¡àR¡à>¤à ³ó¡³ƒà šåR¡ ³Úà³ íº¹´¶ã ÒàÚ>à =à\î>¡ú ÒàÚ[¹¤à šåR¡[Å} "[ÎKã ³>å}ƒà ëÒï[\[v¡û¡ ³ÅA¡ *Òü>[ƒ l¡ü¤à ó¡}ƒ¤Îå Úà*칡ú šåR¡ *Òü>à íºìy¡ú


#[Å} #W¡à* ë=àv¡û¡>¤à šàÚJ;šà Úà¤à ë=ï¹àR¡[Å}
šåJø´¬³ Aå¡ìgà

³[ošå¹ƒà W¡Òã Jè[ƒ}Kã #[Å} #W¡à* ë=àA¡Òü¡ú ë=àA¡[J[>¡ú Òü} 2017 t¡[ƒ ³R¡à¹A¡ #W¡à* ë=àA¡Òü ÒàÚî>¡ú t¡ìÅ}¤[ƒ ³R¡à¹v¡û¡à >ìv¡; t¡ì¹;ºA¡[>¡ú #[Å} #W¡à*[Î, W¡àl¡ü[¹îR¡ƒà ¯à¤[Î ³šà íºìt¡¡ú "ƒå¤å =è³Jø¤à ³tå¡}ƒà ëÒÄà "³åA¡ ¯àÚ¡ú


¹à. Aå¡. ³àÒüšàA¡Î>à \ì>¢[ºÑz ëó¡ìºà[Κ 2017 A¡ã ³Jàƒà ‰K Åã[\Ĥà "³[ƒ ëÚà>¤à [=}>¤à ¯àì¹}\¤à
\å> 26 – Òü”z¹ì>ìÑ•º ëƒ &ìK>Ñz ‰K &¤å¸\ &@ƒ Òü[º[Ît¡ yà[ó¡[B¡} 
[>}ìR¡à´¬³ P¡oW¡@ƒø [Î}Ò

[>Åà W¡à¤à "³Îå} Åã[\Ĥà [=}ìK ÒàÚ¹¤[ƒ "àÒü> A¡àÚ>à ëºàÄà šå[ÅÀA¡šà "³[ƒ ëÚà>¤à [=}¤Kà ëºàÚ>>à [>Ú³ ºàÄà Ç¡}¤à ÚàÒìÀàÒüƒ¤[> ³ƒå ët¡ïƒ¤>[> ³[ošå¹ƒà [>Åà [=}¤à R¡³[‰¤à¡ú Úå =A¡šà [=}ìK ÒàÚ¹¤[ƒ Ç¡}¤Kà-ëÚà>¤Kà ÒàÄà [=}Kƒ¤[>, ëÚàºÒÀKà ó¡à¹Kà í³ =à¤>à šå¹à [=}¤à R¡ì´ÃàÒü¡ú


ëW¡Uå³ =àƒå>à ëºï³ã[Å}Kã ëÅ씂àA¡ Źç¡A¡ ">ã ëÒ>K;Ò>¤à

ëW¡R¡îº

³[ošå¹Kã ëÅ@µã;ìºà> "[Î ³¹ç¡*Òü>à ëºïl¡ü-[Å}l¡ü¤ƒà Úè´£¡³ *Òü¤[>¡ú Òü} 2011 Kã ëÎXÎ ³tå¡}ÒüÄà º³ƒ³ "[ÎKã "šè>¤à [Å@µãKã W¡àƒà 22 ë¹à³[ƒ ëºïl¡ü-[Å}l¡ü¤>à ³šè} *Òü¤à [Å>ó¡³ "³à *Òü>à šàÚJ;tå¡>à [Ò}>¤Kã šàî´¬ *Òü[¹¡ú

 


A¡¤åÒü[Å}Kã >à;A¡ã W¡;>¤ã R¡àv¡ûå¡>à íº[¹¤à [W¡[> ÒüìTàº

Jå@ƒà¤à "Òà>¤ƒà ³ó¡³ "[ÎKã ³[³} "[Î >³=à>ìºà} ÒàÚ>à ë=à[À¡ú ³Òà¹à\ ®¡K¸W¡@ƒø>à [¤Ì塚幃à ëA¡à>å} *Òü¤à ³t¡³ƒà ³Òà¹à\ ³Åà>à ³ó¡³ "ƒåƒà ëA¡àÒü¤à ºàA¡šƒà JåºKã "Òº-º³>[Å}ƒà JåºKã ³[³} A¡[¹ ë=à>¤ìK ÒàÚ>à Ò}[J¡ú JåºKã "Òº-º³>[Å}>à JåºKã ³[³} "[Î >³=à>ìºà} ëA¡ïÒü ÒàÚ>à Jå³[J¡ú


íºR¡àA¥¡à íÒ-[Å}‰[ƒ íº¤àA¡ W¡à*J;t¡¤à t¡à¤à # 1
ëºïì¹´¬³ *ì¹>A塳à¹

¯àJº J”‚¤à ³ã*Òü[Å}ƒà J«àÒüƒKã "R¡A¡šà *ÒüÒ[À¤[Î, 'ìJàÚKã íºR¡àB¡ã íÒ-[Å}¤ƒå A¡ƒàÚƒì>à ÒàÚ¤[Î[>¡ú íºR¡àA¡ šå[¹¤[Å} "³[ƒ ³ÒàB¡ã &ƒ[³[>ìÑ|t¡¹[Å}Kã ¯àJìÀà>ƒå ëŹàÄ>à W¡;Jø¤¹à >;yKà J”‚‰¤¹à? Òã¹³ Jè[ƒ}³v¡û¡à Úà´•à ÒüìÒà ëÒà¤à ë=ïÅ㺠"³[ƒ ¯àJº Úà*ƒ¤à ë=ï*}[Å} t¡v¡>à ë=}î>¡ú


W¡Òã Úà³[ÅÀA¡šà ³ã*Òü[Å}Kã ÒA¡ìź
ƒà. ëÛ¡[y³Úè³ ³}캳 [Î}Ò
[¹t¡Úàƒ¢ W¡ãó¡ ë³[ƒìA¡º *[ó¡Îà¹

³ã*Òü¤à \à[t¡>à Úèî´Ã-íA¡î¹, W¡ãgàA¡ "³Îå} ÒA¡ìźKã Jèìƒà}W¡à¤à ó¡K;ºA¡šKà ëºàÚ>>à šøAõ¡[t¡Kã *Òü¤à Jåìƒà}=ã¤à A¡Ú೹硳 R¡àA¡ì=àA¥¡¤à l¡üšàÚ[Å} šàÚJ;ºA¡š>à ³¹³ *Òüƒå>à ³à캳 "[΃à "Òº *Òü¹¤à ³ã*Òü[Å}Kã ³Åã} Åà=ã>à ëÒ>K;º[Aá¡ú ³à캳 šè´¬Kã *Òü>à ëÒï[\B¡ã *Òü>à W¡Òã 60 "³Îå} 60 Kã ³=B¡ã ³ã*Òü [³[ºÚ> 580 íºì¹¡ú


ëšøà[Ò[¤Î> ëó¡º – ëº[K[À [=}[R¡, *š>[º ó¡}[R¡
³[ošå¹ƒà Úå =A¡šKã W¡à} >åšà>à W¡àƒà 53 >åšã>à W¡àƒà 6 t¡à ëÒ>K;ìº – NFHS
ƒà. W¡ã}ìº> ³àÒüÑ•à³

‘‘ëšøà[Ò[¤Î> ³ó¡³ Jè[ƒ} ëó¡º, [ºìK[À [=}[R¡, *š>[º ó¡}[R¡’’ Úå [=}>à [=}>à Úå =A¡šà ëÒ>K;ºA¡šKã ³t¡àR¡ƒà [ó¡Âµ &v¡û¡¹ [¹[ÅA¡àšå¹>à ëÎà[ÎìÚº [³[ƒÚàKã Jè;=àR¡ƒà ÒàÚ[J¤ƒå ³[ošå¹ƒÎå šà>[Å>¤à ÚàÒü¡ú ëšøà[Ò[¤Î> íº¤à ³[ošå¹ƒà Úå =A¡šKã W¡à} W¡Òã J¹à "[΃à J}ìÒ> ëÒ>K;º[Aá¡ú ë>ìÑ•º ëó¡[³ºã ëÒºô= Î줢Kã ³tå¡} ÒüÄà ³[ošå¹ƒà íº¤à >åšà "Úà´¬[ƒ Úå =A¡Òü¡ú


Òü”z¹ì>ìÑ•º [¯ì³> ëƒ "³Îå} ÎàA¡Å¹ ®¡à¹t¡ [³Î>
ƒà. Å[³¢ºà [=}¤àÒü\³

³ó¡³-³t¡´•à Úàƒƒå>à ºàÒü¤A¡ =㤃Kã šå[XKã R¡[ÀîR¡ Źç¡v¡û¡à "R¡à} *Òü[¹îR¡ƒà, >Òà *Òü[¹îR¡ƒà, ³îÒ-³[Å}, ºàÒü[¹A¡-ºàÒüÇ¡ t¡´¬à ó¡}ìÒà, Òü¤à-šà¤à ó¡à*¤à íÒ\ìÒà "Òº[Å}¤å ¹àÒüt¡ tå¡ &ƒå¸ìA¡Î>Kã Jåìƒà}W¡à¤[Å} ó¡}ÒĤà ëÒà;>[¹¤à &ƒÂi¡ &ƒå¸ìA¡Î> ëšøàKøà³[Å}Kã Źç¡A¡ "³à *Òü>à ®¡à¹t¡ ιA¡à¹>à 2009 ƒKã ëÒïƒå>à ëÎì”|º ëÑšàX¹ [ÑHþ³ *Òü>à W¡;=¹[Aá¤à ÎàA¡Å¹ ®¡à¹t¡ [³Î> (Saakshar Bharat Mission) "[Î ³¹ç¡ *Òü>à íº¤àA¡ "[ÎKã >åšã[Å}¤å ºàÒü[¹A¡ íÒÒĤà ÒàÚƒå>à ë>ìÑ•º [ó¡ì³º [ºt¡ì¹Îã ÒàÚ>à ³[³} ó¡à*ƒå>à ë=à@ƒå>à A¡Äà W¡R¡[ÅÀ[Aá¤[Î Òü”z¹ì>ìÑ•º [¯ì³> ëƒ šàR¡ì=à[Aá¤à "[ÎKà ³¹ã íº>Ò>¤à Úà¤öà ÒàÚ>à J[À¡ú


A¡[¤ "³à *Òü>à Åøã>à*ì¹³ A¡à[ºì³àìÒà> [Î}Ò
šåJø´¬³ Aå¡ìgà

Åøã>à*ì¹³ A¡à[ºì³àìÒà> [Î}Ò ³àÚì=àR¡ Úà´¬à ³ãÅA¡ "³[>¡ú Òü} 1929 ƒà ëšàA¡[J¤à "Òü¤à "[Î "Òü¤à "³à *Òü>à ëÒï¹A¡šà ³t¡³ƒà íÅì¹}ƒà Jè; =à¹A¡[J¡ú ³î³ƒà ³ÒàA¥¡à šå[XKã "Úà´¬à Źç¡v¡û¡à ó¡´¬àA¡ ºãºàƒà Jè; =à¹v¡ûå¡>à ³ÒàA¡šå ëšÃ¹àÒüt¡ "³à *Òü>à ÅA¡JR¡>¹A¡[J¡ú "Îå´•à ëšÃ¹àÒüt¡ "³à *Òü>à íº¤àA¥¡à ÅA¡JR¡º¤Îå ³ÒàB¡ã šå[XKã ëÒïK;ºA¡šƒ[ƒ íÅì¹}>à ÒàÄà Jè;=à¹A¡šà "Òü¤[>¡ú 


"¯à}-ë>à}ìšàA¡ ®¡à¹t¡A¡ã *Òü>à [¹\ì>º šà[t¢¡ ³ì=ï t¡à¹A¡šà
[ƒÀã>à šà´¬à R¡àv¡û¡ƒà Úè´£¡³ *Òü¹Kà íºR¡àA¡šà t¡à¹¤[ƒ "¯à}-ë>à}ìšàA¡ ®¡à¹t¡A¡ã íº¤àA¡[Å}[ƒ íºt¡¤P¡´¬[>

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

®¡à¹t¡[Î A¡àR¡ºèš *JàA¡ Úà´¬à ³ìJàÚ-³ìJàÚKã W¡;>¤ã, ëºàº, ºàÒü>ã} º´¬ã ëJĤƒà >v¡>à íºó¡³-íºó¡³Kã º[´¶;-tå¡[³;, W¡àA¡W¡à-Úå=A¡ ëºàÒü>à ëJîÄ¡ú ³¹³ "[Î>à ë>ìÑ•[º\³Kã ë>Î> [¤[Á¡} ÅàK;šKã ºàÒü>ã} "³v¡à *Òü¤à, >à; "³v¡à *Òü¤à, ëºàº "³v¡à *Òü¤à ÒàÚ¤ƒå ÚàKƒ¤à íºìt¡¡ú ³ƒå *ÒüÒ>ìK J>¤à íºR¡àA¡ ºå[W¡}¤ƒå t¡à³¢ "³ƒKã ëÒÄà A¡à¤à R¡ì´ÃàÒü¡ú ³¹³[ƒ [Ò@ƒå[> ÒàÚ¤ƒà Úà>ã}ƒ¤à ³ã[Å} ³Åã} Úà´¶ã¡ú


[W¡[> W¡à¤>à *ÒüÒ>¤à Åà=ã¹¤à ºàÚ>à[Å}

"àì³[¹A¡à "³Îå} ¤õìt¡@ƒà Jè;Åà-íÒ¤>à "*>¤à ºàA¡šà "³Îå} ëW¡àìA¡àìºt¡, "àÒüÎ [yû¡³>[W¡}¤à "W¡à-"=A¡ ³¹àR¡ A¡àÚ>à ó¡}ºA¡šKà ëºàÚ>>à íº¤àA¡[Å} "[Îƒà ƒàÒüì¤[t¡Î ºàÚ>à ëÒ>K;ºA¡[J¡ú íº¤àA¡ "ît¡ƒÎå [W¡[>>à ëÅ´¬à "W¡àìšà; šàA¡ÅÄà ó¡}>¹A¡šƒKã ƒàÒüì¤[t¡Î ºàÚ>à šàA¡ÅÄà Åì@ƒà¹A¡Òü¡ú 


#îÅ-ë>à}³àÒü>à ºàìÚ}¤Kã ¯à¹ã

Úè´•à³ Îåì¹>, ¯à}îJ ët¡àA¡š³ íºA¡àÚ

#îÅ-ë>à}³àÒü (³å¸[\A¡) ÒàÚ¤[Î>à ³ã*Òü¤Kã ">तå ó¡Ò>¤à R¡´¶ã ÒàÚ¤[Î R¡[ÎKã ³ãì¹àº[Î>à "Îå³-"Îå³ JR¡¤à ëÒÀ[Aá¡ú [=[\>¤Îå "Îå³ ëÒÀ[Aá¡ú W¡à}ìÚ} A¡Úà ët¡ïƒå>à ³àÚ šàA¡šKã ¯à¹ãÎå ëA¡àUàÚ ë=àAá[Aá¡ú


³[³} íº¹¤ã >åšã ë³=ì³[t¡[ÎÚà> J¹Kã šå[X ¯à¹ã

³³àR¡îR¡Kã ³t¡³ƒKã "ó¡à*¤à >åšã ë³=ì³[t¡[ÎÚà>[Å}Kã ³¹³ƒà 'ìJàÚ "Úà´¬>à JR¡>¹³ìƒú ³[Î >åšã[Å}>à Úå[>¤[΢[t¡ƒà W¡;tå¡>à ºàÒü[¹A¡ t¡´¬à, ÎàÒüX >;yKà ë³=ì³[t¡Gt¡à ³ÅA¡ ë=àA¡šà šå[X "³à ³Åà>à ëÅ´¬[Î "¹àÚ¤à *Òü¹³ìƒ¡ú "ƒå¤å R¡[ÎKã ³à캳[΃[ƒ "ì>ï-"ì>ï¤à ëšà; šåì=àA¡šà R¡´¬à "³Îå} R¡[γA¡Îå šåì=à[Aá¤à "ƒåP¡´¬à >åšã ³Úà³ "³à íº¹¤[>¡ú


ë>->à t¡à¤à Jå>àÒü "³à ÅàK;šà
ëÎà[ÎìÚº Òü[E¡[t¡ ëÎà[ÎìÚº \[ÑzÎ ³[ÎKンA¡ ëÎà[ÎìÚº &[g[>Úà[¹}

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

ëÑzt¡ ÒàÚ¤[Î>à íº[¹¤[Î ëÎàÎàÒü[t¡ƒåƒ[>¡ú ÒàÚ¤[ƒ íº¤àA¡ ÒàÚ¤[Î>à íº[¹¤[Î ³ãÚೃåƒ[>¡ú ³ãÚೃå>à íº[¹¤ƒå íº¤àv¡û塃[> ÒàÚ¤Îå ÚàÒü¡ú íº¤àA¡ "ƒåKã íº[¹¤à º[´¶;-tå¡[³;, íºÒà*, ëJà}ƒKã ë=àA¡šà ëšà;-íº=v¡û¡à íº¤à ëšà;-íW¡ šè´•³A¡[Î>à íº¤àv¡ûå¡Kã ³t¡ãA¡ ëº[Ù¡ú


"Òº *Òü¹¤[Å}Kã A¡àĤà l¡üšàÚ[Å}

ƒà. ëÛ¡[y³Úè³ ³}캳 [Î}Ò
[¹t¡Úàƒ¢ W¡ãó¡ ë³[ƒìA¡º *[ó¡Îà¹

³à캳 "[΃à íº[¹¤à ³ã*Òü Jè[ƒ}³A¡ ë>à}³[ƒ "[ŤKã JÚà;t¡à t¡à¹Kƒ¤[>¡ú t¡ìÅ}>à ÒàÚ¹¤ƒà ³ã*Òü "³à "R¡à} *Òü>à ëšàA¡šà >å[³;t¡Kã [ŤKã >å[³; ³Åã} =ã¤à ëÒ﹤[>¡ú


³[ošå¹Kã &>¤àÒü¹>ì³ì”zº ÒüA¡ì>à³ã

ëšøà. [>}ì=ï\³ ¹à³ [Î}Ò

³ã*Òü¤¤å >å}R¡àÒü-ÚàÒüó¡>à íº>>¤à #Ŭ¹>à =[´¬¹[´Ã¤à º>¤å &>¤àÒü¹>ì³”z ëA¡ïÒü¡ú 'ìJàÚKã "ìA¡àÚ¤ƒà ó¡}[º¤à íº¤àA¡ íºÒà*, #[Å} >å}[Å;, >å}Åà ³R¡àº, l¡üšàº-¯àšàº, Åà-R¡à, l¡üìW¡A¥¡[W¡}¤à šè´•³A¡ ³ã*Òü¤Kンv¡û¡à =[´¬¹[´Ã¤[>¡ú ³ã*Òü¤KンA¡ ³t¡³ Åà}>à A¡àÄKìƒï¤à º>¤å "ì¹´¬ƒà ³àR¡Ò@ƒ¤à "³Îå} tè¡}[Å@ƒå>à =´¬¤å ÒüA¡ì>à³ã ëA¡ïÒü¡ú


"ìÅ}¤à, šè}W塳 Wå¡´¬à Òü[t¡ÒàÎ íº¤öà?
¤ã¹ ÎहA¡¹ "³Îå} ®¡à¹t¡A¡ã "Òà>¤à >ã}t¡³ ºàº (Jõ. Aå¡. 1857 A¡ã [ΚàÒü ºàºìÒï)

Òü[t¡ÒàÎ "[Î Úà´•à ³¹ç¡ *Òü¤à í>>ì¹àºKã Òã¹³ "³[>¡ú Òã¹³ Jè[ƒ}³A¡ í>>¤ƒà Òü[t¡ÒàÎA¡ã Úè´£¡³ W¡R¡[R¡; JR¡ƒ¤à Úà샡ú "ƒå¤å, Òü[t¡ÒàÎ ÒàÚ¤[Î Úà´•à ºå¤à Τì\v¡û¡ "³[>¡ú "¹à>¤à Òü[t¡ÒàÎ "³>à \à[t¡ "³¤å ºàÄà º³\ã}¤à R¡´¶ã;  A¡àR¡ºèš ³ìź >å}[Å>Ò@ƒ¤à, J;>Ò>¤à, ºàº ët¡ï>Ò>¤à R¡´¶ã¡ú


Jà í³¹³ƒà šàR¡ì=à[Aá¤à Ò¹à*¤ƒà ³ã;ìÚ} "³à
ƒà. ë³àÒü¹à}ì=³ ³W¡à W¡à*î¹A¡>¤à
&[ÎìÑz”z ëšøàìó¡Îà¹, ³[ošå¹ Úå[>¤[΢[t¡, A¡à[e¡šå¹

A¡}àA¡ "[΃à "R¡>¤à ³t¡³ƒKã ëÒï[\A¡ ó¡à*¤[΃à Jåº-íºA¡àÚ A¡Úàƒà íºšàB¡ã ºàÒü *Òü>à >;yKà ÅàîKKã ºàÒü *Òü>à šàR¡ì=à[Aá¤à ºàÒü Ò¹à*¤à "[Î ³t¡³-³t¡³Kã ³tå¡} ÒüÄà "ìÒà}¤à ³ÅA¡ A¡ÚàKà ëºàÚ>>à Ò¹à*¤Kã ë=ï¹³ šàR¡ì=àA¥¡[¹¡ú 


#>J;ºA¡šà "R¡à} "³Îå} ³³à-³šà
³³à-³šà>à "R¡à}Kã ë=àR¡>à*[>- ³[Î ó¡à*>à ³à캳Kã Åv¡û¡³ l¡üKìƒï[¹¤[>

³t¡³[Î ³*} "³[> ë>à} R¡à>¤Kà ³šà>à A¡à¹ t¡A¡ >à>¤à- J[\v¡û¡} ëJ;[J¤ƒà ë>à}³à Wè¡Ùà >å}R¡àÒüt¡ƒå>à íº¤à R¡[´Ã¤[>¡ú >å[³ƒà}Îå "Úà´¬>à ë=R¡>à Ò[g[À¡ú ë>à}³Kã šà[t¢¡ƒà šè[À¤à ³³àĤƒå l¡ü>¤à ó¡}ìÒà >å[³;tå¡ R¡à*[¹¤[>, šèÀK>à ë=R¡>à ÒÀB¡[>¡ú ÒÀA¡šƒà ³W¡à[Å} ë=}>¹ì¹àÒü¡ú "R¡à}>à ë³à;š[ƒ ÒÄà ëÚ}ì‰- ÅàĤƒà ëJ¤à;šƒà ë=ï-¯à Åàì¹àÒü¡ú


ëšàA¡šƒà R¡àÚ[¹¤à "R¡à}ƒà [ÒÚà[¹} [ÑI¡[>}

ëšàA¡šƒà R¡àÚ[¹¤à "R¡à}ƒà >à t¡àƒ¤à ÒàÚ¤[Î Úà´•à ët¡àÚ>à ë=àA¡šà γθà "³[>¡ú "R¡à} "Úà´¬à ëšàA¡šà ³t¡³ƒà >à t¡à¹Kà ëšàA¡Òü "ƒå¤å "R¡à} ºãÅã} "³à ëšàA¡šƒà "R¡à} 2>;yKà 3 [ƒ >à šR¡[R¡¡ú ëšàA¡šƒKã >à t¡àƒ>à ëšàAáA¡šà "ƒå¤å A¡[g[>ìt¡º [ÒÚà[¹} ëºàÎ ëA¡ïÒü¡ú "R¡à} "³Kã >à t¡à¤à R¡´¬Kã Å[v¡û¡ "[Î šèA¥¡å}ƒà íº[¹îR¡ƒà =à t¡¹ç¡A¡/t¡ì¹; ÒàÚ¤[ƒ =à t¡¹ç¡A¡ >;yKà t¡ì¹;t¡Kã t¡à¤à R¡´¶ã¡ú >à t¡àƒ¤à ÒàÚ¤[Î>à "R¡à} "³Kã šå[Xƒà Òã¹³ A¡Úàƒà ÒàÚ¤[ƒ ºàÒü[¹A¡-ºàÒüÇ¡ t¡´¬ƒà, ³ãÚà³ ³¹A¡ [t¡ÀA¡šƒà "³[ƒ tå¡}Kã šå[Xƒà ÒàÚ>ã}R¡àÒü íºt¡>à ëÅàA¡Ò[À¡ú


ëÚ}¤à ó¡}[J‰¤à ó衳[ƒKã t¡à”‚à

³Åà³A¥¡à ëų\¤à ³Åà³A¥¡à ÅàK;W¡¤à ó衳[ƒKã t¡à”‚à¡ú ³Åà³A¡Îå "³åA¡ l¡ü¤à ó¡}Ò>[¤ƒ¤à¡ú ³[΃Kã ëÒÄà t¡³=ã>à *;[š¤[Î¤å ³ó¡³ A¡ƒàÚƒà íº¹³KƒìK¡ú ëÒ[@ƒ ëÒ>³[À¡ú J[\v¡û¡à >ìv¡ Úà´•à ëÒ>³À¤[>¡ "[Ťà ëA¡ï¤à >ÒàA¥¡à ët¡ï[¹¤[Î[ƒ¡ú A¡[¹ì>à¤à¡ú l¡ü¤Îå Ç¡A¡ó¡} ó¡}Ò>[¤ƒ¤à ëÚ}¤Kã t¡àgàƒåó¡à*¤à Ç¡A¡šã šã[¤ƒ>à R¡´¶ã ÒàÚ¤Kã ³t¡àP¡³ šå¹Kà W¡;[J¤[Τå A¡¹´¬à =ì´¶àÚ>à ëš>Kìƒï[¹¤ì>à¡ú ³[΃à 'ìJàÚ A¡>à³v¡>à "[Ťà ëA¡ï¤à >ÒàA¡ìÎ ë=ï>à íó¡ >åšà ë=àA¡Òü ÒàÚ>à íA¡ìƒïîR¡ƒÎå ÒàÚì¹àÒü¡ú >ÒàA¥¡à R¡´Ã¤[ƒ >åšà ë=àAá¤[ƒ ³ã;ºå Jè[ƒ}ƒà Å㔂[¹¤à [š¹à}ìÎ "³åv¡û¡à A¡}ÒÀåì>¡ú ³ƒåÎå >ÒàA¡ R¡ì´ÃàÒü¡ú ëÒï[\[v¡û¡ >ÒàA¡ ³àÚ=ãìKƒ[>¡ú


ëÚºìÒï³ã[Å}¤å A¡>[¤¹´¶å
ë³àÒü¹à}ì=³ ë>y[\; ³ãît¡

ëW¡A¡[ÅÀKà ëW¡B¡ã Úè³ ÅàÒü, ó¡àìƒàAáKà ó¡¹à ÅàÒü¡ú ³=B¡ã ëW¡A¡[Å> ¯àîÒ J¹[Î ³[ošå[¹ JåÄàÒüƒà ³t¡³ Aå¡Òü>Kã ³³à}ƒKã ÒàÚ>ƒå>à ºàAá¤à ¯àó¡³[>¡ú "ƒå¤å ³[ošå¹Kã íºR¡àA¡ A¡àR¡ìºà@ƒ[ƒ ë=àÒüìƒàA¥¡à 'ìJàÚ ÒüÅà R¡àA¡-ëÅÄ>¤à ¯àJìÀà>ƒà íºR¡àA¡šà ÒàÚ¤ƒå[ƒ ³[³ ÒüÅà³ Åà´¬P¡³ ët¡ïƒå>à ºà[Aá¡ú ëW¡A¡[Å>¤à ÒàÚ¹Kà ³[ošå¹ íº[¹¤à ëÚºìÒï³ã 'ìJàÚ ³ìÅ> ëÒă>¤à [³ìÅï W¡R¡>ƒå>à Jål¡ü ëÅăå>à "³>à "³ƒKã ëÒû¡ƒ>¤à ëW¡A¡[Å>¤à *Òü>à ët¡ï[¹¡ú


&[@ƒøÚå A¡àì>¢Kã "³Îå} ºàÒüì¤ö¹ãKã #ìÒï

ƒ>ó¡à³¢ìº> ëÑHþàt¡ìº@ƒKã ó¡à=¢ *¤ ëó¡à=¢A¡ã "¯à} =}¤à ët¡à¤Œ¢à@ƒKã ³àÒüº "׳ìºà³ ¯à}J;>à íº¤à ÎÒ¹ ³W¡à "³[>¡ú ³ÚàÚ W¡>¤à šå¯à¹ãKã ³t¡³ƒà ³ó¡³ "[΃à ëÑHþàt¡ìº@ƒKã ëA¡à>å} *Òü¹´¶ã¡ú


γå‰Kã "ìW¡ï¤à W¡¹à} šà´¬ã[Å}Kã ³Åàƒà ³ìÒïÅà>à "àÒü*[ƒ> W¡à} ¯à}>à Úà*¹[´Ã¤Kã ³¹³

Ò@ƒv¡û¡à ³[ošå¹ã W¡>å¹à [¤\Úà ëÎïKøàA¡š³ Úà*¤à Òü[@ƒÚà> ë>®¡ãKã >åšã *[ó¡Î๠6 >à Åà¤à [t¡³ "³>à =à 8 Wè¡š¥à γå‰Kã º´¬ãƒà ³à캳 ëA¡àÚ>à W¡;[J¤Kã W¡àl¡üì=àA¡W¡>ã}R¡àÒü *Òü¹¤à ëJàR¡W¡; "³Kã šàl¡ü ³ãÚà´•à t¡à>칡ú "ƒåP¡´¬à ëJàR¡W¡; "ƒåƒà ³ìJàÚ>à R¡àÒüÒàA¡-R¡àÒüÒàB¡ã *Òü>à º³ƒÄó¡³ *Òü[J¤à [Ò=à}ó¡³[Å}Kã ³>å}ƒà &”zà[v¡û¢¡A¡àƒKã [A¡– [³– 4000 ë¹à³ƒ³A¡ ºàÙà "ƒåKà "àì\¢[”z>àKã ë>à}ìšàA¡ =}¤à Î³å‰ ët¡à¤Œ¢à@ƒKã [A¡– [³– 520 ºàš¥à íº[¹¤à ëó¡àA¡ìº@ƒ "àÒüìº@ƒ #=; ³îšKã ëA¡à>å} ëšàt¢¡ ëÑz>[º "[ÎÎå "³[>¡ú


ëÒï[\B¡ã ³îÒ t¡´¬ƒà ³ã;ìÚ} "³à
³àÚîA¡ Wå¡´•à ³îÒ t¡´¬>à "ó¡¤à Jå>àÒü "³Kã =àA¡ ëº[Ù

AáàÎ tå¡ìÚ¾A¡ã W¡à}ìÚ} ³àÚ šàA¡šà-šàv¡û¡¤à ÒàÚìƒàA¡ìJø, ë³[yB¡ãÎå íW¡W¡; 26 ó¡à*¤Kã ³>å}ƒà ÒàÚìƒàB¡[> ÒàÚ¤[>>à R¡[Î ÒìÚ} ÒàÚìƒàAáK[>¡ú "ƒå¤å ë>à}R¡à>¤Kà ³³à-³šà[Å}>à "R¡à}Kã ëA¡à[W¡} AáàÎ ët¡ï¤Kã [=[À¤à, ëºàÒü[‰ó¡à*¤à ÅR¡[º¤à, >å[³ƒà}Îå ÚàW¡R¡¤Kà [=[À¤à, R¡àÒü[¹¤à šè´•³A¡[Î l¡ü¹Kà "R¡à}[Å}>à ëÅà[À¤[ÎKà ëÚ}ºK[ƒ Úà´•à >ã}¤à A¡àÚ>ã}R¡àÒü[>¡ú "R¡à} "Úà´¬à "S¡ ëÅà[À, ëÎà[ÎìÚº ÎàÒüX ëÅà[À, Òü}[ºÎ[t¡ [º}[R¡¡ú "S¡ ëÅàÀ¤à "R¡à}ƒåƒà ³³è; t¡à>à J>¤à ¯àJº Jå;J> íº¹v¡ûö¡¤[>¡ú "ƒå>[> ³>à-³Åã} ëÚàg¤ã ³³àƒåƒà ¤åìºt¡ ë³àìt¡à¹ ÎàÒüA¡º íº¤ãÚå >;y¤[ƒ Ú賃à ÒÀA¡*Òü, Jè[¤[Î =àR¡>à A¡A¡=;A¡[>, ë=ï¹ã Úà@ƒå>à [ÅK[> ÒàÚ¤à >ã}R¡àÒü ët¡ï[¹¤[Î ³ìA¡àv¡ûå¡ ëÚ}Rå¡¡ú íó¡ ÒàÚƒå>à JÄ[¹¤à AáàÎ ët¡> t¡[´Ã¤ã >åšã ³W¡àƒå Òü³å}Kã =¤A¡ "³v¡à íÒìt¡; W¡àA¡Îå Òü>¤ã ÒàÚƒå>à íó¡ Jg¤Îå Úà*Òü¡ú ³[ÎÎå "ó¡¤à >ìv¡¡ú "R¡à}ƒå ºàìÚ}¤à W¡R¡[R¡¡ú


"Òº *Òü¹¤[Å}Kã ÒA¡ìź

ƒà. ëÛ¡[y³Úè³ ³}캳 [Î}Ò
[¹t¡Úàƒ¢ W¡ãó¡ ë³[ƒìA¡º *[ó¡Îà¹

³ã*Òü¤à \à[t¡>à Úåî´Ã-îA¡î¹, W¡ãgàA¡ "³Îå} ÒA¡ìźKã Jèìƒà}W¡à¤à ó¡K;ºA¡šKà ëºàÚ>>à šø[A¡[t¡Kã *Òü¤à Jèìƒà}=ã¤à l¡üšàÒü[Å} šàÚJ;ºA¡š>à ³¹³ *Òüƒå>à ³à캳 "[΃à "Òº *Òü¹¤à ³ã*Òü[Å}Kã ³Åã} Úà³¥à ëÒU;º[Aá¡ú Òü} 1960 ƒKã 2010 ó¡à*¤Kã ³>å}ƒà W¡Òã 80 ƒKã 89  ³ã*ÒüKã ³Åã} Źç¡A¡ "׳ ëÒU;캡ú 


W¡ã}ƒà W¡;ºå ëJàÀàl¡ü, [\[¹ t¡à>¤à ºàl¡ü¤à W¡R¡Òü
ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à

[¤ì\[š>à ºå[W¡}¤à ιA¡à¹ "³à º³ƒ³[Îƒà ºàA¡[J¤ƒKã "*>¤à "³[ƒ "ìÒà}¤à A¡Úà ºàA¡šà ëÒïìJø¡ú šè³¥³A¡ "[ÎKã ³¹ç¡*Òü¤[ƒ ιA¡à¹ "[Î¤å ºå[W¡}[º¤à Åøãì>à}ì=à´¬³ ¤ãì¹> W¡ãó¡-[³[>Ñz¹[>¡ú Åøã¤ãì¹> ιA¡à¹Kã "Òà>¤à šàÚJ;ºA¡šà ëJàR¡=à} "³[ƒ W¡ã}ƒà W¡;ºå ëJàÀàl¡ü "[Î[>¡ú ëJàÀàl¡ü "[γA¥¡à W¡ã}Kã W¡ã}Åà} >àìšà³ƒà íÚƒå>à W¡ã}³ã-t¡´¶ãKã ³¹v¡û¡à ºàšì=àA¥¡¹´¬à ëKš "ìÒà¤à ë³>[ÅÀv¡ûå¡>à "³>à-"³¤å >å}[Å>¤à ëÒU;ºA¡šà "³[ƒ íº[¹¤à ιA¡à¹ "[Τå ëÒÄà- ëÒÄà =à\¤à =´ÃA¡šà "[Î[>¡ú


ë\[ºÚàì¹à} \à[t¡Kã í³ìÒïì¹àºKã Aè¡î´¶, ‹³¢Kã *Òü¤à ºàÒü>ã}-ºàÒüìÅà> "³[ƒ ó¡ãì\àº

í³ìÒïì¹àºKã ‹³¢ (Òü[@ƒ[\>Î [¹[º\>) [t¡}A¡àl¡ü ¹àMà} W¡šì¹A¡ W¡;t¡¤à "ìt¡àÙà ‹³¢ W¡;šà A¡àR¡ºèš J¹>à ë³ =àKã t¡à} 5, 2018 (05¡ú05ú2018) ƒà ëó¡ï[ƒ ×>¤à ëºàÒü¤Kà šàR¡ì=àA¡šà Aè¡î´¶, ³ìº}R¡àÒü/P¡ƒåÒü ([¹Wå¡ìÚº ëó¡[Ñz줺) Ò¹à*-t¡Úà´•à šàR¡ì=àA¡[J¡ú ³ƒåKンA¡ 'ìJàÚ>à t¡¹à´•à *A¡Òü ët¡ï¤t¡¤å Aè¡î´¶ "ƒåKã >å}Kã *Òü¤à ¯àÒ씂à[v¡û¡ ‹³¢Kã ³tå¡} ÒüÄà ºàÒü>ã}-ºàÒüìÅà>Kà ëºàÚ>>à šàR¡ì=àA¡šà ³¹´•à Aè¡î´¶ "[ÎKã š¹´š¹à A¡àÚÒ@ƒ>à šàR¡ì=àA¡Ò>¤à šà´¶ã¡ú Aè¡î´¶ "[Î ³ìt¡ï A¡¹´•à šàR¡ì=àB¡ƒìK ÒàÚ¤[Î JÄ-í>>¤à t¡àÒü¡ú


³P¡o íº¹¤à \ìKàÚ Åà¤à "³Îå} ëA¡à[¹*Køàó¡¹ ¯à}ìJ³ ëºàìA¡@ƒø[\; [Î}Ò 
³>å}-³t¡³ W¡àƒ>à íº[Jì‰ – "ìW¡ï¤à ³àR¡\¤à "³[>¡

ƒ[¤ÃÚå ëºàìA¡@ƒø[\; íº[Jƒ¤Kã šàl¡ü t¡à¤ƒà Úà´•à >å}R¡àÒüìt¡, =ì´¶àÚ ëÅàA¡Òü¡ú ³t¡³ Åà}>à ³[ošå¹ã \ìKàÚKã ëΤà ët¡ïKƒ¤à A¡ºàA¡à¹ "³¤å #Ŭ¹>à A¡[¹Kンv¡û¡à "ÎåA¡ =å>à ëºï[Å>[¤Jø¤ì>à J>¤ƒà ÒàÚó¡³ JR¡ƒ>à "¯à¤à ëšàA¡Òü¡ú "ƒå>à ³àKã "àuà>à ³šåKã íºìA¡à@ƒà #}>à W¡ãA¥¡à, Åà[”z *Òü>à íº¹ç¡>¤à "¯à-ëó¡àR¡ìƒàA¡šà ¯àì¹àº "[Î Òü\[¹¡ú *ò Åà[”z, *ò Åà[”z, *ò Åà[”z¡ú


'Kã Å´¬àì@ƒà}

\à[³[> "ìÚA¡š³

'>à Úè³ ëÒA¡ šà>¤à W¡Òã 10 ³åA¡ ó¡à¹A¡šƒà 'Kã Òü³àÎå "Òº *Òü[ÅÀìAá¡ú 'Kã Òü³à>à 'ìR¡à@ƒKã W¡Òã 20 ³åA¡ Ò[À¡ú 


\å[ƒ[ÎÚà¹ã ³šàUº A¡ºÒ>¤à
íºR¡àA¡-š=àšA¡ã ¯à}³ƒà íºR¡àA¡šà, ¯àìÚ> š=àšA¡ã ³àìÚàv¡û¡à ë=ïšà}¤à ¯àìÚ>-A¡à[t¡t¡>à W¡šJàÚKƒ¤[>¡

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

íºR¡àA¡ "³Kã (K¤>¢ì³”z) ³Îà "׳ ¯àìÚ> š=àš "³Îå} ë=ïÅ㺠(ëºà "³Îå} ëšà[ºÎã) ëº[\ìÎÃW¡¹>à ët¡ïÒü, ³[Τå =¤A¡ *Òü>à šàR¡ì=àA¡š>à (&A¡[\A塸[t¡¤) íºR¡àA¡š[Å}[>¡ú ³[΃à Wå¡´•à ët¡ï[¹¤öà-ºàÄà ët¡ï[¹¤öà ëÚ}[º¤>à \å[ƒ[ÎÚà¹ã (¯àìÚ>-A¡à[t¡) [>¡ú


ë>à}=àR¡>à *ÒüÒ>¤à Jåìƒà}=ã¤[Å}

ƒà. ëÛ¡[y³Úè³ ³}캳 [Î}Ò
[¹t¡Úàƒ¢ W¡ãó¡ ë³[ƒìA¡º *[ó¡Îà¹

Òü}¹à\ã ¯àîÒƒà Lightning ÒàÚ¤[Î ³[ošå¹ã ëºà@ƒà ‘¤b t¡à¤à’ ÒàÚ>à "=¢ Òì@ƒàîA¥¡¡ú "ƒå³ *Òü>³A¡ ¤b t¡à¤à ë=ïìƒàA¡ "[Î [¤`¡à>Kã ³ã;ìÚ}ƒà W¡à>¤à ¯à;šà ³¹´•à "à[t¢¡A¡º "[Îƒà ‘ë>à}=àR¡’ ÒàÚ¤à ¯àîÒ "[Î Åã[\Ä\K[>¡ú


‘\àÒüì³} ëºA¡’ A¡ã ëκà³à@ƒ¹

t¡à} 2¡ú5¡ú2018 Kã *º Òü[@ƒÚà ë¹[ƒ*Kã ëšøàNøà³ "³ƒà ÒàÚ¹A¡[J ‘‘Òü>®¡àÒüì¹à>³ì”z &@ƒ ÒüìA¡àìºà[\ [¯}>à’’ ³[ošå¹Kã ëºA¡ J¹à ëųK;šã¤Kà ëºàÚ>>à ‘\àÒüì³} ëºA¡’ ëųK;A¡[> "³Îå} ³ó¡³[΃à ó¡}[º¤à ‘ëκà³à@ƒ¹’ ¤å R¡àA¡ ëÅ>[¤¹K[>¡ú


Òü³å} "³à [Å”‚à "³à; [¤ ë\ [š ιA¡à¹Kã ëW¡ìºg "³à

One family One Job Govt. to act more as Facilitator to strengthen private sector

ëÎà[ÎìÚº ëA¡[šìt¡º ³šàUº A¡Ä¤à JåU}[Å}ƒà W¡;ºKà, W¡ã}-³à@ƒà, ëºàÚຳƒà W¡;ºKà Jågà[Å} l¡üì>ï, ³ìJàÚKã "¯à;-"šà ë³>[ÅÀå ÒàÚ¤[Î>à [¤ ë\ [š ιA¡à¹Kã ët¡àšìt¡àÙà "JĤà "ó¡¤à ëJàR¡=àR¡ "³[>¡ú "׳ǡ¤à *Òü>à šàR¡ì=àB¡ƒ¤à "ìW¡ï¤à =¤A¡ "³à ¯à;[º¡ú ëºR¡ƒ¤à [Å”‚à, [Ò}>¤Kã ³Òà* íº¤à º´¬ã Livelihood A¡ã ¯àó¡[´•¡ú W¡àA¡Jàl¡üKã ¯àó¡[´•¡ú Òüð;A¡ã ¯àó¡[´•¡ú 


W¡ãgàA¡ ºãƒå>à =´•¤à ëÒà;>¤ƒà Òüì¹[ƒìA¡Î>Kã ³ìt¡R¡

[¤`¡à>Kã ³àÚîA¡ƒKã
[\ ët¡à´¬à Å´¶¢à

®¡à¹t¡ šè´¬Kã *Òü>à ³ÒÚ-³ì¹à}, l¡üîÒ-¯àîÒ "³Îå} ³>à-³Åã} šè´•³B¡ã W¡àƒà 30 ë¹à³[ƒ ºãƒå>à =´¬Kã Jåìƒà}W¡à¤à ¯à;šƒKã W¡Òã Jè[ƒ}Kã š;-šå³ƒå>à >;yKà t¡ã>-A¡àR¡ t¡à[Å@ƒå>à ³àR¡[R¡¡ú


ëÒï[\B¡ã šå[X ³ì¹º>à *ÒüÒÀA¡šà ºàÚ>à R¡àA¡ì=àA¡šà

ƒà. ëÛ¡[y³Úè³ ³}캳 [Î}Ò, [¹t¡Úàƒ¢ W¡ãó¡ ë³[ƒìA¡º *[ó¡Îà¹, ³[ošå¹

A¡>àP¡´¬à ³ã*Òü "³>à W¡à[¹¤à W¡ãgàA¡, ÒãƒàA¡ ³>àƒKã ëÅ´¬à ëšà;º³[Å}, Úå "³Îå} [>Åà W塤à ÒãƒàA¡ "[Î>[W¡}¤à [>Ú³ A¡àÚ>à W¡à¤à-=A¡šà ët¡ï¤>à *ÒüÒÀA¡šà ºàÚ>à[Å} "[Τå Life Style Disease >;yKà Non-communicable Disease ÒàÚ>à JR¡î>¡ú 'ìJàÚ šè´•³A¥¡à [>Ú³ W塳ƒ>à W¡à¤à, =A¡šà, tè¡´¬à "[Î>[W¡}¤à šå[X ³ì¹º "[Î W塳ì=àAá¤[ƒ ÒA¡W¡à} >àƒ-ëÚv¡û¡¤à šå[X "³à *ÒüÒ>¤à R¡´¶ã¡ú


World Health Organisation >à =ì³àÚ[K ºàÚ>à Ò>=ÒĤà ëÎWå¡ì¹ìt¡ƒ ëó¡t¡ Úà*¤ W¡ã>\àA¡ W¡à¤à Ò>=ÒĤà ÒàÚ¹A¡šà

Òü}[ºÎt¡ ëó¡; ÒàÚ[¹¤Îã =àl¡ü ³Jº[Î}¤å>ã¡ú ëÎWå¡ì¹ìt¡ƒ ëó¡; ÒàÚ¤ ³Jº "³K, "à>ìÎWå¡ì¹ìt¡ƒ ëó¡; ÒàÚ¤ "³K ³Jº ">ã ë=àA¥¡ JàÚìƒàA¡[º¡ú W¡à¤ ó¡ìv¡, ëA¡àìºìÑzì¹àº ¯à}[R¡, [Î}[ºƒ =àl¡ü[K ιç¡A¡ l¡üìt¡à}[K >àA¡> >àA¡@ƒ íš[ÎÀA¡ºK #[K ëšøι ëÒ>K;ÒÀã, =ì³àÚ "³ƒã "¹t¡[¹[Î}ƒ íW¡ì=R¡ šã¹A¡tè¡> >à¹A¡#¡ú ³ƒå Ò>=ÒĤ ëÎWå¡ì¹ìt¡ƒ ëó¡; Úà*¤ ëšà;º³[Î} W¡à¤ Ò>=ÒXã ÒàÚ¤>ã¡ú


Îà[Òt¡¸ "A¡à샳ãKã "ì>ï¤à ή¡àš[t¡ – W¡@ƒøìÅJ¹ A¡´¬¹
º³ƒ³ º³ƒ³Kã ëºàº (®¡àÈà) W¡à*J;šà šà³\¤à "Òü¤à "³à

W¡Òã 81 Ç¡¹¤à, A¡>¢àt¡A¡ ¹à\¸Kã "¯à} =}¤ƒà íº¤à JåU} "³ƒà ëšàA¡[J¤à, A¡>¢Øl¡ Îà[Òt¡¸Kã ³[³} W¡;º¤à "Òü¤à W¡@ƒøìÅJ¹ A¡´¬¹>à (Chandrashekhara Kambara) ëó¡¤ö硯à¹ã 12, 2018 ƒKã ®¡à¹t¡A¡ã Îà[Òt¡¸ "A¡à샳ãKã "ì>ï¤à ή¡àš[t¡ *Òü칡ú


³à΢A¡ã íº³àÚ í>>¤ƒà Ò[Ú}ìJàÒü³åv¡û¡} W¡àl¡ü¤à ë¹àì¤àt¡[Å}Kã ³ìt¡R¡ ëºï>¤à ë=ï¹àR¡

³à΢A¡ã "[t¡Úà ³ìA¡àÚƒà íº³àÚ >A¥¡à ¡ëA¡àÚšàÒü šàÒü¹Kà 'ìJàÚKã Úè³=R¡>[¹¤à KøÒ "[ÎKã ¤K¢ [A¡ìºà[³t¡¹ [³[ºÚ> 145 ë¹à³ šàA¡-W¡àl¡ü¤à íº³àÚKã ëÒÄà ³ìÚA¡ ºà¹¤à "ìÅ}¤à Åv¡û¡³ A¡Úà JR¡>¤à "àì³[¹A¡àKã >àÎà>à "ì>ï¤à ëšà¹³ "³à Úà;[º¡ú


³ãì¹àº "³>à ³ãì¹àº "³ƒà ¯àó¡}>¤à
"ìÒà}¤KンA¡ Jå>àÒü>à A¡Äà ëÒà;î> "ƒå¤å ëÒà}R¡A¡šƒà "ó¡¤à Źç¡v¡ûå¡[ƒ šåó¡³ ë=àA¡Òü

Úåt塃t¡à ³¹ê¡š "³>à =àK;ºA¡šƒà ³³àR¡Kã ³ãì¹àºKà R¡[ÎKã ³ãì¹àºKã "R¡à}Kà ¯àÒ} šàl¡üJå³ ët¡ïî>


³[ošå¹ƒà ó¡àÒü> "àt¢¡ ëš[”z}ƒà ëÚ}[º¤à ³ã;ìÚ}

"àt¡¢ ëó¡à³¢ ³Jº A¡Úà íº¡ú íº[¹¤à ³Úà³ "[ÎKã ³>å}ƒKã "à[A¢¡ìt¡A¡W¡¹, ëš[”z} "³Îå} ÑHþ¿W¡¹ "[Î¤å ‘ó¡àÒü> "àt¢¡’ ÒàÚ>à JR¡î>¡ú ³[ÎKã ³>å}ƒKã ëš[”z} "àt¢¡ ëó¡à³¢ "[΃Kã "ît¡ "àt¢¡ ëó¡à³¢ A¡Úà "³à ëÒï¹A¡-*Òü¹A¡[J¤Îå íº¡ú


JåU} íºR¡àA¡ "³Îå} JåU} W¡à*J;šà
ÒA¡ì=}>>à ³ãÚà³ íºR¡àB¡ã Jåìƒà}W¡à¤à ó¡}¤[Î JåU} íºR¡àB¡ã ³R¡à ó¡à[Ä

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

³à캳ƒà J«àÒüƒKã W¡àl¡ü¤à ³ãÚà³ íºR¡à[A¥¡ ®¡à¹t¡[Î ÒàÚ¤Kã ³¹³ ³Åã} Úà³Jø¤à JåU} íºR¡àB¡ƒ¤à ³Úà³ ³ãJº ët¡ï¹Kà J>¤[Î>[>¡ú "[γåA¡ W¡àl¡ü¤à ³ãJº ³à캳Kã ³ó¡³ "ît¡ƒà íºìt¡ ÒàÚ¤à ÚàÒü¡ú


>åšã Òà;šà "³[ƒ ¯àìÚ>ÅR¡Kã ¯àìÚ>

ƒà. ëW¡à}=à³ >ì¹@ƒø [Î}Ò, &ƒì®¡àìA¡t¡

"R¡>¤à "ÚèB¡ã šàl¡ü-ëW¡Kã "Òà>¤à ºà³àÚƒà ÒàšÃA¡Òü, ‘‘>åšã Òà;šKã >ãšà "³à ³šå[X Wè¡ÙKã ó¡àìƒàA¡ šãìJø’’¡ú íºšàA¡ ³W¡à t¡à¤à "Òº J¹>à ëÅàîÄ, ‘‘Îà¤àÎ! "ƒå[>ƒ>à ¯àìÚ> ³šå ÒàÚ¤ƒå[ƒ’’¡ú


áày, *\à, ³³à-³šà, ³ãšè³ Jè[ƒ}³v¡û¡à A¡àĹ¤à ºàÒü[¹A¡ "³à
>ì¹@ƒø ë³à[ƒ>à Òü¤à
'Exam Warriors'

'ìJàÚKã šø‹à> ³”|ã Åøã>ì¹@ƒø ë³à[ƒ "[Î ®¡à¹t¡A¡ã "R¡à}[Å}, áày[Å}, >Òàì¹àº¤å Úà´•à >å}[Å\¤à ³ãÅA¡ "³[>¡ú


ëA¡ìºà[¹ Ò>=> W¡à¤> "Òº *Òü[ÎÀA¡š¤å t¡š=ÒÞ

Úà´• A¡Ä ³ì=ï ët¡ï¤ ë³[Î>[Î} Aå¡Òü> W¡;ìt¡, t塳[ÎÀA¡# =å> "ìt¡A¡ "A¡àÚ Úà*¹A¡tè¡> ³ì=ï ët¡ï¤ R¡´ÃA¡ìt¡¡ú ³ìt¡ï "ƒåP¡´• =¤A¡ A¡à ëÒÄ Îè¤ ³ã*Òü[Î}Îè ¯à¤ƒ[K =å> ó¡ã¤³ ëÎàA¡[W¡[À¡ú 'ìJàÚ[K ÒA¡W¡à}[K [ÎÎìt¡³ "[ÎÎè A¡à ëÒÄ W¡àÎãÀ¤ƒã "ó¡¤ *Òü샡ú


"ì>ï¤à ³[ošå¹ã [W¡yA¡ºàKã ºàÒüìšàA¡ "³à
Òg¤³ Ÿàì³à ų¢àKã W¡Òã 100 Ç¡¤à ³ìšàA¡ A塳*>

Òg¤³ Ÿì³à ų¢à (1917, [ƒìδ¬¹, ëšàÒü>å, ë>à}³àÒü[\}- 1979, &[šøº 18) ³[ošå¹ã [W¡yA¡ºàKã "[t¡Úàƒà "¹R¡¤à =¯à[@µW¡àA¡ "³[>¡ú "ƒåKà ³ÒàA¡ ºàÒüìšàA¡ "³Îå[>¡ú


[¹\ढ ëó¡àì¹Ñz Òü[®¡G> ët¡ï¤à ³ì=ï t¡àÒü
$>àó¡à* ëÒA¡šà Úàƒ¤à [¹\ढ ëó¡àì¹Ñzt¡à [A¡[³. 984.26 t¡à A¡>à>à Jåº t¡àÒ[À-t¡A¡ì=àA¡šà ³ì=ï t¡àÒü

³[ošå¹Kã J«àÒüƒKã ºàÒü¤A¡ =ã¤[Î =àÚ>à šà; 200 Kã ³=v¡û¡à íº¹´¬ƒå W¡Òã-W¡à J¹Kã ³³àR¡ƒó¡à* šà; 100 Kã ³Úàƒà íº¹´¬ƒå R¡[Î[ƒ šà;  3 ³åv¡û¡à R¡àÚì¹ ÒàÚ[¹¡ú ëÚàv¡ûå¡>à =³Kƒ¤à l¡ü³}>à ÑHþ¯à¹ [A¡[³. 984.26 *Òü¹´¬ƒå ëÒv¡û¡¹ 7167.33 [ƒ ëJàšW¡ã@ƒå>à Jå@ƒà-íºt¡àÒ>ìJø¡ú ³[΃à ëÒï¹´¬à l¡ü "ìW¡ï-"ìW¡ï¤à A¡Úà šàv¡û¡A¥¡>à Úà”‚;ìJø¡ú Jåº t¡à¤à ÒàÚ¹¤[ƒ ëA¡àA¡ì=àA¡š[>¡ú "ƒå>[ƒ ³ìÒïÅàKã Jº A¡àÚ¹A¡šà t¡à¤[>¡ú


ÒA¡W¡à} ó¡>à =´•¤à "³Îå} "¹ê¡´¬à ëÒ>K;Ò@ƒ>¤à W¡àA¡W¡à

'ìJàÚ šè´•³A¥¡à ÒA¡W¡à} ">à-"ìÚA¡ Úà*ƒ>à, šå[X >å}Åà}>à "³Îå} ÒüÅàKã "¹ê¡´¬à ëÒ>K;Ò@ƒ>à =³ìK ÒàÚ¹¤[ƒ W¡à¤à "³Îå} =A¡šKã [>Ú³ W塳ì=àA¡šà ƒ¹A¡à¹ *Òü¡ú ³ã*Òü¤>à t¡;>-=à>¤à Úàƒ>à Åã[\Ĥà W¡ãgàA¡ J¹à Jăå>à ëÚ}[Ρú W¡à} ¯à}>à Åã[\Ĥà W¡ãgàA¡[Å} - A¡à줢àÒàÒüì‰t¡, ëšøà[t¡>, ³Òà* (ëó¡t¡) "³Îå} ³[Å} (ó¡àÒü¤¹) ÒàÚ¤à ëšà;º³[Å}[>¡¡ú W¡à} Ò”‚>à Åã[\Ĥà Úà´•[ƒ ³¹ç¡ *Òü¤à W¡ãgàA¡[Å}[ƒ [®¡t¡à[³> "³Îå} [³>칺 ÒàÚ¤[Î[>¡ú


šÃàÎ[t¡A¡ ëšàºåÎ> – ³ó¡³ šè´•³A¡t¡ Îì@ƒà¹A¡[º¤

'ìJàÚ[K "ìA¡àÚ¤ƒ šÃàÎ[t¡A¥¡ Úà´• =å> ëÚà³[ÎÀA¡[º¡ú ³³º ëÒàR¡¤, Úà}¤, Aå¡Òü>Îè W¡;š ëÚ}¤ƒ[K šÃàÎ[t¡[B¡ ëšà;º³ W¡à} ¯à}> šåì=à¹A¡ìJø ëš[B¡} ët¡ï>¤ šÃàÎ[t¡A¡ Jàl¡ü[Î} ë=à¹A¡Jø¤ ³tå¡}ƒ, íA¡ì=ºƒ[K ëšà; íº¹K Òàš¥¤, A¡Ä Îã[\ĹA¡ìJø, "ƒåƒ[K ºåìÒà}¤, ëÎà¹à;>[W¡}¤ƒÎè šÃàÎ[t¡A¡ Jàl¡ü Îã[\Ä[¹¡ú


¯àÁ¢¡ ëÒà[³*ìš=ã ëƒ>à ºàA¡šƒà

ƒà. ×Òüì¹³ ët¡´¬à
ëØ\. ëÎ.
/ëÒà[³*ìš[=A¡ ë³[ƒìA¡º &ìÎà[ÎìÚÎ>, ³[ošå¹

R¡[Î ³à캳Kã ëÒà[³*ìš=ãKã >å[³;[>¡ú ëÒà[³*ìš=ã ºàìÚ} šåì=àA¡[š¹´¬à Îà³å¸º íÒ[>ì³>Kã ³ìšàA¡ >å[³;[>¡ú ³ÒàA¡ 1755 Kã &[šøº 10 ƒà \³¢>ã ³ìW¡; t¡à[‰îR¡Kã ëÎìGà[> ëÑzt¡A¡ã í³ìÎ> ëA¡ï¤à t¡àl¡ü> "³ƒà ëšàA¡[J¡ú


"India's Most Fearless" : ®¡à¹t¡A¡ã ºà@µãKã ë=ï>à ó¡¤Kã ¯à¹ã t¡¹à³[¹

³[³} W¡;º¤à ºà>Kã [ó¡Âµ ‘‘ƒ ¤öã\ *> ƒ [¹¤¹ A¡¸àÒü’’ ëÒï[\A¡ ó¡à*¤à >ã}[Å}[º, >å}R¡àÒü[¹¡ú ³ìÒïÅà ºà>Kà ³¹ã íº>¤à ¯à¹ã-ºàÒü[¹A¡ A¡Úà šà¹´¶ã¡ú


íšÅà t¡à>¤Kã º´¬ã "³Îå} Òü¹³ƒ³
>v¡->v¡¤à šàî´¬>à t¡à>¤à íšÅà>à >R¡-'Kã tå¡}Kã ³ãì¹àºKã ë³à}ó¡³ ët¡ï[¹¤öà

íšÅà ºåšà W¡;šã ³Åã}ƒKã ºãÅã} ">ã W¡;šã ó¡à*¤à šåì=àv¡ûå¡>à ³ãÚà´•à ëšà;-íW¡ íº>[¹¤[Î W¡à*J;ºA¡šKã óè¡[¹;Jàl¡üƒà, Jàl¡ü ³W¡à "³ƒà Òàoe¡æ>à "ƒåB¡ã ³t¡ãA¡ Jåìƒà} W¡àÒ[À¤[>¡ú


®¡à¹v¡à ë³àƒ>¢ ÎàÒüX ëÒïìƒàA¡šà
¯à}îJ¹àA¡š³ ë`¡@ƒø[\; [Î}Ò

®¡à¹v¡à ë³àƒ>¢ ÎàÒüXA¡ã "àÒü[ƒÚà[Å}, ët¡[A¥¡A¡[Å} "³Îå} ë³=ƒ[Å} 16 Ç¡¤à ÅA¡à¦ãƒKã t¡š¥à t¡š>à ëÒïìƒàAáA¡[J¡ú ëJàR¡ì\º[Î ¤õ[t¡Å>à ®¡à¹v¡à ºàv¡ûå¡>à º³ƒ³[Î¤å ³šè} ó¡à>à Jèƒå³ W¡>¤à ëÒïK;ºA¡šƒKã ÚàR¡J;ºA¡[J¡ú


W¡à}ìÚ}[ƒ ëºàÒüìJø – ³³à ³šà[ƒ =¹A¡ ×>¤à 뺚[y
"R¡à} ëÅ´¬ƒà ºàÄà W¡;šKã íÒ>¤ãKã W¡;>¤ã "³à A¡Äà ºà[Aá¤[Î>à Jå>àÒü[ÎKã tå¡}º³W¡;t¡à "ó¡¤à *Òüì¹àÒü

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

³¹ç¡ *ÒüJø¤à AáàÎ ët¡> "³Îå} tå¡ì¯¾A¡ã ³[³} íºJø¤à W¡à}ìÚ} R¡¹à} ëºàÒüìJø¡ú #îÅ-ë>à}³àÒü ºãºà šàºà ó¡\>à [=}ƒå>à š¹ãÛ¡à ët¡ïÒ>ìJø¡ú


ÑI¡¤ t¡àÒüó¡Î

³ìÒïÅà>à Åà "³[ƒ "ît¡ \ã¤[Å}ƒà >à¤à ºàÚ>à>à ³ã*Òü¤ƒà >àÒ>¤à ºàÚ>à[Å}Kã ³>å}ƒà ÑI¡¤ t¡àÒüó¡Î "[Î "³[>¡ú "³åA¡ ë>ïìÒï>>à ë=à¹A¡šà ºàÚ>à[Å}Kã ³>å}ƒà "³Îå *Òü[¹¤à ÑI¡¤ t¡àÒüó¡Î (Scrub Typhus) "[Î R¡[ÀîR¡ƒà ºàìÚ}ìÒ>à ³¹³ *Òüƒå>à Jåìƒà}=ã[>}R¡àÒü *Òü¤à ºàÚ>à "³Îå *Òü[¹¡ú


³[ošå¹ã [ó¡Âµ ³å¸[\v¡û¡à ëš>à

Úè´•à³ Îåì¹>, ¯à}îJ ët¡àA¡š³ íºA¡àÚ

‘ëš>à’ ÒàÚ¤[Î ³ãît¡ (í³ît¡) [Å}>à >ã}[Å}¤à ë=àv¡ûö¡¤à ³t¡³ƒKã Åã[\ĹA¡šà #îÅ-ë>à}³àÒüKã *Òü¤à ëJà}>>¤à Jè;ºàÚ[>¡ú Jè;ºàÚ "[Î A¡>à>à Å๴¬ì>à "³[ƒ A¡¹´¬à ³t¡³ƒKã Aè¡î´¶-[ó¡ìÚà}>[W¡}¤ƒà Åã[\Ĥà ëÒï¹A¡[J ÒàÚ¤[ÎKã W¡šW¡à¤ã ºãJè>[ƒ R¡[Î ó¡à*¤à JR¡¤à R¡³ƒ>à íº[¹¡ú "ƒå¤å, Jè;ºàÚ "[Î ëJà}¤à ³t¡³ƒà "t¡à¤[Å}ƒà šèA¥¡ã} ëšÄà t¡àÒ>¤à R¡´¶ã ÒàÚƒå>à ‘ëšÄà’ ÒàÚ>à ëA¡ï>¹´¬ƒKã Jè;ºàÚ "[ÎKã ³[³} "[Î ³î³ƒà ÒàÚ¤à >å}R¡àÒü¤à ëºà>ìºà³ƒà í=¹v¡ûå¡>à ‘ëš>à’ ÒàÚ>à JR¡>¹A¡[J ÒàÚ¤[γ[ƒ ³ãšè³ Jè[ƒ}Kã =ì´¶àÚ>à =à\¤à ¯àó¡³ "³à *Òü[¹¡ú


ºàÒü =à\ƒ¤à ëšøà. ëÊ¡ìó¡> Òàl¡ü[A¡}Kã =¯àÚ A¡ƒàÚƒà íº¹³K[>?

"A man can be destroyed but not defeated" - Hemingway

Ò@ƒv¡û¡à ³ÅàKã W¡Òã 76 Ç¡¤ƒà, ¤õ[t¡Å Úå[>¤[΢[t¡ [Î[t¡ *¤ ëA¡³[¤ö\ƒà ë>àUàJø¤à; šõ[=¤ãKã *Òü>à ³[³} Úà´•à W¡;[J¤à; ³à캳 šè´¬>à Úà´•à >å}[Å>à ëÅàÄ[J¤à, ³t¡³[ÎKã J«àÚƒKã W¡àl¡ü¤à astrophysicist "³à *Òü[J¤à; Albert Enstein Kã ³tå¡}ƒà J«àÚƒKã ³P¡o íº¹¤à theoretical physicist "³à *Òü[J¤à; W¡Òã 30 ëÒÄà Úå[>¤[΢[t¡ *¤ ëA¡³[¤ö\, Òü}ìº@ƒKã Úà´•à ¤¸¤Ò๠ët¡ï>¹¤à 'The Lucisian Chair of Mathematics' šàÚ[J¤à (ó¡³ "[Î Sir Isaac Newton "³Îå} Paul Dirac >à šàÚ¹´¬[>, ³à>à 17 Ç¡¤[>¡ú); ³ÅàKã W¡Òã 30 Ç¡[‰îR¡ƒà ëºì\@ƒ "³à *ÒüJø¤à; ëA¡à[š [³[ºÚ> 10 ëÒÄà ëÚà>Jø¤à, ëºàº A¡Úàƒà Òì@ƒàA¡Jø¤à 'A Brief History of Time' Òü¹´¬à ¤õ[t¡ÅA¡ã ³[³} W¡;º¤à ÎàÒü[”zÑz ëšøà. ëÊ¡ìó¡> Òàl¡ü[A¡} (Stephen Hawking, 1942-2018) ºàÒü (#Ŭ¹) =à\ƒ¤à ³ãÅA¡ "³[>¡ú


³[ošå¹Kã ëÅ@µã;ìºà> ó¡K;>¤à W¡ã}Kã º³ƒ³[Å}ƒà W¡à ¤àKà>[Å} [º}J;šà - 1

&> [‹ì¹> [Î}Ò
[ƒšå¸[t¡ [ƒì¹v¡û¡¹ &[Kø ([¹t¡Úàƒ¢)

W¡à, Camellia Sinensis, º³ƒ³ "[ÎKã ëÅ@µã;ìºà> ó¡K;Ò>¤ƒà "ìW¡ï¤à ³ìt¡R¡ šã¤à R¡³Kƒ¤à šà´¬ã "³[>¡ú šà´¬ã "[Î ³t¡³ šè´¬ƒà "Å}¤à ³>à šà>¤à šà´¬ã ³Jº "³[>¡ú ³à캳Kã ³ãÚà´•à šà´¬ã "[Î [W¡>àƒKã ëÒï¹A¡š[> ÒàÚ>à JR¡>¹¤Îå ³[ošå¹ t¡´šàB¡ã "ìA¡àÚ¤ƒà íº[¹¤à W¡ã}Åà} šì¹}[Å} "[Îƒà ³ìÒïÅà>à ³¹àR¡ A¡àÚ>à ëÒï¤à šà´¬ã "³[>¡ú


Køà[ó¡Ä Îåš¹A¡@ƒA¡t¡¹ *ÀA¡š

A¡à¹ì¤à> "Îã "R¡A¡š *Òü[¹¡ú A¡à¹ì¤à> &t¡³ JA¡t¡> ëδ¬ A¡à¹ì¤à> 60 šåì=à¹A¡šƒ óå¡t¡ì¤àº ³àÄ ó¡\¤K ëºàÚ>> ët¡àR¡àÞ ³P¡> A¡Úà ë=}>ìJø¡ú ƒàÒü³@ƒ ÒàÚ[¹¤ A¡>Jø¤ ëšà;ÎA¡ "ÎãÎå A¡à¹ì¤à> R¡àA¡t¡> Îठ"t¡àR¡¤ ëšà; "³>ã¡ú ƒàÒü³@ƒ ³ìW¡; "³JA¡ ÒàšÃK ë=àR¡ ë=àR¡>àl¡üƒ Òàš¥¤ NÃàÎ[Î} A¡A¥¡[¹¤>ã¡ú


Òü”z¹ì>ìÑ•º ¯åÒüì³> ëƒ – ³à캳 šè´¬Kã >åšãKã >å[³; ºàA¡š[΃à

ƒà. ™à[³>ã 냤ã

‘Òü”z¹ì>ìÑ•º ¯åÒüì³X 냒 (³à캳Kã >åšãKã >å[³;) ÒàÚƒå>à W¡Òã Jè[ƒ}Kã ³àW¢¡ 8 ¤å ³à캳Kã ³ó¡³ Jè[ƒ}ƒà šàR¡ì=àA¥¡[¹¡ú ³[Î >åšã[Å}>à γà\ƒà =àA¡ ³àÄ>à íº¤à ó¡}>¤à, Åè[¹-ë>à[´Ã¤à A¡àR¡¤å>à Åà[”z "³Îå} ëƒì³àìyû¡ÎãKã #ìÒï A¡>J;ÒÄ¤à ‘Òü”z¹ì>ìÑ•º ¯åÒüì³> 냒 šàR¡ì=àA¡š[>¡ú


¹àÒüt¡Î¢ ëó¡à¹³, Òü´£¡àº>à Åã>¤à ‘ëó¡[Ñz줺 *¤ [ºt¡ì¹W¡¹, ‰à³à &@ƒ ³å¸[\A¡’ – 
³àÚ šàAá¤à Îà[Òt¡¸Kã 볺à "³à

ëšøà. "àÒü "๠¤à¤å>à [Ò}[ºîR¡ƒà ‘¯àA¢¡ìÅàš’ ÒàÚ¤à ¯àîÒ/¯àJìÀà> "[Î ³[ošå¹ã Îà[Òt¡¸ í>>¤Kã º³ƒà ÒüÒà> Òà>¤à *Òü>à šå[ÅÀA¡[J¤öà ÒàÚ>à J[À¡ú ³t¡³ƒåƒà ‘ëšàÒü[y ¯àA¢¡ìÅàš’, ‘ë>à줺 ¯àA¢¡ìÅàš’ ÒàÚƒå>à "Òà>¤à *Òü>à šàR¡ì=àA¡šà ëÒï¹A¡šà ³t¡³ƒà ³Úà´•à ÒàÒüìó¡; ë>àA¥¡ã}¤à ó¡à*>[J; ³¹³[ƒ ‘¯àA¡¢ìÅàš’ ÒàÚ¹Kà ¯àJ@ƒà ÎàÒüA¡º ëÅ´£¡³ ‘ÎàÒüA¡º ¯àA¢¡ìÅàš’ *Òü>à JÄ[J¡ú "ì>ï¤à ºà[Aá¤à ‘¯àA¢¡ìÅàš’ "[ÎKã ¯àJìÀà[@ƒ ³ã šR¡Úà³ Úೃ>à, ³t¡³ J¹à Åà}>à Îà[Òt¡¸Kã ³¹³ƒà "JR¡-"îÒ[Å}Kà JÄ-í>>¤Kà ëºàÚ>>à šøà[v¡û¡ìA¡º *Òü>à A¡àĤà ó¡º "³à ó¡}>¤à =¤A¡ ët¡ï¤à "³à Úà*[¹¡ú


=ì´¶àÚKã ³ì=ï ët¡ï¤à R¡³ƒ¤à

ƒà. ëÛ¡[y³Úè³ A¡ºà [Î}Ò

¯àÒ} Òàt¢¡ ë󡺹 ÒàÚ¤[Î A¡[¹ì>à?
šàl¡üJå³ – 'ìJàÚKã ÒüÅàƒà Úà*[¹¤à =ì´¶àÚ "[Î ³t¡³ Wè¡Ùƒà 뺜¡>à =¤A¡ ët¡ï¤à R¡´•¤Kンv¡û¡à ³šàUº A¡À¤à "³[ƒ ³Úà³Kà ³àĉ¤à ³Îº ³Úà³ "³à Úà*[¹¡ú


º³ƒ³ "[΃à W¡à[ÅÄ¤à ³[ošå¹Kã K¤>¢¹ ƒà. >\³à ëÒœ¡æÀà

ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à

ÒüA¡àÚ Jå´•\[¹¤ã ƒà. >\³à ëÒœ¡æÀà ³[ošå¹Kã "Òà>¤à >åšã K¤>¢¹[>¡ú ë³à[ƒ ιA¡à¹>à ëÒœ¡æÀà¤å ³[ošå¹Kã K¤>¢¹ ëÒA¡ ÒàšÃA¡šƒà ³ÒàA¥¡à [³[ƒÚàƒà ëó¡àR¡ìƒàA¡[J¤à ¯àó¡³[ƒ ‘‘'ÒàB¡ã "Òà>¤à =¤[v¡û¡ Òü>àA¡ JåÀ¤à A¡ºW¡¹>à ëÚà´Ã¤à ³[ošå¹Kã ³ãÚà´¬å ÅA¡JR¡>¤à ëÒà;>¤>à *ÒüK[>’’ "[Î[>¡ú


ëºïl¡ü [Å>ó¡³ƒà ¹ÎàÚ>Kã ÒãƒàA¡[Å} Åã[\Ĥ>à "ìA¡àÚ¤Kã Jºƒà šã¤à íW¡ì=R¡

³à캳Kã ëºïl¡ü-ëšà;ì=àA¡ šåì=àA¥¡¤à ë=ï¹³[Å}ƒà ³¹ç¡ *Òü>à Åã[\Ä[¹¤à ëšà;º³[Å}[ƒ - ¹ÎàÚ>Kã Òà¹[Å}, ºàÚ>à-t¡ãÄàKã ÒãƒàA¡[Å}, >àšã Òà;>¤à ÒãƒàA¡[Å} "³[ƒ šà´¬ã[Å}Kã ëÒàì³¢à>[Å}[>¡ú "ƒå¤å Åã[\Ä[¹¤à "Úà´¬à ÒãƒàA¡[Å} "[Î>à ³ìÒïÅàKã Jºƒà "A¡àÚ¤à šã ëºàÚ>>à ³ã*Òü¤Kã ÒA¡W¡à}ƒà "³àR¡¤à A¡Úà ë=àA¡Ò[À¡ú


"The Tao of Physics" : "ì>ï¤à [ó¡[\GA¡à ë>à}ìšàB¡ã [³[Ñz[Î\³Kà ³àÄ¤à ³ÅA¡
"Science does not need mysticism and mysticism does not need science, but man needs both." - Fritjof Capra

ë=ïìƒàA¡ "ƒå A¡àl¡ü[‰, R¡[Î ó¡à*¤à >ã}[Å}[º¡ú Jõ. Aå¡. 1980 Kã ³t¡³ *ÒüK[> >ã}[R¡¡ú ³t¡³ƒåƒà Fritjof Capra >à Jõ . Aå¡. 1975 ƒà ëó¡àR¡¤à "The Tao of Physics: An Exploration of the Parallels Between Modern Physics and Eastern Mysticism" ÒàÚ¤à ºàÒü[¹A¡ "[Î Úà´•à ³[³} W¡;[J; ºàÒü[¹A¡ "[ÎKã ³¹³ƒà ¯à¹ã A¡Úà Åà>[J¡ú


Òü>¹ ºàÒü> šà[³¢t¡ [ÎìÑz³ >;yKà ³ƒåKà ³àĤà W¡ã}-t¡³ ">ã>à Úà>Kƒ¤à [¤º "³à šàÎ ët¡ïìÒï[Î

³[ošå¹>à ®¡à¹v¡à šè>¤à W¡Òã "³Kã ³tå¡}ƒà (1950 Kã >줴¬¹ 18) ƒà "¹ç¡>àW¡º šøìƒÅ, [³ì\๳ (³t¡³ƒåƒà [ƒ[Ñ|v¡û¡ "³³³ *Òü¹´¬à) [ƒ[Ñ|v¡û¡ šè´•³A¡ =³ìÒï¹Kà A¡”|ã >;yKà ëÑzt¡ "³à *Òü>à íº¹´¬à ³[ošå¹ Jv¡û¡} ‘ÒüÑz>¢ ë¤Uº óø¡[”zÚ๠&v¡û¡ 1873’ "[Î ³t¡³ƒåKã W¡ãó¡ A¡[³Å¥à¹ [Ò³t¡[Î}>à "t¡´•>à ëºïì=àA¡[J¡ú


"Òº *Òü¹¤[Å}¤å ¯àJº-íW¡>à, "¯à-">àKã í³Åà šã¤Kã ³àìÚàv¡û¡à A¡Äà ¯àA¡;[º¤à ºãºà ‘ÅìKຠWè¡šÃã’

ëJàR¡ì\º ÚàR¡>à ëW¡À´¬à, ³à캳ƒà ³ó¡³ A¡>¤à R¡³Jø¤à ³[ošå¹ã [=ìÚt¡¹Kã ëJàR¡ì\º t¡š=¹A¡šà, [Å[JK‰à ÒàÚ>ó¡à*¤à [³šàÒü>¹A¡šà, >å}>à}>¹A¡šà ³t¡³ "[΃à, ³[ošå¹ã [=ìÚt¡¹ [Å[J¤à Úàìƒ, ³àR¡[J¤à Úàìƒ, W¡à*J;Ò@ƒ¤à Úàìƒ ÒàÚ>à [=ìÚt¡¹¤å >å}[Å\¤à ºèš A¡Úà>à, ³ã*Òü A¡Úà>à "¯à-">à A¡Úà ³àìÚàA¥¡ƒå>à A¡;ì=àA¡šKà ëºàÚ>>à ëÒà;>[¹¡ú "[ÎP¡´¬à [=ìÚt¡¹ ºèš[Å}Kã ³>å}ƒà Jõ. A塳 1987 A¡ã &[šøº 28 ƒà [º}J;[J¤à ë>à=¢ ÒüÑz>¢ [=ìÚt¡¹ &ìÎà[ÎìÚÎ> (ë>t¡à), íÒR¡à}Îå "³[>¡ú "A¡à-"A衳 >àÒü¹¤Îå ëÒA¡ [º}J;šƒKã ëÒï>à R¡[Î ó¡à*¤à ºãºà A¡Úà šåì=àv¡ûå¡>à "³[ƒ ³àR¡[ÅÀAá¤à >à;, A¡ºW¡¹, ëy[ƒÎ>, šìó¡à[³¢} "àt¢¡ A¡Úà¤å ³àR¡[Jƒ>¤à, W¡à*J;>¤à ëÒà;>ƒå>à ºà[Aá¡ú ³[ošå¹Kã ³>å} "³[ƒ ³šà>Kã ºãºà ³W¡à W¡à}ƒ´•¤ƒà ³>à A¡Úà ó¡}º¤à ºèš "³[>¡ú


ëњΠ&A¡Îô[A¡ ³šà}Kº A¡Þ ë¹àìA¡; ó¡àºìA¡à> ëÒ¤ã

Space-X "Îã "àì³[¹A¡à[K ëÑšÎt¡ =àK;š[K =¤A¡ "àl¡ütô¡ìÎà¹[Î} ët¡ï¹A¡šK ³¹ã íº>> ëšàAáA¡š A¡´š[> "³>ã¡ú ÒàÄ ë¹àìA¡; ³W¡à ³W¡à =àK;tå¡> W¡à}ìÚ} ët¡ïìJø¡ú


³ã*Òü¤Kã W¡Òã ëºÙà "³[ƒ "àÒü>

ƒà. ëW¡à}=à³ >ì¹@ƒø [Î}Ò, &ƒì®¡àìA¡t¡

³t衳 t¡à¤à šõ[=¤ã[Î "³åA¡ $}¤ƒà ë>à}³à "ƒåP¡´¬à "³åA¡ $}ƒå>à >å[³;A¡ã "ìA¡àÚ¤ƒà "³åA¡ ëA¡àÚ¤ƒà >å[³; 365 [> W¡R¡[R¡ ³ƒå¤å W¡Òã "³à ëA¡ïÒü¡ú


³[ošå¹Kã ëºì\@ƒ¹ã &=ì>à³å¸[\ìA¡àìºà[\Ñz ºàÒüÅø³ ¤ãì¹@ƒøA塳๠[Î}Ò ë>àUàìJø – ³å¸[\B¡ã t¡àÒü¤R¡ šè³ÒàR¡ ÒàR¡ìÒïì¹

‘‘'Kã šå[XKã [³Î> šàR¡ì=àA¡šà ëºàÒü[‰, Ѭ¹ ëÒà>¤à ëÒA¡ ëºÙƒà 'Kã =¤A¡ 뺚A¡ìƒï[¹¤[>¡ú’’                - ºàÒüÅø³ ¤ãì¹@ƒøA塳๠[Î}Ò

³=B¡ã "[Î *씂àA¥¡à W塳Jø¤à ¯àó¡[´•¡ú t¡àì³à ºàÒüÅø³ ¤ãì¹@ƒøA塳๠(8¡ú12¡ú1920-9¡ú2¡ú2018) [Ź³ƒàÒü ³ãAè¡šó¡à*¤à ³å¸[\B¡ã =¤A¡ ët¡ï¤à 뺚[Jìƒ ÒàÚ¤à ÚàÒü¡ú


³î³ šà@ƒ¤à ëÚà}\à*[Å}>à ³>à-³Åã} J¹¤å ÒãƒàA¡ *Òü>à Åã[\Ĥà ë=}>¹A¡šà - 1

W¡;[º¤à W¡Òã "[ÎKã \à>å¯à¹ã 17 t¡à ëó¡àR¡>¹A¡[J¤à ³ÅA¡ ë=àA¡šà [¤`¡à>Kã šàl¡üƒ³ "³ƒà Òüì@ƒàì>[ÎÚàKã ë¤à[>¢* #=;A¡ã ³>å} W¡Äà íº[¹¤à Τà}Kàl¡ü º³ƒ³Kã "ÅèA¡šà ëyà[šìA¡º l¡ü³} ³>å}ƒà l¡ü=v¡û¡à ³šå[XKã "Úà´¬à Źç¡A¡ ëº[À¤à *¹à} l¡üt¡à> (Orang-utan) ëA¡ï¤à ³î³ šà@ƒ¤à ëÚà}\à* (&š) ³Jº "[Î>à "JÄ¤à šà´¬ã "³Kã ³>à¤å ÒãƒàA¡ *Òü>à Åã[\Ĺ´¬à ÒA¡ì=R¡>>à l¡üì¹ ÒàÚ[¹¡ú


íº¤àB¡ã A¡àĤà-ÒüÅàKã A¡àĤà
³îÒ t¡´¬ƒà íº¤àB¡ã Úà*¹v¡û¡¤à-Òü³å}Kã ¯à¹ãƒà íº¤àB¡ã šÄƒ¤à; ³[Î>à *Òü¹A¡šà Jå>àÒü

"Òü¤>à "Úà´¬à ³t¡³ƒà ëÎàì¹àv¡û¡à t¡à¹´¬à ëÚà;šã ëÒA¡ ëÒA¡ ë=}>¤ƒà J[À, A¡[¹ƒKã t¡àìÒï¤à ëÚà;šãì>à? =àÚ>P¡³ l¡ü>à ë¤àƒã W¡>¤à Ò¯àKàØl¡ãÎå "³v¡à ëW¡ì@ƒø¡ú ëÚà;šã[ƒ t¡à¤à ëºìœ¡¡ú


[Î\[¹Úà> ëÎGÄà "R¡à} l¡ü>¤Kã W¡à} ëÒ>K;ºA¡šà "³Îå} ³[ÎKã íW¡ì=R¡

³t¡³ "³ƒà ³³à "³Îå} ³W¡àKã =¯àÚ A¡Ä>¤à ³t¡³ƒà Åã[\Ĺ´¬à [Î\[¹Úà> ëÎG> ëƒ[º¤¹ã "[Î Aå¡>Ç¡¤à W¡Òã-W¡à[Î>à ëºàÒü[ÅÀA¡šà ³t¡³ƒ[ƒ "ìt¡àÙà ³¹³ A¡ÚàƒKã [Î-ëÎG> ëƒ[º¤¹ã ët¡ï>¹[Aá¡ú J胳 *Òü>à 'W¡ "àÒü [®¡ ëšà[\[t¡¤ *Òü¤à ³³à>à ëƒ[º¤¹ã ët¡ï¤ƒà C-Section t¡R¡àÒü󡃤à *Òü¹[Aá¡ú


'ìJàÚKã íA¡ì=º[Å}ƒà *K¢à[>A¡ ³>à-³Åã}[Å}

*K¢à[>A¡ *Òü¤à W¡ãgàA¡ šåì=àA¡šà ÒàÚ¤à ë=ï¹³ "[Î R¡[ÎKã ³ãÚà´•à ët¡àÚ>à í>>[¹¤à ¯àó¡³ "³[>¡ú *K¢à[>A¡ W¡ãgàB¡ã ¯àJìÀà> í>>¹[Aá¤[Î R¡[Î-R¡¹à} Jv¡û¡ƒKã >ìv¡, W¡àl¡ü¹àA¥¡à W¡Òã 100 Ç¡¹¤[>¡ú Òü} 1900 ƒà "àì³[¹A¡àKã ‘[A¡}’ ëA¡ï¤à >åšà "³>à [W¡>à, ëA¡à[¹Úà "³Îå} \àšà@ƒà ëA¡àÚƒå>à º³ƒ³[Å} "ƒåKã ëºïl¡ü-š=àš[Å} ëÚ}ºå¹¤à ³tå¡}ƒà Òü} 1911 ƒà ëó¡àR¡º´¬à  ‘ó¡à³¢¹Î *¤ ëó¡à[t¢¡ ëÎeå¡[¹\’ ÒàÚ¤à ºàÒü[¹A¡ "[Î "Òà>¤ƒà ³ã>à A¡Úà Åã}=à>¤à ºàÒü[¹A¡ *Òü¹³‰¤Îå ëA¡àÄ[ƒ ³à캳Kã *K¢à[>A¡ ëºïl¡ü-š=àš í>>¹A¡šƒà A¡àÄ¤à ºàÒü[¹A¡ "³à *Òü¹A¡[J¡ú


³[ošå¹ã ëºà>Kã >å[³;
³[ošå¹ã ëºàº Aáà[ÎìA¡º ëºà>Kã =àv¡û¡à A¡¹´•à =àU;A¡[>?

ëÒï[\A¡ 'ìJàÚKã ³àR¡ƒà t¡à[¹¤à "¹ç¡¤à ¯àó¡³[Å}[ƒ A¡¹´•à ë=}>K[>? Úåì>ìÑHþà>à "The scheduled languages : Bodo and Manipuri (Meiteilol) are potentially indangered." ÒàÚ¤à ëW¡A¡Åã>¯à =´Ã[Aá¡ú


‘[Ò@ƒå [ºt¡ì¹W¡¹ ëó¡à¹ ºàÒüó¡’ "³Îå} t¡à[³ºKã "Òü¤à Òü[@ƒ¹à šà=¢Îà¹[=

®¡à¹v¡à Úà´•à W¡àl¡ü¤à Îà[Òt¡¸Kã l¡ü;Τ ">ã íº¡ú "³>à ‘\Úšå¹ [ºt¡ì¹W¡¹ ëó¡[Ñz줺’ "ƒåKà "ìt¡àÙà "³>à ‘ƒ [Ò@ƒå [ºt¡ì¹W¡¹ ëó¡à¹ ºàÒüó¡’ (The Hindu Literature for Life) ú ">ã³A¡ \à[t¡Kã =àv¡û¡à šàR¡ì=àA¡šà Îà[Òt¡¸Kã Aå¡´± ë³ºà ³W¡à "³³³P¡´¬[>¡ú


ëºà ¤Ãƒ ëšøι

ƒà. *Òü>à³ \ÚW¡@ƒø [Î}Ò

'ìJàÚ "Úà´¬>à ¤Ãƒ ëšøι ¯à}¤Kã (ÒàÒüš¹ìt¡X>) ¯àî> "³[ƒ ÒãƒàA¡ W¡àî>¡ú ¤Ãƒ ëšøι ë>´¬Kã (ÒàÒüìšàìt¡X>) ët¡àÚ>à t¡àĤà "³[ƒ ÒãƒàA¡ W¡à¤Kã ¯àó¡³[ƒ Òüš> šÄƒ¤P¡´¶ã¡ú ÒàÚ>ã}¤[ƒ ¤Ãƒ ëšøι ë>´¬Îå Jåìƒà}=ã[>}R¡àÒü[>, ºàìÚ}¤à ƒ¹A¡à¹ *Òü¡ú ³Åà ó¡¤à ³ã*Òü "³Kン[v¡û¡ ¤Ãƒ ëšøι 120-80 mmHg [>¡ú "ƒåKà ¤Ãƒ ëšøι ë>ì´Ã ÒàÚ¹K[ƒ ¤Ãƒ ëšøι "[Î 90/60 mmHg "[Î[>¡ú ¤Ãƒ ëšøι ë>´ÃA¡šKã ³¹³ A¡Úà "³à íº[¹ "ƒåKà ³Jº-³JºKã ëºà ¤Ãƒ ëšøιKã ³¹³ƒÎå 'ìJàÚ>à í>>¤à ÚàÒü¡ú


ëºà ¤Ãƒ ëšøι

ƒà. *Òü>à³ \ÚW¡@ƒø [Î}Ò

'ìJàÚ "Úà´¬>à ¤Ãƒ ëšøι ¯à}¤Kã (ÒàÒüš¹ìt¡X>) ¯àî> "³[ƒ ÒãƒàA¡ W¡àî>¡ú ¤Ãƒ ëšøι ë>´¬Kã (ÒàÒüìšàìt¡X>) ët¡àÚ>à t¡àĤà "³[ƒ ÒãƒàA¡ W¡à¤Kã ¯àó¡³[ƒ Òüš> šÄƒ¤P¡´¶ã¡ú ÒàÚ>ã}¤[ƒ ¤Ãƒ ëšøι ë>´¬Îå Jåìƒà}=ã[>}R¡àÒü[>, ºàìÚ}¤à ƒ¹A¡à¹ *Òü¡ú ³Åà ó¡¤à ³ã*Òü "³Kン[v¡û¡ ¤Ãƒ ëšøι 120-80 mmHg [>¡ú "ƒåKà ¤Ãƒ ëšøι ë>ì´Ã ÒàÚ¹K[ƒ ¤Ãƒ ëšøι "[Î 90/60 mmHg "[Î[>¡ú ¤Ãƒ ëšøι ë>´ÃA¡šKã ³¹³ A¡Úà "³à íº[¹ "ƒåKà ³Jº-³JºKã ëºà ¤Ãƒ ëšøιKã ³¹³ƒÎå 'ìJàÚ>à í>>¤à ÚàÒü¡ú


"àÎà³[K W¡à ¤àKà@ƒ Îà³å º³Îà> í>¹A¡š

º´¬ã ë=à} ó¡>>¤ ëÒà;>¤ƒ ë>Îì>º ÒàÚì¯ "³ƒã ë¹ºì¯ ºàÒü>[Î} ë>à}³ ë>à}³[K ÒàšA¡;ºA¡[º¡ú 


Kot¡”| [ƒ¤Î ºàA¡šƒà šø\à[Å}>à ëÒï[\A¡ *Òü[¹¤à Åv¡û¡³

κೠšøÎà”z [Î}Ò

R¡[Î *Òü[¹¤à 'ìJàÚKã ®¡à¹t¡ "[Î "Òã} "³ƒà *Òü¹A¡[J¤à >ìv¡ ÒàÚ¤[Î ëÒï[\A¡ íº[¹¤à ³ãì¹àº[Î>à JA¡ A¡àl¡üó¡ìƒ¡ú


A¡A¡W¡ã}Kã ‘J´¬à’, ‘JåU} ºàA¡šà’ "³Îå} ‘"šR¡ Jågà*’ Òü¤à 
>à*ì¹³ A¡à[ºì³àÒÄà íº[Jƒ¤ƒà

A¡A¡W¡ã} ³àÚîA¡Kã ºàÒü*Òü¹¤à Î>à ëJà}>à} šà´¬ã "³à tå¡ìJø¡ú A¡A¡W¡ã} º³ƒ³Kã JåU} W¡à*J;>¤à ëÒà;>¤ƒà ³šå[X A¡;ì=àA¡Jø¤à ‘JåU} ºàA¡šà’ (ó¡³ >ìv¡, JåU}Kã W¡à*J;-ë=ï¹àR¡Kã =¤A¡ A¡Úà ët¡ï¤à ³ãÅA¡ "³Kã "=¢ƒà ÒàÚ\¤[>¡ú) ë>àUàìJø¡ú


šà[º¢Úàì³”z¹ã ëÎìyû¡t¡¹ã[Å}Kã ºàÒü¤A¡
[ƒÀãKã "à³ "àƒ³ã šà[t¢¡Kã &³ &º & 20 ëºïì=àA¡šƒà ³[ošå¹Kã ¯àì=àA¡ ºàB¡‰à ÒàÚ¤Kã [W¡}>¤à íº

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

[ƒÀã "[Î ®¡à¹t¡A¡ã ëA¡à>å} *Òü\¹¤Îå íºR¡àB¡ã =àv¡û¡[ƒ Úå[>Ú> ët¡[¹ìt¡à¹ã[>¡ú W¡;>¤ã "³à *Òü>à ëÑzt¡A¡ã ³*}P¡³ íºR¡àA¡Òü¡ú


&gàÒü[t¡ [ƒÎ*ƒ¢¹ "³Îå} ëA¡àì¹à>[¹ Òàt¢¡ [ƒ[\\

ƒà. [t¡'W¡ [¤Òà¹ã [Î}Ò
ëšøàìó¡Î๠ÎàÒü[A¡Úà[y [ƒšàt¢¡ì³”z, [¹³ôÎ, Òü´£¡àº

&gàÒü[t¡ ÒàÚ¤[Î ³ã*Òü¤à Jè[ƒ}³v¡û¡à J¹à J¹[ƒ "ƒå³ íº, Úà´•à ëÒÄà A¡>¤à A¡@ƒ¤Kã ¯àó¡³ Jv¡û¡[>¡ú


íº[J‰¤à *\à W¡àl¡ü¤ƒà Åø‡ý¡àg[º "³v¡}

[>À¤à¤å *Òü>à³

ÅìK຤@ƒ ë³àÒü¹à}³Úè³ íº¹A¡ ³W¡ã@ƒà íº¤à ƒà. ëÎàì¹àJàÒü¤³ W¡àl¡ü¤à [Î}Ò íº¤àA¡ J«àÒü>[ƒ *\à W¡àl¡ü¤à ÒàÚ¹Kà JR¡>¤à *\à "[Î ë>à}³àÒü[\} >å[³;, \>å¯à¹ã 19, 2018 ƒà [¹³Ît¡à ³ÅàKã ">à¤à "³>à ³¹³ *Òüƒå>à íº[J쉡ú


³àÒüìyû¡àìKø[®¡[t¡[΃à ë=}>Kƒ¤à "³Îå} ë=}>[¹¤à Jåìƒà}W¡àƒ¤[Å}

A¡[¹P¡´¬à ëšà;ÅA¡ "³Kã ëKø[®¡[t¡Kã Åà׳ ó¡}‰¤à ³t¡³ƒà ³ó¡³ƒå ë\ì¹à ëKø[®¡[t¡ >;yKà ëšà;ÅA¡ "³Kã "¹ê¡´¬à ³àR¡[J¤à, "¹ê¡´¬à Ò”‚[J¤[Î ³ìÒïÅà>à ë=àA¡Òü¡ú [¤`¡à>Kã ³ã;ìÚ}ƒà ÒàÚ¹K[ƒ ëšà;ÅA¡ ">ãKã ³¹v¡û¡à "³>à "³¤å [W¡}[ÅĤKã Åàóå¡ - Å[v¡û¡ "[Î íº=A¡-íºJàKã ³ó¡³ šè´•³v¡û¡à ëºR¡ƒ>à, ëÒà}ƒ>à íº¤à >ìv¡¡ú ³[Î>[> Ç¡@ƒø}Kã ëJàR¡W¡;t¡à íº[¹¤à &ìÑ|àì>àt¡[Å}ƒà ëKø[®¡[t¡Kã Åàóè¡ ó¡}[‰¤à¡ú


ó¡àÒü¤å} Jågà*Kã ‘ó塸\> ³å¸[\A¡’
(A melody sound of high mountain)

Òü} 1994 Kã [ƒìδ¬¹ =à[>¡ú 'ÒàA¡ ëºïl¡ü-[Å}l¡üKã [Å>󡳃à [\ºàKã =àv¡û¡à *[ó¡Î๠"³à *Òü>à ëÎ>àš[t¡ƒà íº¤à ³t¡[´•¡ú ³t¡³ƒåKã ëÎ>àš[t¡Kã [ƒ [Î ¤å‹W¡@ƒø, '>à W¡Òã J¹à Ò>¤à í³ît¡³W¡à "³[>¡ú


"R¡à}[Å}ƒà ³[ošå¹Kã "àt¢¡ "³Îå} A¡ºW¡¹Kã ³ÅA¡ JR¡Ò>¤t¡à >;t¡>à 
ëºï[Å}Kã ³R¡àº šã[¹¤à "R¡à}Kã ºãºà ‘ëšì¤t¡’ (ëºï[Å}¤ã ³³à)

³[ošå¹ƒà [=ìÚt¡¹Kã #ìW¡º "[Î A¡Äà ëW¡”‚¹¤Îå, ³à캳 Åã>¤à =å}>à ³[ÎKã ³Òà* ëÚ>¤à R¡´Ã¤Îå, "R¡à}Kã [=ìÚt¡¹Kã ³¹ç¡*Òü¤à "ƒå JR¡>¹v¡ûå¡>à ³à캳Kã íº¤àA¡ A¡Úàƒà A¡Äà W¡R¡[ÅÄ[¹¤à "R¡à}Kã [=ìÚt¡¹Kã #ìW¡º "[Î[ƒ A¡ºÒ>¤à R¡³[‰¡ú t¡š¥à ëW¡>¤à #ìW¡ºP¡³ íº¹[Aá¡ú


íºR¡àB¡ã ë=ïÅ㺠"³Îå} ëºàÚÅR¡[Å}

ó¡>à ó¡¤à íºR¡àB¡ã ë=ïÅãº íº¹¤Îå ëºàÚÅR¡[Å}>à ó¡\>à =¤A¡ *씂àv¡ûö¡¤[ƒ A¡àĤà íºìt¡

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

³ãÚà´•à ëÒÄà JR¡[¤ì¹ "ó¡¤à ë=ïÅ㺠"³à ëÅ´¬à ÒàÚ¤[Î íºR¡àA¡š[Å}>à ³àKã-³àKã ëºàÚÅR¡ìA¡àA¡[Å}ƒåKà t¡àăå>à ³ãÚà´•à šà´¬ƒà Úèó¡³ *Òüƒå>à ëÅ´¶ã¡ú šà@ƒ³[ƒ ³ãÚೃà A¡àÄ¤à šã¤ƒå[>¡ú ëÒà}º[Aá¤à íºR¡àìAáà> "[Î *Òü¹[Aá¤à ³t¡³-³t¡³ƒåKã ó¡ã¤³ƒåƒà Úè´£¡³ *Òü¡ú ³¹³ "[Î>à "[¹¤à íºR¡àA¡, "ì>ï¤à íºR¡àA¡, íºR¡àB¡ã "Åã>-"¹àR¡Îå "[¹¤à-"ì>ï¤à (*Á¡, š[¤ÃA¡ ë³ì>\ì³”z, [>Úå š[¤ÃA¡ ë³ì>\ì³”z) íº[¹¡ú šè´•³A¡[΃Kã "ì>ï¤[Î "ó¡¤à K¤ì>¢X ºàA¥¡¤à "ó¡¤à íºR¡àA¡[Î[>¡ú "ó¡¤à íºR¡àA¡ "³à šå¹A¡šƒà ëºàÚÅR¡ ³Úà³[ÎÎå ó¡¤à W¡R¡[R¡¡ú ë>à}î³ ³¹ç¡ ë¤à¹à "³à Òü>àv¡û¡à íº¹Kà A¡àÙà Úàƒ¤à "³à šàÚ¹K[ƒ A¡àĤà "³v¡à íºì¹àÒü¡ú "ƒå>[ƒ ëºàÚÅR¡ Jè[ƒ}Kã ëºàÚÅR¡ A¡à[¹¤à šè´¬Kã ºå[W¡}¤à "³Îå} ³Jàƒà íº¤à šè´¬à ëy>ã} ó¡\>à ët¡ï¤à W¡R¡[R¡¡ú


Òà¹à– šå[XKà ÅàìKàÄK>¤à Ѭ¹ ëÒà>¤Kã ºàÚ>à
ÒãƒàA¡ W¡à¤¤å[ƒ ³[>º ëÒà[g>¤>à ëÒÄà íó¡, ÒA¡W¡à} ëÅàA¡Ò>¤Îå Ò

ƒà. ºàÒüÑ÷³

Òà¹à "Òº-"R¡à} Jàv¡û¡>à >à¤à [>}Åà-Ѭ¹ ëÒà>¤Kã ºàÚ>à[>¡ú "R¡à} J¹ƒà J[\v¡û¡} >;yKà ³ÚàÚ *Òü¹š¥à ët¡àÚ>à >àK[À, J¹ƒ[ƒ Úà´•à Åà=ã>à >à¤à ÚàÒü¡ú "R¡à}ƒå>à W¡Òã Úà³[ÅÀA¡šKà J¹à ó¡¹A¡Òü¡ú "Òº[Å}ƒà >ःKã =ì¤à´¬ã W¡àl¡üì=àv¡ûå¡>à ÒàÄKã ó¡ã¤³ƒà Ò[g>¤à R¡³ƒ¤à (&´£¡àÒüìγà >à¤à) ÚàÒü¡ú Aå¡Òü[ÅÀAáK[ƒ ëÚ;=}¤à =ì´¶àÚKã ³ì=ï šå¤à R¡³ƒ¤à (ëA¡à¹šºì³àì>[º >à¤à) ÚàÒü¡ú


Òü´£¡àº ³ìÚ຃à KàØl¡ã šà[A¢¡}

ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à

Òü´£¡àº ÎÒ¹ ëÑzt¡ "[ÎKã ëA¡à>å} *Òü¤ƒà >;t¡>à ºìºà>-Òüt¡ãB¡ã W¡àl¡ü¹¤à ³ó¡³ "³Îå[>¡ú "=àÙà ³ó¡³ W¡ã}-³à> šè´•³v¡û¡Kã ÎÒ¹ "[Î ëÚï>¤à ³àÚîA¡ A¡ÚàƒKã Òü[g> šà>¤à KàØl¡ã ëºÙà íºt¡>à ³Úà³ šè´•³B¡ã šè>ó¡³ *Òü[¹¤à J«àÒü¹´¬@ƒ íA¡ì=º (šàl¡ü>à-=àUຠ¤à\à¹) "³[ƒ ιA¡à¹Kã "ìW¡ï-"ìW¡ï¤à ëºàÒüÅR¡ ³ìA¡àA¡[Å}ƒà >å}[t¡ >å[³; =å}º[¹¤[>¡ú


[¤ ë\ [š ιA¡à¹Kã >Òàì¹àºƒà =¤A¡ šã¤Kã ¯àó¡³
State Policy of Employment ÒàÄà ëÅ´¬ãÚå

[¤ ë\ [š ιA¡à¹>à ³[ošå¹ƒà íº¤à >Òàì¹àº ºàJ J¹ƒà ³àKã ³àKã =àv¡û¡à [Å”‚à "³³³ ó¡}Ò@ƒå>à [Ò}¤Kã ³Òà* ÒàšA¡[> ÒàÚƒå>à ºàl¡üì=àAáA¡šƒà "[A¡¤Îå ó¡à*Òü¡ú tå¡\å}¤Îå ó¡à*Òü¡ú >å}R¡àÒü¤Îå ó¡à*Òü¡ú "ìW¡ï¤à ëW¡ìºg "³[>¡ú ë=ï>à íº¤à ºå[W¡}¤à "³Kã ëJàÀàl¡ü[>¡ú "ƒå¤å ÒàÄà ó¡ãKà íš[Jƒå>à tå¡ó¡A¡-tå¡ó¡àÒü W¡@ƒå>à íº[¹¤à ³[ošå¹ "[Î ÒüW¡àÚ W¡àÒüƒ>¤à Aè¡š¥à í>>ìÒï¤à W塳K[> Jîg¡ú


l¡üv¡¹ šøìƒÅA¡ã 21 Ç¡¤à W¡ãó¡ [³[>Ñz¹ *Òü[¹¤à ºì´¬àÒü¤à "[Î A¡¹´¬à ³ãÅìA¥¡à?

ÒàÚ[¹¤à ³ãÅA¡ "[Î "ît¡ A¡>àÎå >ìv¡; W¡Òã 44 Ç¡¹¤à, ³Úè³-³îA¡, Òü³å}-³>å} šè´•³A¡ =àìƒàv¡ûå¡>à ºì´¬àÒü¤à (ÎĸàÎã) "³à *Òü[¹¤à ë™àKã "[ƒt¡¸à>à=[>¡ú


=¤A¡ "³Îå} šå[X
ºàÚ¹[¹¤à šè´¬à =¤A¡ ët¡ïƒ¤Kã[>; =¤A¡ ët¡ï>ã}R¡Îå =¤A¡ íºy¤[ƒ "¯à¤[>

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

ëÒï[J¤à W¡Òã J¹ƒà ³à캳Kã *Òü>à ëÅ>-=å³Kã ó¡ã¤³ ëÅàA¡W¡ãÄà íº[J¤à ³ãÚà´•à ë=}>[¤ìJø ([¹ìÎÎ>) º³ J¹JA¡ >v¡>à ³à캳Kã º³ "Úà´¬ƒà ë=àAáA¡šà Úà¤Kã *Òüì=àA¡šà íº[J (ëKøt¡ [ƒìšøÎ>)¡ú


šèA¥¡ã} ºàR¡t¡A¥¡¤à "³Îå} "[A¡¤à ó¡}>à šàJ;šà ó¡à*¹A¡šà

ƒà. &Î ³[oA¡à”z

šèA¥¡ã} ºàR¡t¡A¥¡¤Kã ºàÒü*} "[Î ³ã*Òü Jè[ƒ}³v¡û¡à ë=àA¡šà "³Îå} ë=}>¤à ºàÒü*} "³[>¡ú šã[Aá¤à "R¡à}ƒKã>à "Òº *Òü¹¤à ³ã*Òü Jè[ƒ}³A¥¡à ºàÒü*} "[Î ë=}>ƒå>à ºà[Aá¡ú


"[¹-"ì>ïKã º}ƒàÒüƒà "³åA¡ ÒÄà ‹¹³¤ã¹ ®¡à¹[t¡Kã ‘"Þê¡à ™åK’

"ì¤àÎ>à "๠ëA¡

³t¡³Kã #ìW¡ºÎå 뺜¡>à ëW¡”‚[¹¡ú [>}=³Kã "#}¤à ³¹v¡û¡à ³[ošå¹ã [=ìÚt¡¹Kã #ìW¡ºÎå ëW¡”‚[¹¡ú W¡;[J¤à A塳\à 2017 Aå¡´¬à¤à ëºàÒüKƒ¤à šè}\à J¹ƒà R¡àÒü[ÅÀAá¤à [ƒìδ¬¹ 31 Kã ÚàW¡R¡¤à ³tå¡}ƒà ºà}î³ìƒà} ‰à³à[t¡A¡ Úå[>Ú>Kã W¡ÒãKã "ì¹àÒü¤à Jèìƒàº ‘Òü¹à *¤ ƒàA¢¡ì>Î’ º³ƒ³[ÎKã ³ãÚೃà Jèìƒàº t¡³[J¡ú 


³[ošå¹ƒà [¤ ë\ [š ιA¡à¹Kã ëW¡ìºg J¹à - 3

Militant Conservatism Shattered Economy "³à šå¹A¡šà

[¤ ë\ [š ιA¡à¹>à ³[ošå¹ƒà ë=}>[¹¤à ëW¡ìºg[Å}Kã ³>å}ƒà Militant Conservatism "[Î "³[>¡ú J«àÒüƒKã ëÒÄà t¡³=ã¤[> ÒàÚ¤ƒà ºàìÀàÒü¡ú All doors are shut to militant conservatism t¡ìÅ}>à Wå¡´¶ã¡ú ³[ošå¹ƒ>à ëÒÄà Wå¡´¶ã¡ú t¡ìÅ}>à Jå>å ³ìJàR¡ƒà ų ëºï¤[>¡ú A¡[¹³v¡à A¡àÄó¡³ JR¡ƒ>à 'ìJàÚ šè´•³A¡ tå¡[³ÄK[>¡ú


A¡àl¡üR¡³ƒ¤à, ët¡àšìt¡àÙà ³Òà* "³à šã[¹¤à [¤ [Î &Kã "ì>ï¤à ºãºà – ‘Å´¬º’

[=ìÚt¡¹ [yû¡[t¡[Î\³
ëšàA¥¡ó¡³ [=ìÚt¡¹ [yû¡[t¡A¡– ƒà. º³à¤³ ëKàì\@ƒø

º³ƒ³[ÎKã =A¡[Å-Jà[Å >àÒü>à "Òº-º³> ³ÅA¡ JR¡>à ÒüA¡àÚJå´•>à W¡;º´¬à W¡;>¤ã, A¡à ëÒ[gă>à γà\ >;yKà Jå>àÒü "³à íº[¹ JR¡>à >å}[Å #šàv¡û¡à W¡àv¡û¡à[³Ä¤à šàJR¡-íºÅàKã šå[X, ó¡\¹¤à >à;, A¡ºW¡¹Kã ³ÅA¡ A¡Úà t¡š¥-t¡š¥à ³àR¡[ÅÀ[Aá¡ú


³”|ã>à ÎàÒüA¡º ët¡à}¤Kã ¯àÒ씂àA¡
ÎàÒüA¡º ët¡à}¤Kã W¡;>¤ã "³à íºÒ>¤ƒà "šè>¤Kã *Òü¤à "ìW¡ï¤à W¡à[ƒ} "³à A¡>¤à R¡³K[>

"Òü¤>à ë>ƒ¹ìº@ƒKã ¯àìÎ>¹ ëΔz¹ƒà Ñßàì”zà t¡´¬Kã íº\[¹îR¡ƒà *\à "Úà´¬à ÎàÒüA¡º ët¡à}R¡Kà ºàîA¥¡¡ú =¤A¡ Úà´¬à, ³ó¡³ Úà´¬à ¯àÒüÅã;-º³ìÅ} ët¡ï¤à, í³ ëÅ´¬>[W¡}¤[ƒ "Úà´¬>à A¡à¹ ët¡à}ƒå>à W¡;[º¡ú


ëA¡à[AáÚ๠Òü³šÃà”z "³Îå} Åã[\Ĥà

ëA¡à[AáÚ๠Òü³šÃà”z ÒàÚ¤[Î A¡[¹ì>à?
ëA¡à[AáÚ๠Òü³šÃà”z
(Cochlear Implant) ÒàÚ¤[Î Úà´•à ë>ï>à šåì=àA¡šà "³Îå} ë³[ƒìA¡ºKã [ó¡Á¡ƒà Úà´•à ëšàšå¸º¹ *Òü¹[Aá¤à *šì¹Î>Kã ³ìt¡R¡>à ÒA¡W¡à} ³>å}ƒà ÒàšW¡ã>Kƒ¤à [ÒÚà[¹} [¹ìÒ[¤[ºìt¡Î> [ƒ¤àÒüÎ "³[>¡ú ³[Î ³ã*Òü¤Kã *K¢à> "³Kã A¡³ìšÃG ó¡S¡Î>¤å ³×; [Å>¤à R¡´¬à J«àÒüƒKã "Òà>¤à "³Îå} "³v¡à R¡àÚ¹¤à ë³A¡à[>ìA¡º [ƒ¤àÒüÎ (¤àÒü*[>A¡ Òü³šÃà”z) [>¡ú ëA¡à[AáÚ๠Òü³šÃà”z "[Î>à conventional sound amplifying hearing aid [Å}>à >à t¡àÒ>¤à R¡³‰¤à, >àA¡º ">ã³A¡ Åà=ã>à ëÅàAá¤à (Severe to profound) ³ã*Òü[Å}ƒà J«àÒüƒKã [ÒÚà[¹} [¹ìÒ[¤[ºìt¡Î>Kã "³v¡à R¡àÚ¹¤à l¡üšàÚ[>¡ú ëšàAáA¡šƒKã >à t¡àƒ¤à (A¡[”zì>ìt¡º [ƒó¡ì>Î) "³Îå} šã[Aá¤à "R¡à}ƒà A¡[¹P¡´¬à ³¹³ "³ƒKã >¤¢ ëÅàA¡[J¤ƒKã >à t¡àƒ¤[Å}>à J«àÒüƒKã A¡àĤà "³Îå} "³v¡à R¡àÚ¹¤à >à t¡àÒĤà ë=ï*}[>¡ú


>àKà ëóø¡³¯àA¢¡ &[Køì³”z

>àKàìº@ƒ *Òü¹A¡šà ³t¡³ "³ƒà "àÎà³ "[Î ë¤ìUຠšø[ÎìƒXãKã ³Jàƒà íº[¹îR¡ƒà "àÎà³Kã >Kà* [ƒ[Ñ|v¡û¡A¡ã ³>å} W¡>¤à Òàšìºà} &[¹Úàƒà íº¤à "Îàºåƒà, [¤ö[t¡Å ³W¡à 뺜¡, ëKøìKà[¹>à Τ-[ƒ[¤\ì>º Úå[>t¡ "³à 1852 ƒà Òà}ìƒàA¡[J¡ú ³î³ƒà ³[Τå >àKà [ÒºôÎ [ƒ[Ñ|v¡û¡ ÒàÚ>à "šìKøƒ ët¡ï[J¡ú


ÒüìW¡´¶à ëÎïKàÒü\³ ι™èƒà Åø‡ý¡àgºã

³àÒüÑ•à³ šøì³à[ƒ[> 냤ã

‘³W¡ã>-³>à* "׳ìÎ A¡>à>à ó¡\¤ìK ëÚ}l¡üì>¡ú’ 'ìJàÚ ³ìź Ò}î>¡ú ³[Î>à 'ìJàÚKã ët¡à[šA¡ *Òü>à ³î¹ ët¡ïî>¡ú "³>à ÒàÚK[> "Òº[Î>à 뺴¶ã, ºè´¶ã¡ú "³>à Jå³K[> ÚàÒü³>à ³ì¹šA¡à ³R¡àºKà W¡š W¡àÚ¡ú º³ R¡à>¤Îå ëÒ[À¡ú


"ìÅàA¡A塳๠íº[Jƒ¤ƒà

³àÒü¤³ >¤[A¡ìÅ๠[Î}Ò

ëÒï[J¤à t¡à} 15¡ú12¡ú2017 A¡ã >å[³ƒà} šè} 7.30 t¡à¤ƒà *º Òü[@ƒÚà ë¹[ƒ*Kã šàl¡ü t¡à[¹îR¡ ³¹A¡ =;>à ÅøãºàÒüóø¡àA¡š³ "ìÅàA¡A塳๠[Î}Ò, ¤öÕ¡šå¹ ®¡àK¸¤[t¡ íºA¡àÚ, íº[Jì‰ ÒàÚ¤Kã šàl¡ü ëÒA¡ t¡à¤ƒà W¡à¹´¬à W¡àA¡ J}캚 ëº[Ù¡ú šàl¡üƒå Úà´•à Åì@ƒàA¥¡Îå ÒàÚ[J쉡ú


‘š[r¡t¡ ³W¡à’ "³Îå} "àA¢¡àÒü[¤Ñz ºàÒüóø¡àA¡š³ "ìÅàA¡A塳๠íº[Jƒ¤ƒà >ã}[Å}¤à J¹à

šR¡Aå¡Òü Aå¡Òü[‰ [¤ A塺W¡@ƒø ų¢à>à íº[Jƒ¤à¡ú Ò@ƒv¡û¡à "³åA¡, ³ÅàKã W¡Òã 63 Ç¡¤ƒà, ³ÅàKã ">à¤à "³ƒKã ³>å}-³t¡³ W¡àƒ>à ëÒï[J¤à [ƒìδ¬¹ 15, 2017 t¡à ³Úà´•à >å}[Å>à ‘š[r¡t¡ ³W¡à’ ÒàÚ>à ëA¡ï>¤à ºàÒüóø¡àA¡š³ "ìÅàA¡A塳à¹>à 'ìJàÚ šè´•³A¡šå ×ì@ƒàAá´ÃKà ºàÒü¹ì´Ã@ƒà W¡;ìJø¡ú >Òà *Òü[¹¤à š[r¡t¡ ">ã>à ³>å}-³t¡³ W¡àƒ>à ë>àUà[J¤à "[Î Úà´•à >å}R¡àÒüìt¡¡ú


ëњŠë¹[ƒìÚÎ> – ³ã*Òü¤Kã ³à΢ ëJàR¡W¡;t¡à ³àìÚàA¥¡Kƒ¤à "ìW¡ï¤à Jåìƒà}=ã¤à "³à¡

W¡;[º¤à Òü} 2017 A¡ã [ƒìδ¬¹ 11 ƒà "àì³[¹A¡àKã šø[Î샔z ëƒà>àÁ¡ y´š>à Jè;ìÚA¡ šã[J¤à íº¤àA¡ "ƒåKã Space Policy Directive-I Kã ³tå¡} ÒüÄà =à "³Îå} ³à΢ KøÒƒà ³ã*Òü¤Kã tå¡} ëA¡àÒü¤à ëњŠëA¡àìºà>ã [º}J;>¤à ëšà¹³ Úà;šà "³Îå} ³ƒåƒà "àì³[¹A¡à>à "ît¡ íº¤àA¡[Å}Kà šèÄà W¡;[³Ä¤à Úà¤Kã Òü[U; "³à šã[¹¡ú


³ãÚà³ "³Îå} íºR¡àA¡
J«àÒüƒKã W¡àl¡ü¤à ³ãÚà³ íºR¡àv¡û¡à ³ãÚà´•à ³ã;ìÚ} W¡R¡‰¤[ƒ ¯àÒ씂àA¡ íºt¡¤P¡[´

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

³[ošå¹ ³ãÚà³Kã ëA¡àA¡=v¡û¡à ëšà;ºè³ *Òü>à >@ƒå>à íº[¹¤[Î "àÒü &º [šKã ¯àì=àA¡, &> &Î [Î &> ("àÒü &³) "³Îå} ®¡à¹t¡A¡à Åà>[¹¤à ¯à¹ã[΃à A¡àR¡ºèš "³JB¡ã "šà´¬ƒà Úè´£¡³ *Òüƒå>à ¯àì¹àÒü[Å> šå¹B¡‰à ÒàÚ¤Kã "[A¡¤à¡ú


Òüì@ƒà->àKà ëšà[º[t¡ìA¡º ëÎt¡ºì³”zKã ë=ïÅ㺃à "¹à>¤[Å}

R¡[Î[ƒ Òüì@ƒà->àKà ëšà[º[t¡ìA¡º ëÎt¡ºì³”zKã ë=ïÅ㺠"[Î W¡¹àR¡>¤à, A¡à}-ëJà} W¡àÒü¤à "³à *Òü칡ú W¡Òã A¡Úà íÒ>ã}ºv¡ûö¡¤à >ã}ÒĹAá¤à ³tå¡}ƒà >àKà[Å}Kã >ã}t¡´¬à t¡à>¤Kã ¯àÅA¡ "ƒå>à ³ÅàKã *Òü\-*Òü=A¡ t¡à>¤ì¹à³ƒà í==ìJø "³Îå} ³ãÚà´•à "ƒåP¡´¬à ³ã*Òü[Å} "ƒå>à ³àR¡-t¡àA¡ÒĤà Åã[À¤à R¡[ÎKã ó¡ã¤³ "[΃à [W¡}>¤à ó¡à*¹[Aá¡ú


[>º-ëJà}¤à ëJàìgº – A¡}ó¡àº "³Îå} #[Å}Kã \ã¤[Å}ƒà šã[¹¤à íW¡ì=R¡

Úà´•à A¡à ëÒÄà ºàR¡¤à, "ìÒï¤à ëJàìgº "³Îå} [óø¡ìE¡Xã Úà´•à ë>´¬à ëJàìgº[Å} "[Î>à ³ã*Òü¤Kã ët¡àR¡à>-ët¡àR¡à>¤à ÒA¡W¡à}Kã Źç¡A¡[Å}ƒà ëÅàA¡Ò>¤JA¡ >v¡>à ºàR¡[º¤à ³ó¡³ƒåKã "ìA¡àÚ¤ƒà íº[¹¤à l¡üìW¡A¡-¯àÚà, Åà-R¡à[Å}ƒÎå Úà´•à W¡àl¡ü>à íW¡ì=R¡ šã[¹ ÒàÚ¤[γ[ƒ í¤`¡à[>A¡[Å}>à t¡v¡>à ëó¡àR¡ìƒà[Aá¤à ¯àó¡[´•¡ú


t¡à>àA¡à ë³ì³à[¹ìÚº – \àšàÄà šõ[=¤ãKã ³šå *Òü>¤Kã ³R¡ó¡à*>[J‰¤à ³R¡ºà>

³t¡³ "³ƒà šõ[=¤ãKã Úà´•à ºàÒü¤A¡ =ã¤à t¡àS¡A¡ "³ƒà Òüt¡ºãƒà ëó¡[Î\³ ÅàK;tå¡>à ³åìÎà[º[>>à [ƒìv¡û¡t¡¹ *Òüƒå>à ³ãW¡³-³ãÚà³Kã ÒA¡ ³;[º "ƒåKà "³åA¡ \³¢>ã íº¤àv¡û¡à [Òt¡º¹>à "R¡A¡šà Å[v¡û¡ šàÚƒå>à ëKøt¡ [ƒìv¡û¡t¡¹ "³à *Òü>à ³î¹¤àv¡û¡à >v¡>à šõ[=¤ãKã ³ã*Òü [³[ºÚ> A¡Úà "R¡A¡šà ³*}ƒà "[A¡-tå¡\å}¤à ëšàA¡Ò>[J¡ú ³[ÎKà Òüì¹àÚ>>à ‘ëº@ƒ *¤ [ƒ ¹àÒü[\} Î>’ ÒàÚ>à [³ìUï>[¹¤à, >å[³; ëÚA¡šà ó¡ã¹àº šàÚ¤à \àšà>Kã [>}ì=ï칺 A¡Úà>à šõ[=¤ãKã ³šå *Òü>¤Kã ³R¡ ³R¡ƒå>à ºàA¡š>à [>}ì=ï칺 [Òì¹à[Òìt¡à>Îå ³[γA¡ ³R¡ó¡à*>>¤à ëÒà;>[J¡ú \àšà>ã\[Å}>à #Ŭ¹Kã ³=}ƒà ³ìJàÚKã [>}ì=ï[>¡ú 


³àÒüìKø> – ëA¡àA¡ W¡ãA¡šKã ºàÚ>à ³Jº "³à

³àÒüìKø> (Migraine) ÒàÚ¤[Î ³Úà´•à ët¡àÚ>à t¡à>¹¤à ºàÚ>à "³à *Òü¹ìAá¡ú ëA¡àA¡ W¡ãA¡Òü, >å}R¡àÒüìt¡ ÒàÚ¹¤[ƒ ³àÒüìKø> *Òü¹´Ã[> ƒàv¡û¡¹Kà t¡àìÄï ÒàÚ¤[Î "ì>ï¤à ƒàÒüìºàK "³à *Òü쉡ú


³W¡à[Å}>à ³³à ³šàKã ÅA¡ìÚ} [³}ìź *Òü¤à íA¡ìƒï>å}ƒà Úàì¹àÒü

Úè³ "³ƒà íº[¹¤à ëó¡[³ºãKã ³¹ã[Î Ú賃åKã J«àÒüƒKã ó¡\¤à "³[ƒ Ú賃å¤åÎå Ò¹à* t¡Úà´•à íº>¤Kã J«àÒüƒKã ³¹ç¡ *Òü¤à ³W¡àA¡ "³[>¡ú


¹à. Aå¡. ³àÒüšàA¡Î>à \ì>¢[ºÑz ëó¡ìºà[Κ 2017 A¡ã ³Jàƒà ³[ošå¹Kã >åšãKã ë=ï>à¤å >ã}[Å}\ƒå>à Òü\¤à

[ƒìδ¬¹ 12, 2017 – 78 Ç¡¤à >åšã ºà> ë=ï¹´•à ºàA¡šƒà

³à캳ƒà ³[ošå¹Kã >åšã[Å}Kã ³ì=ï>à ³¹ã}ì\º¤å ³à캳Kã ³ãšè³ Jè[ƒ}³A¥¡à ÒüA¡àÚ Jå´•[¹¤à "³[ƒ Åã}=à>[¹¤à šè´•³A¡ í³ît¡ >åšãƒà ët¡àš-ët¡àÙà ³P¡o A¡Úà Úà*¤>[>¡ú


"àt¢¡ "³Îå} A¡ºW¡¹ [ƒšàt¢¡ì³”z>à Î}Ñ‚à>[Å}ƒà W¡ÒãKã Køà”z šã[¤ì‰ – Åà=ã>à "¯à¤à ³àìÚàA¥¡ì¹
³[ošå¹Kã A¡ºà-Î}ÑHõþ[t¡ [Źç¡>->à¹ç¡³ ët¡ïì¹

Køà”z šãƒ¤à W¡Òã ">ã Ç¡ìƒïì¹ –
Úà´•à R¡A¡šà "³[ƒ ët¡ïîÒƒ¤à ³*}ƒà ³[ošå¹ ιA¡à¹Kã ³Jàƒà íº[¹¤à "àt¢¡ "³Îå} A¡ºW¡¹ [ƒšàt¢¡ì³”z>à ëÒï[J¤à W¡Òã A¡ÚàƒKã ºãÅà}-Åã;>à Î}Ñ‚à>[Å}ƒà šãƒå>à ºàA¡šà W¡ÒãKã Køà”z (ëÅ>Kã ët¡R¡¤à}) ëÒï[J¤à W¡Òãƒà šã[J쉡ú


ÒA¡W¡à} Åàì\º>à #[Å} šèA¡W¡; ºàìÚ}¤ƒà ³ìt¡R¡ šà}¤à

ƒà. *Òü>à³ \ÚW¡@ƒø [Î}Ò

¯àÁ¢¡ ëÒºô= *ìK¢>àÒüì\Î>Kã ¯àîÒƒ[ƒ ®¡à¹t¡ "[Î ³t¡³ J¹Kã ³tå¡}ƒà 'Diabetic Capital of the World' *Òü¹K[>¡ ÒàÚú Òü} 2025 ƒ[ƒ ®¡à¹v¡à ƒàÒüì¤[t¡\ (#[Å} šèA¡W¡;šà >à¤à) ³ã*ÒüKã ³Åã}[Î [³[ºÚ> 74 *Òü¹K[>¡ú "ƒå>à ºàÚ>à "[Î Òü¹àÚ ºàÚ¤à Úàì¹àÒüìƒï[¹- ³Jº A¡ÚàKã ºàìÚ}-š=àšA¡ã ³tå¡} ÒüÄà ºàìÚ}[º- ÒãƒàA¥¡à, ÒãƒàA¡ Úà*ƒ>à "³[ƒ W¡à¤à-=A¡šà "[Î>[W¡}¤à¡ú ³Úà³[ÎKã ³>å}ƒà ÒA¡W¡à} Åàì\º "[ÎÎå ºàìÚ} ³Jº "³[>¡ú


Òü¹³ƒ³Kã Òü>à;-W¡;>¤ã R¡àA¡šƒà >åšã>à ëºï[¹¤à ë=ïƒà} – ºàÒüKã [ó¡ (ºàÒü[ó¡) Åà¤ã

ƒà. ¯àÒü ®¡à>å 냤ã
[¹t¡Úàƒ¢ [šø[Xšàº [ƒ &³ A¡ìº\ *¤ "àt¢¡Î

Òü³à[ƒ ºàÒü[ó¡ Åà¤ã *Òü¹´¶ã ¯à}îJKã, "ƒå>à '>à JR¡ìÒï¤[>¡ú W¡Òã 60 ³åB¡ã ³³àR¡ƒKã ¯à}îJKã ºàÒü[ó¡ ³[³} Úà´•à W¡;º´¶ã¡ú º³ƒ³[Îƒà ºàÒü[ó¡Kã ³ó¡³ Úà´•à W¡àl¡ü>à íº¡ú ÒüW¡³ W¡´¬à [Å>ó¡³ >ìv¡¡ú ºàÒü[ó¡ ÒàÚ¤[ƒ ÒüW¡ã>-Òü>à*[Å}>à ëų-Åà\¤à Òü>à;A¡ã ºàÒü>ã} ºàÒüìÅà@ƒà W¡R¡ƒ¤à Úàƒ¤à [ó¡-ë¹àº¤å[>¡ú ëÚºìÒïîR¡ƒKã l¡ü³}ºàÒü, Ú賺àÒü, ºàÒü Ò¹à*¤>[W¡}¤ƒà t¡;>-=à>¤à Úàƒ>à ëºàÚ>¹A¡šà ëšà;º³[Å}[>¡ú


ëA¡[Îl¡ü Òü@ƒÑ|ã – ³[ošå¹>à ³ã;ìÚ} W¡R¡¤à Úà¤à &Gìšàt¢¡ *[¹ìÚì”zƒ Òü@ƒÑ|ã "³à

ƒà. [¤Åà>[\; ëºàÒüìt¡à}¤³

ëA¡[Îl¡ü (A¡à\å) "[Î R¡[Î[ƒ J«àÒüƒKã ÒüìA¡àì>à³ãA¡ 뮡ºå¸ ¯à}¤à ³ÒÚ-³ì¹à}Kã ³¹v¡û¡à "³à *Òü칡ú ³¹³ "[Î>à ³[Î ëÒï[\[v¡û¡ &Gìšàt¢¡ *[¹ìÚì”zƒ ëA¡àì³à[ƒ[t¡[>¡ú


Î>àKã íA¡¹àA¡ A¡à[¹¤ã ë³¹ã ëA¡à³

W¡³\¹¤ã JåU}Kã [>ìR¡àº "³>à ÒüW¡³ W¡´•à ëW¡>-ëW¡à}ƒå>à ÅàÄ\¹´¬ƒKã ë=ïìƒàA¡ "³>à J}#> #>[ÅÀKà ³à캳Kã ëW¡[´šÚ> *Òü¹B¡[> ÒàÚ¤[ƒ A¡>à>Îå =à\¹ç¡ìƒ¡ú ³ƒå ³à}ìt¡ Wå¡}î>\à} ë³[¹ ëA¡à³ƒ[ƒ "Wå¡´¬³A¡ *Òü>à ³=}-³=} ëW¡à}ì=à¹A¡[J¡ú


³[ošå¹ƒKã ³è;[ÅÀAá¤à šà´¬ã[Å} – íÒìyàÚ

ƒà. ×Òüì‰à³ ¤ã¹A塳๠[Î}Ò
[Î &Î "àÒü "๠– ë>à=¢ ÒüÑz ÒüX[t¡t塸t¡ *¤ ÎàÒüX &@ƒ ët¡ìA¥¡àìºà\ã, ºì´£¡ºšà;

³[ošå¹ƒKã Úà´•à =å>à ³è;[ÅÀ[Aá¤à šà´¬ã[Å}Kã ³>å}ƒà íÒìyàÚ šà´¬ã "[ÎÎå "³[>¡ú ëÒï[\B¡ã "R¡à}[Å}>à íÒìyàÚ šà´¬ã "[Î ³ÅA¡ JR¡º´Ãì¹àÒü "³Îå} l¡ü¹´Ãì¹àÒü¡ú


[ƒÀãKã [¤`¡à> ®¡¤@ƒà ®¡à¹t¡A¡ã šøàÒü³ [³[>Ñz¹Kà l¡üĹ硤à

ë=àA¡ìW¡à³ Î>àì=àÒü

³îÒì¹àÚ *Òü[¹îR¡Kã šå[X "[Î[ƒ ³Jº ³ì=º[> ÒàÚ>à ÒüÒà> Òà>¤³v¡û¡ƒà =³\>ã}[R¡¡ú tå¡}Kã šå[XKã "ìW¡ï¤à "àÅà "³Kã ³R¡ºà@ƒà Òã¹³ Jè[ƒ}ƒà ³îÒì¹àÚ *Òü[¹¤à 'ìJàÚ>à ëÒà;>ƒå>à ºà[Aá¡ú R¡[ÎÎå ëÒà;>[¹¡ú


³[ošå¹ ëšàìºà Òü”z¹ì>ìÑ•º Jv¡û¡ƒà ëšì”‚àA¡šà ºà>K[>

R¡[ÎKã ³ãì¹àº>à ³[ošå¹>à ³à캳ƒà ëšàìºà ³ÅàÄà Jèìƒàº ët¡ï[¹ ÒàÚ¤Kã W¡àl¡üì=àA¡W¡[¹¡ú 'ìJàÚKã šå¯à¹ãKà ëÚºìÒï ³ÅàÄà ÅìKຠA¡àR¡î\ ³ÅàăKã ëųìƒàA¡-Åàìƒàv¡ûå¡>à ³à캳Kã *Òü¤à ëÑšàt¢¡Î "³à *Òü>à ‘ëšàìºà’ ³à캳Kã ³ãÚೃà Jèìƒàº t¡[´Ã¡ú


[yû¡[t¡G ëó¡à¹³ ³[ošå¹Kã 12 Ç¡¤à ³ìšàA¡ A塳*> "³Îå} Òü [Î &³ [Î "àÒüKã ºãºà ‘\àºã ³ã’ # 1

ëJà[¹ì¹àº, "àt¢¡ "³Îå} A¡ºW¡¹Kã šèîB¡ W¡à*J;ÒĤà, ³t¡ãA¡-³R¡³ íº¤à ëšà;ì=àA¡ šåì=àA¡ÒĤà ëÒà;>¤ƒà í>>ì¹àÚ ([yû¡[t¡A¡) [Å}Kã ë=ïƒà} Úà´•à W¡àl¡ü>à íº ÒàÚ¤[Î šè´•³A¥¡à JR¡>¹¤à ¯àó¡[´•¡ú ÅA¥¡àÚ¹¤à [=[\ìÀàÚ, í>>ì¹àÚ "³Îå} "JR¡-"îÒ ëÑHþàºà¹ A¡Úà>à Òã¹³ A¡Úàƒà í>>ƒå>à Òü¹´¬à ºàÒü[¹A¡ A¡Úà>à ³ãÚೃà Òã¹³[Å} "ƒå¤å JR¡>>¤Kã º³\ã} šã[¹¡ú


³Òà¹àoã [®¡ìv¡û¡à[¹Úà "³Îå} "¦åº A¡[¹³ – ">ãKã íº>¤à ³¹ã

Úà´•à >å}R¡àÒü¹¤à ¯à¹ã "³[>¡ú Úà´•Îå t¡àR¡>à ë=àA¡šà Òü[t¡ÒàÎA¡ã ë=ïìƒàA¡ "³[>¡ú ³t¡ãA¡-³P¡o íº¹¤ã, Òü}[ºÎA¡ã W¡àl¡üJø¤ã ³Òà¹àoã [®¡ìv¡û¡à[¹ÚàKà (ë³ 24, 1819- \à>å¯à¹ã 22, 1901) ®¡à¹t¡A¡ã ³ãW¡³, ³å[Îó ³W¡à "¦åº A¡[¹³ (Abdul Karim) Kà (1863-1909) íº>¤à ³¹ãKã ¯à¹ã "[Î "Òü¤ã Åø¤àoã ¤Îå>à Òü¤à ºàÒü[¹A¡ "³ƒà šåì=àAáA¡š[>¡ú ³àKã ºàÒü[¹B¡ã ³[³} "Victoria and Abdul : The Extraordinary Story of Queen's Closet Confidant" ëA¡ïÒü¡ú "Òà>¤ƒà "¦åº A¡[¹³ ³Òà¹àoã [®¡ìv¡û¡à[¹ÚàKã W¡à¤à-=A¡šà šàĤà, ëΤà¹ã (ët¡¤º ë¯t¡¹) *Òü¹´¬ƒKã ³å>[Å (ëA¡¹àoã) *Òü¹A¡[J "ƒåKà ³î³=}ƒà ³Òà¹àoãKã J«àÚƒKã >A¥¡¤à, =à\¤à Úà¹¤à šàì΢àì>º ëÎìyû¡t¡¹ã *Òü[J¡ú


³à΢ KøÒKã íº³àÚƒà A¡à¤¢> ƒàÒü*GàÒüƒt¡Kã [³ì=> Ç¡}>¤à ëšà¹³ ëÚ}ºA¡šà

³ã*Òü¤>à "àÒüÎ &\, ëšÃK, "A¡>¤à ÚåÒ๠"³Îå} í³Kã W¡ã} ëšàA¡JàÚ¤à A¡Úà ë=}>ƒå>Îå R¡[Î ó¡à*¤à [Ò}ƒå>à ºà[Aá¡ú "ƒå¤å ³à캳 šè´¬Kã *Òü>à 뺜¡>à ëÒ>K;º[Aá¤à ³ãKã ³Åã}, ëJàR¡îº =å>à ëºàÒü[ÅÀ[Aá¤à ³ìÒïÅàKã º>îK, "#}-"Åà "³[ƒ ë>à}\å->å}ÅàKã ó¡ã¤³ƒà W¡àl¡ü>à "ìÒà}¤à ºà[Aá¤à A¡Úà[Î>à ³¹³ *Òü¹ƒå>à R¡[΃Kã W¡Òã 600 ëºà³Kã ³>å}ƒà ³à캳ƒKã t¡àÒü¤R¡ ³ãKã ëJàUèº ³è;[J¤à Úà¤Kã t¡àS¡A¡ "³à ºà[Aá ÒàÚ¤Kã ¯àó¡³ "JR¡-"îÒ A¡Úà>à =´Ã[Aá¡ú


[ƒì³à[>t¡àÒüì\Î>Kã íW¡ì=R¡ƒà ºàÚ¹¤à ³ãÚà³ ®¡à¹t¡ W¡¹à ëÒ>¤à º³[Å}Kã ³¹v¡û¡à ó¡ã¤³ ëÅàìAá

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

íšÅà ³Åã} Úà´¬à ºãÅã} W¡;šã, W¡à´¶R¡à W¡;šã ëÒï[J¤à W¡ÒãKã =à >줴¬¹ 8 ƒà J}W¡; W¡;>Ò@ƒ¤ƒKã W¡Òã "³à ó¡à¹A¡šƒà *Òü¹[Aá¤à ó¡ã¤³Kã ³t¡àR¡ƒà R¡[Î[ƒ "JR¡-"îÒ A¡Úà>à Aè¡š¥à í>>¹¤à ³tå¡}ƒà šà@ƒ³ "³v¡à ó¡}ƒ>à W¡;[º ÒàÚ¤[Î[>¡ú íšÅà ³Åã} "ìW¡ï¤à W¡;[Jƒ¤[Î ët¡ï[Jƒ¤[ƒ >ìv¡¡ú ÒàÄÎå 1946 "³Îå} 1978 ƒÎå ët¡ï[J¡ú ³ƒåƒ>à "¯à¤à íº[Jìƒ ³¹³[ƒ íšÅà ³Åã} "ìW¡ï¤à íA¡ì=ºƒà W¡;[º¤ƒå W¡àƒà 10 Kã ³=v¡û¡ƒ[>¡ú "ƒå¤å ëÒï[\[v¡û¡ W¡àƒà 86 [>¡ú W¡àƒà 14 >à íšÅà ³W¡à[>¡ú


í³ît¡ - ³ãît¡>à ë΃帺 yàÒü¤ *Òü¤à Úàƒ¤Kã ³¹³

&> [¤ì³àº [Î}Ò
A¡>쮡>¹, ëšøàìt¡G> &@ƒ [šø\à줢Î> A¡[³[t¡ ³[ošå¹ 

í³ît¡ "³Îå} ë΃帺 yàÒü¤ –
ëšàìxàA¡ šåì=àA¡šƒà Åã[\Ĺ´¬à ët¡ìA¥¡àìºà\ã "³Îå} #¹³ ëJàR¡º³ ëÅ´¬à, ët¡}¤Kã ³*} "[Î>à ëºàA¡¹ A¡[³[t¡Kã yàÒü¤ *Òü ÒàÚ¤Kã Úè´£¡³ƒåƒKã ëÒÄà ¯à}¤à í³ît¡[> ÒàÚ¤[Î JR¡[R¡¡ú #¹³ ëJà}º³Kã A¡àĤà ëºïl¡ü-[Å}l¡ü¤ƒà ó¡}Ò>¤Kã ³ÅA¡ ³W塃>à í³ît¡[Å}Kã ëšàìxàA¡ šåì=àA¡šƒà íº[¹¤à íÒì=àÚ [Å}ì=àÒü¤[Å} $;[º¡ú ³ƒå>à R¡[Î ó¡à*¤ƒà "ît¡ A¡àR¡ºèš[Å}ƒKã Òüì@ƒà ¤³¢à [¹\>Kã "ît¡ A¡àR¡ºèš A¡ÚàƒKã ëÒì@ƒàA¥¡à ³àR¡[\> =àƒå>à W¡;šà R¡´¶ã¡ú


‘ë>ìÑ•º ¤àìÚàìÑ÷Ñ‚ Î@µà> "¯àƒ¢, 2017’ ó¡}º¤à ÅøãÚè´•à³ ¹àì\@ƒø

"R¡à} *Òü[¹îR¡ƒKã ëÒï>à [=ìÚt¡¹ƒà "³[ƒ "ît¡ "àt¢¡A¡ã º³ A¡àÚƒà R¡à*\ƒå>à, [=ìÚt¡¹ƒà ³šå[X A¡;ì=àv¡ûå¡>à ºàA¡[J¤à ³ÅàKã W¡Òã 64 Ç¡¹¤à ÅA¥¡àÚ¹¤à ºãºà Òü¤à "³Îå} [ƒì¹v¡û¡¹ ÅøãÚè´•à³ ¹àì\@ƒøƒà Ò@ƒv¡û¡à ®¡à¹t¡ ιA¡à¹Kã [³[>Ñ|ã *¤ \[ÑzÎ &@ƒ &´šà¯¹ì³”z, >Òü [ƒÀã>à "àt¢¡ "³Îå} A¡ºW¡¹, ÅàÄ-ëJà;>¤à, ëÎà[ÎìÚº ¯àA¢¡ "³[ƒ "ît¡ Òã¹³ A¡Úàƒà Åã}=à>ã}R¡àÒü *Òü¤à =¤A¡ A¡Úà ët¡ï¹¤à ÅA¥¡àÚ¹¤à W¡Òã 60 Kã ³=v¡û¡à íº¤à [Î[>Ú๠[Î[t¡ì\>[Å}ƒà šã¤à 뺳\>ã}R¡àÒü *Òü¹¤à ‘ë>ìÑ•º ¤àìÚàìÑ÷Ñ‚ Î@µà> "¯àƒ¢, 2017’ ([yû¡ìÚ[t¡¤ "àt¢¡Î) šãƒå>à ÒüA¡àÚJå´•ìJø¡ú 


뮡ìÀà¹Kã ³[ošå¹ã ëKÑz Òàl¡üÎ ³àR¡[Jƒ>¤à Jèƒv¡û¡à ιA¡à¹Kã ³ã;ìÚ} W¡R¡ÒÄã}[R¡

뮡ìÀà¹Kã ³[ošå¹ ëKÑz Òàl¡üÎ "[Î Òü} 2006 A¡ã >줴¬¹ 17 t¡à ³t¡³ "ƒåKã ³[ošå¹ ιA¡à¹Kã ëÎà[ÎìÚº 믺[ó¡Ú๠[³[>Ñz¹ Åøã[ƒ ëA¡à¹ç¡}=à}>à Òà}ìƒàv¡ûå¡>à ÅUà[J¤[>¡ú Jà ®¡à¹v¡à ³¹ç¡ *Òü¤à ëÑzt¡ "³à *Òü[¹¤à t¡à[³º>àƒåKã ëW¡ÄàÒü &Úà¹ìšàt¢¡t¡Kã [A¡ìºà[³t¡¹ 130 ëÒÄà ºàÙƒà íº¤à 뮡ìÀà¹Kã JõÑz¸à> ë³[ƒìA¡º A¡ìº\ ëÒà[Ñšt¡àº ([Î &³ [Î) ƒà ®¡à¹t¡A¡ã ³ó¡³ A¡Ú೹硳ƒKãt¡à >;t¡>à šõ[=¤ãKã "ìt¡àÙà íº¤àA¡[Å}ƒKãÎå ³Åã} ºàA¡R¡³‰¤à ³ã*Òü[Å} "³[ƒ ³[ošå¹ Úà*>à ®¡à¹t¡A¡ã "¯à} ë>à}ìšàA¡ =}¤ƒà íº[¹¤à ëÑzt¡[Å} "³Îå} ³Åã} =ãR¡³‰¤à ³ãÚà´•à 뮡ìÀà¹Kã [Î &³ [Î ëÒà[Ñšt¡àºƒà ºàìÚ}¤à W¡;>[¹ "³[ƒ ºàA¥¡[¹¡ú


&>¤àÒü¹>ì³ì”zº A¡àl¡ü”zƒàl¡ü>
"ìA¡àÚ¤Kã ó¡ã¤´•à >å[³; Ç¡¹A¡šà "³Îå} ³ƒåKã "³àR¡-"ìt¡àR¡

³àÒüÑ•à³ Òüì¤à³W¡à

W¡à*J;º¤à \à[t¡ A¡Úà>à ³à캳Kã ëÒà}º[Aá¤à "#}-"Åà, Ò¯à->å}[Å;A¡ã íW¡ì=R¡ A¡Úà Úà[¹ Úà[¹ ÒàÚƒå>à íº¹´¬ƒKã ëW¡>¤à Úà¹v¡û¡ƒå>à ³ƒåKã "¯à-íW¡ì=R¡ >}[J¤Kã ¯à¹ã A¡Úà íº[¹¡ú ³[Î A¡àl¡ü”zƒàl¡ü>[>, 5, 4, 3, 2, 1, 0 ëÒA¡ ëÚï¤Kà ëšàA¡JàÚ¤P¡´¬[>¡ú "¯à¤[Î ³àìÚàA¥¡¤ƒà "³àR¡¤Îå íº[J "ìt¡à}¤Îå íº[J- Where-We're losing- and winning.


>åšãKã ³¹àº šã¤ƒà >åšà[ƒ A¡³ìƒï[¹
Jå>àÒü>à >åšãKã šàƒ³ ºàA¡šƒà "ìÒà}¤à ³Úà³[Î ëÚ}ºKà ¯àÒ씂àA¡ šãì¹àÒü‰à J[À

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

 


‘Òü´£¡àº Òü¤[>} – >àÒüt¡ šÃà\à’
tå¡} ëA¡àÒü>à W¡;>Ò>¤à Úà¤à ë=ï¹àR¡

ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à

W¡;[J¤à 11 Ç¡¤à ³[ošå¹ ëº[\ìÎÃ[t¡¤ &ìγ¤Ãã ÒüìºG> ³³àR¡ƒà ºàl¡ü[J¤à ³ãJºKã ëÎÃàKà[Ä - [¤ ë\ [š ιA¡à¹ ºàAáK[>, "*>¤à šå¹AáK[> ÒàÚ>à¡ú Aå¡Òü[‰ ³ãJº ³tå¡} [¤ ë\ [š>à ºå[W¡}¤à ιA¡à¹ ºàAá¤à ³tå¡} =à t¡¹ç¡A¡ìºà³[ÎKã ³>å}ƒà "ìÒà}¤à "³[ƒ "*>¤à A¡Úà šå¹A¡ìJø¡ú íº¤àB¡ã *Òü¤à ÒüÎå¸, W¡à*J;-ë=ï¹àR¡ "³[ƒ ÅàÎ>Kã º³ƒà "ìÒà}¤à "*>¤à A¡Úà ºàA¡Jø¤Îå Òü´£¡àº ÎÒ¹Kã ³ãÚà³ šå[Xƒà "³Îå} Îà‹à¹o šø\à[Å}ƒà "ì>ï¤à ³Òà* "³à šã[¹¤[ƒ W¡;[J¤à *ìv¡û¡à¤¹ 2 ƒKã Òà}ìƒàA¡[J¤à Òü´£¡àº Òü¤[>} "[Î[>¡ú


šèA¥¡ã} ¯àJº >å}R¡àÒü>à [Ò}¤à ÒàÚ¤[Î 'ìJàÚ Jè[ƒ}³B¡ã t¡R¡àÒü󡃤[>

ƒà. ëA¡ 'W¡ ë¹à[¤ì@ƒøà [Î}Ò
ÎàÒü[A¡Úà[yÑz, [ƒÑ|ãv¡û¡ ëÒà[Ñšt¡àº ë=ï¤àº

ÒA¡W¡à} ó¡¤à ÒàÚ¤[Î A¡[¹ì>à?
³ãšè³ [t¡}>à ÒàÚî> ÒA¡W¡à} ó¡¤>à J«àÒüƒKã ³¹ç¡*Òü¤à º[Ä¡ú "ƒå *Òü¹¤[ƒ ÒA¡W¡à} ó¡¤à ÒàÚ¤[Î A¡ƒàÚ¤å ëA¡ï¤ìK¡? ¯àÁ¢¡ ëÒºô= *K¢>àÒüì\Î> (ƒ[¤ÃÚå 'W¡ *) Kã ³tå¡}ÒüÄà ÒA¡W¡à} ó¡¤à ÒàÚ¤[Î ">à-"ìÚA¡ "³Îå} ëÅà@ƒ³ >àƒ´¬à Úà*ƒ¤à "ƒåJv¡û¡>à *Òü¤à Úà샡ú ³[Î[ƒ [ó¡[\ìA¡[À, ë³ì”z[À "³Îå} ëÎà[ÎìÚ[À ëÒº[ƒ *ÒüKƒ¤[> ÒàÚ[¹¡ú ƒàÒüì³X> "׳ "[ÎKã ³>å}ƒà "³v¡} ëÒº[ƒ *Òü¤à R¡³ƒ¤ƒà ³ãÅA¡ "ƒå t¡ìÅ}>³A¡ ëÒº[ƒ *Òü ÒàÚ>à ëºï¤à Úà샡ú ÒA¡W¡à} ëšàºà} "[΃à ">à-"ìÚA¡ íºy¤à "³Îå} t¡ãg} A¡àÚ\R¡¤à Úà*‰¤[ƒ ³ƒå [ó¡[\ìA¡[À ëÒº[ƒ *Òüì¹ ÒàÚ>à ëºïK[>¡ú


ÒãƒàA¡³>àKã ëšà;º³ í³ =àƒå>à ³àR¡Ò>¤à – "àÒü@ƒà ³ã;ìÚ} "³à

Ò@ƒA¡-³¹A¡ šàl¡ü-ëW¡[Å}ƒà ÒãƒàA¡³>àKã ëšà;º³ ó¡àK;tå¡>à í³ =àìƒàv¡ûå¡>à ³àR¡Ò>[J¤Kã šàl¡ü Úà´•à ëó¡àR¡>¹A¡Òü ³ƒåKã ë=ï¹³ƒå šàÚJ;[º¤ƒå ë³[ƒìA¡º [ƒšàt¢¡ì³”zA¡ã ³Jàƒà ó塃 ëÎó¡[t¡ [ƒšàt¢¡ì³”z "³[ƒ [ƒ[Ñ|v¡û¡A¡ã ó塃 ëÎó¡[t¡ &ƒ[³[>ìÑ|ÎÄà šàÚJ;šà ë=ïƒà}[> ÒàÚ>à ÒàÚ¡ú "ƒå¤å Ò@ƒA¡-³¹A¡ šàl¡ü-ëW¡ƒà í³ =àƒå>à ³àR¡Ò[À¤à ÒãƒàA¡³>àKã ëšà;ì=àA¡[Å}ƒà W塹硚, 뤹ã, [ÎKà¹P¡´¬à í³Jè ë=àA¡Ò>¤à ÒãƒàA¡ ³>à W¡àA¡šKã í³Jè A¡à³ì=àA¡šà ÒãƒàA¡³>àKã ëšà;º³ "³v¡à Úà*ƒ¤P¡³ ët¡ïÒü¡ú


³t¡à "³[> ³t¡³ìÎ

"*>¤à íºt¡¤à Jå>àÒü íº¤à ëÒï>ìƒ, ó¡>à ëÒà}¤ƒå[> šà´•[¹¤[Î

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

ë>à=¢ ëA¡à[¹Úàƒå ³à캳Kã º³ "Úà´¬>à Úà´•à ó¡;t¡>à ÒàÚî>¡ú ºàÒü >ã}¤à Úà샡ú ëW¡ì>º ³Úà³ ëÚ}¤à Úà샡ú šàJR¡ *Òüì¹à, íºÅà¤ã *Òüì¹à ų A¡A¥¡ã}¤à ³*}ƒà A¡A¡šà Úà샡ú íº¤àB¡ã *Òü>à šã[¹¤à "A¡A¥¡¤à ÅW¡àƒåKã ¯à}³ƒà A¡Aá¤[ƒ íW¡¹àA¡ ó¡}[R¡¡ú "àì³[¹A¡à> [\> ëÅ;šà Úà샡ú ëA¡àA¡à ëA¡àºà =A¡šà Úà샡ú ¤àÒü¤º šàÚ¤à Úà샡ú ³[Î>à ó¡;t¡¤à *Òü>à šàl¡üì=àA¡[š¤Kã ¯à[>¡ú


ëJàÒüÒムt¡ãºÒà; ÒãƒàA¡ Úà*¤ ë=}>¹A¡š

Ò[Ú}ìJàÒü "Îã í¤K¸à[>A¡[Î}> Úà´• A¡Ä [=[\[À¤ [\¤ ³Jº "³>ã¡ú ³à캳 "Îã Jè;ìγ> =àìƒà¹A¡š A¡à¹ì¤à>ƒàÒü *A¡ÎàÒüƒ> ÎàK;ÒÞƒ[K ë=à¹A¡[º¤ #[Î}->å}[Î;[A¡ "ìÒà}¤ "Îã> Ò[Ú}ìJàÒü[K šå[XƒÎå "A¡àÚ¤ šã[¹¡ú


W¡Òã 70 Ç¡¹A¡šKã A塳*> ºàA¡šƒà íº[J‰¤à ³¹ê¡š "îÒ¤³ Ÿ೤å >ã}[Å}ƒå>à Jèìƒàº t¡³\¤à

ë³¹à =à>à ëJà}ìƒàÒü¹A¡šƒà [>}[Å}ƒå>t¡à íºìÒï¹Kƒ¤à íÅÅA¡šà íº[J‰¤à "îÒ¤³ Ÿà³

[>}ìR¡à´¬³ P¡oW¡@ƒø [Î}Ò
A¡àl¡üR¡´Ãì¹àÒüƒ¤à "³[ƒ ëJàÚ=å´Ã¤à Îå¹Kã ëJàìgº>à íºìt¡}º¤à íº[J‰¤à íÅÅA¡šà, íŹà}¤à "îÒ¤³ Ÿ೤å W¡Òã Jè[ƒ}Kã ë³¹à =à>à ëJàR¡ìƒàÚ¹A¡šKà Òüì¹àÚ>>à ƒã¯àºã, ëKइý¢¡> šè\à, [>ìR¡àº W¡àìB¡ï¤>à ºàA¡šƒà A¡àl¡ü¤à >àÒü¹ì¹àÒü¡ú & "àÒü "๠Òü´£¡àºKã ‘=à "[ÎKã #îÅKã ë=ï¹³ƒà’ ºà씂àA¡[J¤à ³[ošå¹ Åã>-=å}>à ³ãÚà´•à šà´•>à t¡àÄ[J¤à, ‘‘Åè³àR¡ Jè[ƒ} ë³¹à ¯à, =àl¡üî³ šì¹} ƒã¯àºã’’ ó¡\Jø¤à >ã}[=Jø¤à íÅì¹}¤à- ëÎà¹àì¹>Kã ³ìÚv¡û¡à R¡[ÎÎå [Ò}[º¡ú 


JåU} íºR¡àB¡ã ³ãJºƒÎå íšÅà íÒ=>¤à

®¡à¹t¡A¡ã ³ãÚà³ íºR¡àv¡û¡à J«àÒüƒKã W¡àl¡ü¤à íºR¡à[A¥¡ ÒàÚ¤Kã ³¹³ JåU} íºR¡àB¡ã ³ãJº>[>¡

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

®¡à¹t¡A¡ã JåU} íºR¡àA¡ "[Î íº¤àA¡ W¡àl¡ü¤[>>à ³ãÚà³Kã "šà´¬ƒà Úè´£¡³ *Òü¤à ÒàÚ¤ƒå *Òüì=àìv¡û¡¡ú ³¹³[ƒ ëÑzt¡A¡ã ³ã×;[Å}>à JåU} ³ãÚà³Kà >A¥¡>à ë=}>¤à, "¯à;-"šà t¡àÄ-t¡ãA¥¡¤à R¡´•ìƒ¡ú ³[Î>à ³¹³ *Òüƒå>à JåU} íºR¡àv¡û¡à ³ã;ìÚ} W¡àl¡ü>à =[´Ã¤[>¡ú íºR¡àA¡ "[Î [¤ [Î 300 ƒà "=¢ÅàÑ|ƒÎå ³[ÎKã ³¹ç¡ *Òü¤à "³Îå} ³[ÎKã íºR¡àA¡ ët¡v¡û¡-A¡àÚƒ>à "ƒå³ W¡;=¹A¡Òü¡ú ë³ï™¢¸ Òü´šÚใà [>}ì=ïKã íºR¡àA¡ ³Jàƒà íºt¡¤à "³v¡à Úà*샡ú "ƒå¤å JåU} íºR¡àA¡ "[Î[ƒ JåU} ³ãÚà³Kã "šà´¬ƒå ³>ã} t¡³ÒÀ´¶ã¡ú JåU} ³ãÚà³Kã ³ã×; JåU} ³ãÚà´•à Jg¤[>¡ú 


ëA¡àA¡ R¡à*¤à

ƒà. &> ‹ì>Ŭ¹ [Î}Ò

ëA¡àA¡ R¡à*¤à (Dizziness) ÒàÚ¤[Î ³ã; ³³[ÅÀKà Úà´•à ët¡>¤à ³t¡³ƒà ëA¡àA¡ R¡à*ƒå>à tå¡ìK ó¡à*¤à ët¡ï¤à "³Îå} "ìA¡àÚ¤Kã ëšà;[Å} $}¤à (ÒàÒü¤à) >;yKà ³ã*Òü ³Åà³A¡ $}¤ìƒï>à ët¡ï¤¤å JR¡î>¡ú


JR¡t¡à t¡à[ÅÀA¡šà ë>à}Kã #W¡à*>à ëÎ๤å} "³Îå} R¡àt¡à>Kã Jågà[Å} W¡àA¡ t¡àR¡¤Kã "¯à¤à ³àìÚàA¥¡Kìƒï[¹

³ã*Òü¤Kã šå[XKà ³ìÒïÅàKã íº[¹¤à l¡ü³}-¯à³} "³[ƒ ë>à}\å->å}ÅàKà "ìW¡;šà ³¹ã íºî>¡ú ë>à}\å->å}Åà "[Î ¯à;šÎå Úàìƒ ëÒ>¤Îå Úà샡ú "³ì¹à³ƒ>à JR¡t¡à t¡à¹A¡šà ë>à}ƒKã *Òü¹A¡šà #W¡à* "³[ƒ #W¡à*>à šå=¹A¡šà ëšà;º³ A¡Úà>à 'ìJàÚƒà "³àR-"t¡à A¡Úà ë=àA¡Ò[À¡ú 


³à캳ƒà *K¢à[>A¡ ëºïl¡ü-š=àš "³[ƒ ëÚºìÒï¯à¹ã J¹à

&> [‹ì¹> [Î}Ò
[ƒšå¸[t¡ [ƒì¹v¡û¡¹ &[Kø ([¹t¡Úàƒ¢)

*K¢à[>A¡ ëºïl¡ü-š=àš ÒàÚ¤à "[Î ³ìÒïÅàKã Jºƒà "³[ƒ ³à캳Kã =¯àÚ šà>¤à Jè[ƒ}³v¡û¡à "A¡àÚ¤à šãƒ¤à ëºïl¡ü-š=àš "ƒå¤å JR¡î>¡ú ëºïl¡ü-š=àš "[Î ëÒï[\A¡ ëÒï[\A¡³A¡ ³à캳Kã W¡à*J;º[Aá¤à íº¤àA¡ A¡Úàƒà Åã[\Ä[¹¤à ¹ÎàÚ>Kã ³ìt¡R¡>à šàR¡ì=àA¡šà ëºïl¡ü A¡àR¡ìºà> A¡Úà "[ÎKã ³àìÚàv¡û¡à šàÚJ;šà ë=ï¹³ "³[>¡ú


"àÒü>Kã íW¡¹àA¡!
¯àìÚ>ÅR¡>à $;º[Aá, A¡³ìƒïÒü ët¡ïìJàƒ>à

ƒà. ëW¡à}=à³ >ì¹@ƒø [Î}Ò, &ƒì®¡àìA¡t¡

Ò@ƒA¡ šàl¡ü-ëW¡ƒà "àÒü>Kã ³tå¡} ÒüÄà íW¡¹àA¡ ó¡}Ò>[J¤à ëA¡Î J¹à ëó¡àR¡ƒå>à Úà*¹A¡[J¡ú ³³àR¡ƒÎå ÒüÚà* Úà*[Jƒ¤[ƒ >ìv¡¡ú [Ò}>à [Ò}>à "[ŤP¡³ *ÒüÒ>Jø¤ã >åšãKã ÒüA¡àÚJå´•¤à šè´¬à ³àR¡Ò>Jøƒå>à ÒüA¡àÚ [ó¡¹ê¡A¡ J峃å>à [Ò}ƒå>à íº¤Kã ¯àÒ씂àA¡ íºÒ@ƒø¤ã J胳 *Òü>à l¡üì³àì¹àA¡ ëÚà>¤ãKã ëA¡Î, >åšãKã ÑHåþº "³ƒà ³îÒì¹àÚ *Òü¤ã "³Kã ëA¡Î>[W¡}¤à J¹à¡ú


*γà [¤> ºàìƒ> "³Îå} ³ÒàB¡ã ëºàÚ>¤ã >à\¯à

 

=à J¹Kã ³³àR¡ƒà *γàKã [³[ºt¡¹ãKã ³ìA¡àA¡ A¡´¶à@ƒ¹ "¤å Òó¡Î>à ³ÒàB¡ã ³W¡à >åšã Jà[ƒ\à, *γàKã ³W¡à>åšà ë³àÒ´¶ƒt¡à ºåìÒà}¤à ³t¡³ƒà A¡à@ƒàÒà¹Kã ë=àÒüìƒàA¥¡à =à\>ã}R¡àÒü *Òü¤à \ì>¢[ºÑz "º \[\¹àƒà Úå>àÒüìt¡ƒ ëÑzt¡Î>à "àó¡Qà[>Ñzà@ƒà ÒüAå¡Òü Aå¡Òüƒ>à ºà@ƒà¹B¡ìƒï[¹ ÒàÚ¤[Î ³àR¡ì\ï>>à JR¡ÒÀA¡[J¡ú ³[ÎKã ³Jà t¡à¹A¡šƒà "³åA¡ "º A¡àÒüƒà>à ³[Î ë=àA¥¡¤à Åã[À "³Îå} "àì³[¹A¡à>[Å}>à "Îå´•à ºàA¡šƒå "º A¡àÒüƒà>à šà´¶ã ÒàÚ>Îå ³ÒàA¥¡à ³Jà t¡à>à ÒàÚ¹A¡[J¡ú


JåU} íºR¡àB¡ã ³ãJºƒà "ìÒ>¤à W¡à[ƒ}

JåU} íºR¡àA¥¡à ëºàÒü[\-ëºàÒüÚà ëA¡à>[ÅÀKà šàA¡-ÅÄà W¡à*J;šà šå¹B¡ƒ¤[>

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

JåU} íºR¡àB¡ã ³Åã} Úà³Jø¤à ³ãJº, ³[Îƒà ³ãÚà´•à ³Åã} Úà³Jø¤à ³R¡à ó¡àºKã (še¡àÚt¡) ³ã×;[Å} JÀA¡šƒå>à ®¡à¹t¡[Î J«àÒüƒKã W¡àl¡ü¤à ³ãÚà³ íºR¡à[A¥¡ ÒàÚ>à ³à캳ƒà JR¡>[¹¤[>¡ú ³ãÚà³ íºR¡àv¡û¡à šàR¡ì=à[Aá¤à ³ãJº "[Î íº¤àB¡ã =àv¡û¡à (ë>ìÑ•º ëºì¤º) &³ [š [šKã ³ãJº (ó¡³ìƒïì¹>), ³>å} íº¤àB¡ã (ëÑzt¡A¡ã) =àv¡û¡à &³ &º & (ó¡³ìƒï) "³Îå} JåU}Kã =àv¡û¡à šø‹àÄ[W¡}¤à (JåU}ìA¡àA¡) ëºàÚ>>à šà>àó¡à>Kã ([ƒ[Ñ|v¡û¡A¡ã) ³ã×;[Å} J>¤[>¡ú


Òàt¢¡ &ìt¡A¡
ÒüÅà Òü=”zà R¡àÒü¤à ³t¡³ƒà Òàt¢¡ &ìt¡A¡ ët¡ï¹Aá¤[ƒ A¡[¹ ët¡ïKƒìK?

ƒà. ëÛ¡[y³Úè³ A¡àºà [Î}Ò
šø[Î샔z, ³[ošå¹ Òàt¢¡ ëA¡Ú๠ëÎàÎàÒü[t¡

ÒüÅàKã W¡Òã 50 ëÒÀAá¤à ³t¡³ƒà 'ìJàÚKã ÒüÅàƒà Òàt¢¡ &ìt¡A¡ "[Î ë=àAáA¡šà ÚàÒü¡ú íº[¹¤à ³ó¡³ "³ƒà "³[ƒ A¡¹´¬à ³t¡³ƒà ë=àAáB¡ƒìK ÒàÚ¤ƒåÎå ÒàÚ¤à R¡³ìƒ¡ú "ƒå¤å ºàÒü¤A¡ =ã¤[ƒ "³[ƒ Úà´•à >å}R¡àÒüt¡¤à ³*}ƒà ÒüÅà Òü=”zà R¡àÒü¹¤à ³t¡³ƒà ë=àAáAá¤[ƒ 'ÒàA¥¡à A¡[¹ ët¡ïKƒìK ÒàÚ¤ƒå JR¡[\>[¤¤ƒà A¡àĤà *ÒüK[>¡ú


ëA¡àÒüºàÎ ³=B¡ã t¡ã씂öàA¡

"KÑzA¡ã t¡à¹ãJ 21 Kã "Úè[A¥¡¡ú ³ìÒïÅàP¡³ 'ìJàÚ A¡}ºàKã ë>à}Wå¡š ë=àR¡ ³šàƒà íº[¹¤à yà[ó¡v¡û¡ "àÒüìº@ƒƒåƒà =å}ºì¹¡ú ³ó¡³[΃à 'ìJàÚ ët¡àR¡à>-ët¡àR¡à>¤à ³àîA¡ƒKã ºàA¥¡¤à ³ã*Òü ó¡>à Úà´•à šèìÀ¡ú ³[Î ÒàÄ[ƒ 'ìJàÚ "׳Jv¡û¡à šèÀ´¬[>¡ú ³ó¡³[Îƒà šèÀ[¹¤[Î "ÚèB¡ã ¯à[A¡}ƒà >àÒüìt¡à³ ë=àA¥¡¹A¡šà R¡àv¡û¡[>¡ú


Åà³å ¯à¹ç¡³ [>}ì=ï ¯à¹ç¡³ –
¯àìÚ>ÅR¡Kã ‹³¢ [¤W¡à¹ "³[ƒ >åšã ³=v¡û¡à ¯àìÚ> [¤W¡à¹

ƒà. ëW¡à}=à³ >ì¹@ƒø [Î}Ò, &ƒì®¡àìA¡t¡

Ò@ƒv¡û¡à [º}J;[J¤à &[ƒìÑ•º ëÎÎX \\ ó¡àÑz¢ ëyA¡ ëA¡àt¢¡ ëó¡à¹ yû¡àÒü³ &ìKXt¡ ¯åÒüì³Äà ºàl¡üì=à¹A¡šà ¹àÒü "³[> ÒàÚƒå>à šàl¡ü-ëW¡ƒà ëó¡àR¡ºA¡Òü, ‘‘빚A¡ã [®¡[v¡û¡³ Åà¹ç¡¤ã >åšã "³à ºåšà ºàJ "³à ó¡àÒü> =ãÒì@ƒï[¹¡ú’’ ó¡àÒü>Kã ëÅ>󡳃å ëA¡àt¢¡>à ×A塳 t¡à¤à >å[³;t¡Kã šà¹Kà W¡ìÚຠ"³Kã ³>å}ƒà ëA¡àt¢¡t¡à \³à ët¡ïKƒ¤[> ÒàÚ[¹¡ú ëÅ>󡳃åKã ³>å}ƒà ºåšà ºãÅã} 80 >à &A塸\ *Òü[J¤à ³ã*Òüƒåƒà "ƒåKà ºåšà ºãÅã} 20 >à *º ³[ošå¹ ¤à¹ &ìÎà[ÎìÚÎ@ƒà ó¡}ÒĤà ×A塳Îå ët¡ï[J ÒàÚ>à ëó¡àR¡ºA¡Òü¡ú 


³[ošå¹Kã Jå>àÒüƒà Úå šå[ÅÀA¡šƒKã ‘[ºA¡¹ ëšøà[Ò[¤Î> &v¡û¡ 1991’ ¤å >ã}[Å}ºA¡šà

³[ošå¹ã Jå>àÒüƒà ëÚºìÒïƒKã ëÒï>à Úå "³Îå} ÒãƒàA¡ ÒàÚ>à JR¡>ƒå>à ºà[Aá¡ú ëÒï[\A¡ W¡ã}³ã[Å}Kã >à;A¡ã ë=ï¹³ ³tå¡} ÒüÄà Úå Ç¡}¤ƒà "Úà¤à šã[¹¡ú t¡´šàv¡û¡à W¡àA¡W¡à-Úå=A¡, Úåšà> =à¤à ÒàÚ¤à ¯àó¡³Îå íº>[¹¡ú ³[Î>à *Òü¤à t¡àÒü W¡ã} t¡³Kã ³ã*Òü[Å}>à A¡Äà =B¡;>[¹¤[Ρú t¡´šàA¥¡à J¹Jã; ëÒÄà =A¥¡[¹¡ú "ÚèA¡->å}[=º ÒàÚ¤à íºìy, ³ã ëšà;ìºàÒü¤à ó¡à*¤à Úå ëÒà>¤ƒà ׳à} A¡à}>[¹¡ú


³à캳Kã Åà¤à ëÒ>K;ºA¡šà A¡[¹Kã [A¡>ã}R¡àÒü *Òü[¹¤ì>à # 53

R¡à[Å}Kã ³Åà "Îå³ "Îå³ šãA¡[ÅÀA¡šà

"ìW¡ï ³W¡à JàÚƒ¤à γà\ "³à ëÚ}¤à >å}R¡àÒü[>¡ú t¡³\>ã}R¡àÒüÎå *Òü[>¡ú "ƒå¤å \㤠Jèƒã} ³ÅA¡ W¡š ³àŤà, º³W¡; Åà\; ëJĉ¤à, íº>ã}¤à ³ó¡³ "³ƒà šR¡îºƒà íº[ÅÀ¤à ÒàÚ¤[ƒ ³ìJàÚ ³ìźKã ³¹v¡û¡à A¡[¹³v¡à ëJĤà íº¹v¡ûö¡¤[ƒ ëÚ}¤à >å}R¡àÒüì¹àÒü Òüt¡> t¡”‚K[>¡ú 


³ã>à Úå =A¡š[Î>à ³àR¡>¤à; ëKàÁ¡[ó¡ÅA¡ã>à [Ò}>¤à

ë=º[΃à
&> Ÿà³[A¡ìÅ๠[Î}Ò

Úå>à A¡[¹ "A¡àÚ¤à šã[¹¤ìK? Úå>à 'ìJàÚKã Jå>àÒü[΃à "³[ƒ Òü³å}-³>å}ƒà Úà´•à W¡àl¡ü>à "A¡àÚ¤à šã[¹ ÒàÚ¤[γ[ƒ šè´•³A¥¡à JR¡>¹¤à ¯àó¡[´•; "ì>ï¤à >ìv¡¡ú


³[ošå¹ƒà Òà;šà – W¡Òã 24 ƒà ³ã*Òü 6082!
R¡[Î[ƒ ëšà[º[t¡[ÎÚà>[Å}>à "ó¡Ñšà¤å ³ãÚೃKã A¡àl¡üÒ>ìJø - & [\ >å¹à>ã

‘‘AFSPA ëÒA¡ =³[J¤ƒKã ³[ošå¹ƒà ³ã*Òü 8983 Òà;ìJø... ëA¡àìUà "³Îå} ÎåÒüìƒ>P¡´¬[>... íº¤àA¡ "[΃[ƒ A¡àl¡ü”z¹ [¹ì¤àºå¸Î> ÒàÚ¤[Î ºàº[>’’ ëÒï[\A¡ ëÒï[\A¡³A¡ &> &Î [Î &> ("àÒü &³) Kà ®¡à¹t¡ ιA¡à¹Kà Åà[”zKã ¯à¹ã Åà>[¹¤à "[΃à ë=ïƒà} W¡àl¡ü>à ëºï[¹¤à ³t¡³ "³Kã Òü”z[ºì\”z ¤å¸ì¹àKã W¡ãó¡ "๠&> ¹[¤>à 2013 Kã &[šøº 13 ƒà ë¤Uìºà¹ƒà Åã>[J¤à ëÎ[³>๠"³ƒà ÒàÚ[J¤[>¡ú


ë¤ÃA¡ ëÒàº

‘ë¤ÃA¡ ëÒຒ ÒàÚ¤à ¯àîÒ[Î John Wheeler ÒàÚ¤à [ó¡[\[ÎÑz>à Òü} 1869 ƒà ëų[J¡ú ¯àJìÀà> (A¡ìXœ¡) "[Î W¡Òã W¡>ã³åA¡ ǡ칡ú


³Òàuà KàÞê¡ã¤å ëy@ƒKã #”‚æ[¤¤à ë=ïìƒàA¡ >ã}[Å}¤à
®¡à¹t¡ >ã}t¡´¬à ó¡}¤à W¡Òã 71 Ç¡¤à ë=ï¹³ƒà A¡;W¡¤à ¯àì¹} 

MK GANDHI 
was evicted from the first class 
compartment on the night of 7 June, 1893.
This incident changed the course of his life.
He took up fight against racial opression.
His active non-violence started from that date. 

                       - ë¹ºì¯ ëÑzÎ@ƒà ë=;šà >ã}[Å} šÃàA¡


ëºàv¡û¡àv¡û¡Îå "t¡à*¤à [¯@ƒ &>\㢠ó¡à³¢ ëųK;š[ƒ íA¡ìƒï¤à?

"t¡à*¤à [¯@ƒ &>\㢠ó¡à³¢ A¡¹³ ët¡ï¤à \à;ì>à?
³à캳Kã *Òü>[ƒ J«àÒüƒKã "Òà>¤à [³. 96 (óå¡t¡ 315) ¯à}¤à ¤õìt¡>Kã [¤K ë¤@ƒKã ëÒÄà ¯à}¤à ³ì=ï ³šè} ó¡à>à ët¡ï¹¤à t¡¤¢àÒü@ƒ [JÀ¤à #[Å}ƒà t¡àl¡ü¤à ‘ÒàÚ[¯@ƒ &>\㢠ó¡à³’ ÒàÚ¤à "³à ëÑHþàt¡ìº@ƒKã Î³å‰ ëJàR¡¤à@ƒà Ò@ƒv¡û¡à ë>ï>à ëųK;ìJø ÒàÚ>à W¡Òã[ÎKã \åºàÒü =àKã t¡à} 25 >å}[=º šè} 3.48 ƒà [š [t¡ "àÒü º@ƒ@ƒà ëó¡àR¡ìƒàA¡[J¤à íºìJø¡ú


"KÑz 14 "³Îå} "KÑz 15
"KÑz 14 Òü[@ƒìšì@ƒX ëƒ *¤ ³[ošå¹Îå ët¡ïÒü, "KÑz 15 ®¡à¹t¡A¡ã Òü[@ƒìšì@ƒX ëƒÎå šàR¡ì=àA¡Òü

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

šå¯à¹ã ÒàÚ¤[Î "Wå¡´¬à ë=àA¡[J¤à ë=ïìƒàA¡-¯àì=àv¡û¡à Úè´£¡³ *Òü¤à ëÒïJø¤à ¯à¹ã[>¡ú ³[΃à íºR¡àA¡ "ƒåKã =àA¡, íºR¡àìAáà>Kã, Jå>àÒüìºà>Kã "³Îå} ëÅ@µãìºà>Kã ³[³ t¡àÒü¡ú "[΃à >v¡>à ÒàÚ[¹¤à Òã¹³ "[Îƒà ³ãÚà´•à íºR¡àA¡ ³šåKà A¡¹´•à W¡;[³îÄ ÒàÚ¤ƒåÎå ³ìÚA¡ ºà>à íº¡ú 


ÒãƒàA¡ ³>à "³Îå} 'ìJàÚKã Jå>àÒü

>åšà->åšã, "R¡à}, #>J;º[Aá¤à >Òàì¹àº, áày-áàyã šè´•³A¥¡à ÒãƒàA¡³>à (ët¡àì¤ìA¡à) Åã[\ĤKã W¡;>¤ã "³à 'ìJàÚKã γà\ƒà l¡ü¤à ó¡}[º¡ú ÒãƒàA¡³>àKã ëšà;ì=àA¡ A¡Úà ³¹àR¡ A¡àÚ>à ó¡}[º¡ú ÒãƒàA¡³>àKã ëšà;ì=àA¡[Å}ƒà ³ìÚA¡ ºà>à Òü[¹¤à ¯àîÒ[Å}[>- "Statutory warning-tobacco use is injurious to health". "[΃Îå >v¡>à ³Òè ëW¡À¤à ëÑHþà¹[š*>Kã "[A¡¤à Åv¡û¡³ "ƒå ÒãƒàA¡³>àKã ëšà;ì=àA¡[Å} "ƒåKã ³J賃à ëÚv¡ûå¡>à $;[º¡ú


\à[t¡Kã ÒüìÚà}Kã >å[³; ºàA¡šƒà Úå[>ìó¡à³¢Kã ¯àó¡³ ëÒïìƒàA¥¡¹A¡šà

³ãÅã} ëA¡à[t¡ 125 ë¹à³ íº¤à íº¤àA¡ "[Îƒà ³ã ºàJ 45 ë¹à´•à ÒüìÚà} [ó¡ Åàƒå>à šåì=àA¡šƒà ³ÅàKã [Å>ó¡³ *Òü[¹¡ú


‘®¡à¹t¡ =àìƒàA¡l¡ü "àì@ƒàº>’ ([E¡t¡ Òü[@ƒÚà ³å¤ì³”z) Kã 75 Ç¡¤à A塳*>

‘‘[E¡t¡ Òü[@ƒÚà>’ (Quit India) ÒàÚ¤[Î 'ìJàÚKã Òü[t¡ÒàÎt¡à Úà´•à ³¹ç¡ *Òü¤à #ìÒï "³[>¡ú ³Òàuà KàÞê¡ã>à ‘[ŹKà [Å, W¡R¡ºKà W¡R¡’ (Do or Die) ÒàÚ¤à ëJàÀàl¡üƒà šèA¥¡ã} ë=ïK;[J¤ƒKã ®¡à¹t¡ Åã>¤à =å}>à, ³ã[Å}>à >ã}-Jà t¡´¬à ó¡}>¤Kンv¡û¡à ³Åà¤å A¡;ì=àA¥¡¤à ¯àÅA¡[J¡ú R¡[Î ‘[E¡t¡ Òü[@ƒÚà ³å¤ì³”z’ Kã W¡Òã 75 Ç¡¤à A塳*> ºàA¡šƒà, ³ƒåƒà Źç¡A¡ Úà[J¤[Å}K㠳󡳃à 'ìJàÚ>à ÒüA¡àÚJå´•¤à $;[º¡ú 'ìJàÚKã óø¡ãƒ³ ó¡àÒüt¡¹[Å}>à W¡àl¡üì=àA¡W¡>¤Kンv¡û¡à ‘"ì>ï¤à ®¡à¹t¡’ "³à ëÅ´•¤à ëÒà;>¤ƒà 'ìJàÚ>à Jè;Å´•ƒå>à ¯àÅAá[Î "³Îå} ÒüÅà¤å A¡;ì=àAá[Ρú’’
- >ì¹@ƒø ë³à[ƒ, šø‹à> ³”|ã


ºà>Kã º³ì\@ƒà ºà>[ó¡

³à캳Kã ³ó¡³ A¡Úàƒà A¡[¹P¡´¬à ³¹³ "³à >;yKà ³¹³ "³KンA¡ íº¤àA¡ "³Kà "³Kà l¡ü}J;>¤Kã W¡à}Îå ë>à}³-ë>à}³à ëÒ>K;º[Aá¡ú ®¡à¹t¡ "³Îå} šà[A¡Ñzà> ">ãKã ³¹v¡û¡à \´¶å "³Îå} A¡àƵã¹Kã ëÚ;>[¹¤à º³Kã ³t¡àR¡ƒà l¡ü}J;>¹[Aá¤[Î ³t¡³ Úà´•à Aå¡Òü¹ìAá; ëºàÒü[Å>¤à R¡³ƒ[¹¡ú Ò@ƒv¡û¡Îå [Î[B¡³Kã Źç¡A¡ ëƒàAá³ƒà ®¡à¹t¡ "³Îå} [W¡>à ">ãKã R¡³îJ š¹ã}ƒà l¡ü}J;>[¹¡ú Òü} 1962 Kã ®¡à¹t¡ "³Îå} [W¡>à>à ëÅàA¥¡[J¤à ºàº ë>ïìÒï>à >ã}[Å}ƒå>à [W¡>à>à ®¡à¹t¡šå [A¡Ò[À¡ú


ºà>Kã º³ì\@ƒà ºà>[ó¡

³à캳Kã ³ó¡³ A¡Úàƒà A¡[¹P¡´¬à ³¹³ "³à >;yKà ³¹³ "³KンA¡ íº¤àA¡ "³Kà "³Kà l¡ü}J;>¤Kã W¡à}Îå ë>à}³-ë>à}³à ëÒ>K;º[Aá¡ú ®¡à¹t¡ "³Îå} šà[A¡Ñzà> ">ãKã ³¹v¡û¡à \´¶å "³Îå} A¡àƵã¹Kã ëÚ;>[¹¤à º³Kã ³t¡àR¡ƒà l¡ü}J;>¹[Aá¤[Î ³t¡³ Úà´•à Aå¡Òü¹ìAá; ëºàÒü[Å>¤à R¡³ƒ[¹¡ú Ò@ƒv¡û¡Îå [Î[B¡³Kã Źç¡A¡ ëƒàAá³ƒà ®¡à¹t¡ "³Îå} [W¡>à ">ãKã R¡³îJ š¹ã}ƒà l¡ü}J;>[¹¡ú Òü} 1962 Kã ®¡à¹t¡ "³Îå} [W¡>à>à ëÅàA¥¡[J¤à ºàº ë>ïìÒï>à >ã}[Å}ƒå>à [W¡>à>à ®¡à¹t¡šå [A¡Ò[À¡ú


šèA¥¡ã}ƒà ó¡à*¹A¡šà J¹ƒ}
"KÑz 13 "³[ƒ ¹ê¡š³ÒºKã ºãºà ‘¤ã¹ [t¡ìA¡@ƒø[\;’

®¡à¹t¡A¡ã ë>à}ìšàA¡ [W¡ƒàÒüƒà W¡ã}ÅàR¡ >àìšà³ A¡Úà>à ëA¡àÚ[Å@ƒå>à #}>à W¡ãA¥¡à íº\¹´¬à, ³ãJà ëšà>¤à íÒ¹v¡û¡¤à šãAá¤à \à[t¡ "[Î>à ¤õ[t¡Å δ÷à\¸Kã ³àìÚàv¡û¡à ë=ï>à "³[ƒ [º}ì\ºKã =àR¡Åà} ÒàÒüK;[J¡ú šõ[=¤ãKã \à[t¡[Å}Kã ³³àR¡ƒà 'ìJàÚKã >ã}-Jà t¡´¬¤å 'ìJàÚ>à A¡ƒàÚ ëÚï>à W¡àl¡üì=àA¥¡à R¡àA¡šìK ÒàÚ¤ƒå 'ìJàÚKã Òüšà Òüšå[Å}>à ë=ï>à ó¡>à $;[J¡ú Ç¡A¡ìÅàÚ ëÅàÚƒ>à ³àÚ=ã¹K[> JR¡º¤à ºà>󡳃à ëW¡à}[Å@ƒå>à ë>àA¥¡à ë>àA¥¡à ³î¹¤àB¡ãƒ³A¡ =¯àÚ A¡;[J¡ú


³[ošå¹ Jå>àÒüƒà Úå [=}¤Kã #ìÒï

#ìÒï "[Î ³¹ç¡ *Òü>à A¡>à>à ëÒïÒü? >åšã[Å}>à ëÒï[¹¤[>¡ú A¡¹´¬à >åšã[Å}ì>à? ºàÚ¹¤à Òü³å}Kã >åšã[Å}[>¡ú A¡[¹ ³¹³Kã ëÒï[¹¤ì>à? Òü³å} šà>¤à Úàƒ¤ƒKã ëÒï[¹¤[>¡ú Òü³å} šà>¤à Úàƒ¤Kã ³¹³[ƒ, Òü³å}Kã Åã[\Ä>¤à íšÅà ¯à;ºA¡šà, Òü³å} "³Kã ët¡ïó¡³ ë=àA¡šà =¤A¡ ët¡ï¹v¡û¡¤à, ³W¡à-³Åè[Å}¤å ëÚ}[Å>¤à R¡´Ãv¡û¡¤à, >à¹A¡-ëÚAáA¡šƒà ³t¡ãA¡ W¡à>à ºàìÚ}¤à R¡´Ãv¡û¡¤à, W¡à>-=A¥¡¤à ¯à;ºA¡šà, ³³à[Å}¤å =ã>à =ã>à íW¡[¤¤à, ³¹A¡-³¹v¡û¡à t¡³=ã>à óè¡[¤¤à, "R¡à} ³W¡à[Å}¤å t¡à=ã>à ët¡ï[¤¤à, óè¡[¤¤à "[Î>[W¡}¤à A¡Úà "[Î[>¡ú


ÅA¥¡àÚ¹¤à ºãºà Òü¤à Òà*¤³ ët¡à´¬Kã 109 Ç¡¤à ³ìšàA¡ A塳*Äà ºàA¡šƒà

³³àì¹àº, ³³àì¹àºKã ëJà[¹ì¹àº ºãºà-‰à³à, \ìKàÚ-#îÅ "³[ƒ º³ƒ³[ÎKã íº\[¹¤à šàìó¢¡à[³} "àt¢¡ A¡Úà¤å J³ ë=}>à >å}[Å\¤à "³[ƒ ³[ÎKンA¡ W¡à*J;>¤à ëÒà;>\¹´¬à ÅA¥¡àÚ¹¤à "Òü¤à, "à[t¢¡Ñz, [ƒì¹v¡û¡¹ A¡Úà ³t¡³Kã ëJàR¡îº ³tå¡}ÒüÄà ³àKã ³àKã ³t¡³ ºàAáƒå>à ëA¡àì¹ï ë>àUà>ìJø¡ú


Åà³å¹àÒüºà;š³ ëKàšàº Å´¶¢>à íº[Jƒ¤Kã 7 Ç¡¤à A塳*Äà ºàA¡šƒà

³[ošå¹[Τå A¡¹´¶àÒü ët¡ïìƒï[¹¤ì>à – ëKàšàº

‘‘=*Òü>à =à¹ç¡¤à >v¡¤à, [Ò}ìKà@ƒà ³Åà ³=”zà ëÒï\¹A¡šà ³>à ³Åã} J¹à Jèƒv¡û¡à š; š; =;ºKà šøš šøš ë=à}ƒå>à šã\[J¤à Òü³à>à ë=à}¤à &gà}ìƒà, ³ƒå³åA¡ Òàl¡ü¤à íºìt¡ìA¡à, A¡àl¡ü¤à ÎåA¡R¡³ R¡³ìƒ¡ú’’


¹à. Aå¡. Ñ•àÒº [Î}Ò [¤, A¡³ôKã W¡Òã 100 Ç¡¤à ³ìšàA¡ A塳*> ºàA¡šƒà
³àÚìW¡ï ">ã – ëJºW¡@ƒø "³Îå} Ñ•àÒº [¤. A¡³ô

³àÚìW¡ï ">ã
³=B¡ã ³àÚìW¡ï ">ã "[Î ³[ošå¹Kã Òü[t¡ÒàÎt¡à Úà´•à t¡àR¡>à ë=àA¡šà ƒõŸ "³[>¡ú ³àÚìW¡ï ">ã³A¡ Úà´•à ºå>à [t¡Ä[J¤à, šèÄà =¤A¡ A¡Úà ët¡ï[³Ä[J¤à, ³[ošå¹ã Îà[Òt¡¸, Òü[t¡ÒàÎ "³Îå} Î}ÑHõþ[t¡Kã Òã¹³ A¡Úàƒà Jè;³à¤à "³Îå} º³Úà>¤à ³ãÅA¡ *Òü>à Åã}=à>ã}R¡àÒü *Òü[J¤à, ³è;>àÒü‰¤à Jèìƒàº A¡Úà ët¡ï[¤¹´Ã¤à ³àÚìW¡ï šè}¤à, ³àÚìW¡ï \å¹à ">ã[>¡ú


ë>à줺 ëºà[¹ìÚt¡ ët¡à³àÎ yàXìyà³¹ "³Îå} ³ÒàB¡ã íÅì¹}    

W¡Òã Jè[ƒ}Kã ë>à줺 šøàÒü\ šã¤Kã ³t¡³ >A¡ÅãÀA¡šƒà ÎåÒüìƒ>Kã ³ãÚà´•à ëJï¹à}>>à R¡àÒüƒå>à íº>[J- ³ìJàÚKã ³¹³ƒ³Kã "îŤà ët¡à³àÎ yàXìyà³¹Kã ³[³} ëÅàÚƒ>à Úà*Aá[> ÒàÚƒå>à¡ú "ƒå¤å A¡àÒü>=}ƒà Úà*¹A¡[Jìƒ, >àî=ƒå>à =[´¬¹³[J¡ú "Îå´•à ³ÒàB¡ã ³[³} ³>à šã¤Kã [³} šì¹}ºv¡û¡à Úà*>à Úà*>à J;ìt¡àv¡ûå¡>à =´ÃA¡[J¤à Aå¡Òü¹¤[>, JõÑz A塳Åã} 1990 ƒKã[>¡ú


W¡à*J;šà A¡ƒàÚƒKã ëÒïK[>
W¡à*J;šà ÒàÚ¤[Î ëA¡àA¡ W¡à*J;šƒå[>, ëA¡àA¡ W¡à*J;>¤[ƒ ³îÒ-³[Å} t¡´¬>[>, ³[Î>à ³¹³ W¡à¤à ¯àJº ë=àAáB¡[>
ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

"ÚèA¡ ÚàìÒï¹A¡šƒà =àÒüìº@ƒKã ÚàÒãƒàA¡ "ƒå ®¡à¹t¡A¡ã ¤öŃåƒà ÒàšÃKà ³W¡ã> ëÅ}ìº; ®¡à¹t¡A¡ã Îà¤Äà ³àÚ t¡à[¹, W¡àÒü>àKã [yû¡³ ít¡[¹, =àl¡ü ít¡[¹; óø¡àXA¡ã &ìÎX "³Îå} ë¤àƒã šàl¡üƒ¹ W¡àl¡ü[¹; ®¡à¹t¡A¡ã W¡à-[W¡[>>à ëºà>¤à W¡àƒåƒà ³[ošå¹ƒKã ë¤öƒ J¹Kà ë¤öA¡ó¡àÑz W¡à¹Kà, "àì³[¹A¡à> [\>-Òü[\œ¡A¡ã A¡t¡>Kã óè¡[¹;, [W¡>àKã ëJàR¡l¡üš ët¡à}ºKà, ®¡à¹v¡à Åà¤à A¡à¹ "³à ët¡à}ºKà, ³¸à>³à¹Kã W塹硚tå¡ =AáKà, Ú賃Kã ³šà> ë=àAáA¡Òü¡ú


&ìγ¤Ãã ³ãó¡³ ëƒì³àìyû¡ÎãKã =¯àÚ[>
ëƒì³àìyû¡ÎãKã "ìÅ}¤à ¯àÒ씂àA¡ [ƒì¤t¡ íº¹¤à ³t¡³ƒt¡à ó¡}[R¡
ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

Ò@ƒB¡ã "ì>ï¤à [¤ ë\ [šKã Wè¡}[Å> íºR¡àA¡ "[Î>à >å[³; W¡à´¶Kã ³>å}ƒà "ó¡¤à =¤A¡ A¡Úà šàÚJ;º¤Îå "³åv¡û¡à ë=àv¡û¡¤à íºR¡àB¡ã šå¯à¹ãÎå ë=àA¡Ò>Kìƒï[¹¡ú ³t¡àR¡[΃à "àÒü>ÑzàÒüÄà ÒàÚ¤ƒå >ã}[Å}¤à ÚàÒü ó¡v¡¤à ët¡ï¤à ³Úà´•à Jå>àÒüƒå ³àR¡Ò>¤ƒKã, ó¡v¡¤à ët¡ï¤ƒà tè¡[³Äà íº¤ƒå>à Jå>àÒüƒå ëÒÄà ³àR¡Ò[À¡ú


Kà¹ã &[G샔z ë=àA¡šKã "ìW¡ï¤à ³¹³[ƒ º´¬ã ó¡;t¡¤à "³[ƒ [>Ú³ Òü@ƒ¤>[>
[>}ìR¡à´¬³ P¡oW¡@ƒø [Î}Ò

³à캳Kã ³ó¡³ Jèƒã}ƒà ë=à[Aá¤à ³ã*Òü¤Kã šå[X¤å JàR¡Rå¡=v¡û¡à ³Åã} [=R¡³ƒ>à ³àR¡Ò[À¤à "A¡>¤à ÚåÒ๠Òà¤à, "ìW¡ï¤à γå‰Kã Îå>à³ãKã íW¡ì=R¡, "A¡>¤à t¡³=ã¤à ë>à}îº >å}[Å; "³[ƒ Åà=㹤à #[Å} #W¡àl¡üKã "¯à¤[ƒ "Òº º³>[Å}>à ºàÒü íº¤àA¡ ºàÒüàA¡ ëA¡ï[¤¹´¬à ³[ošå¹ƒ[ƒ t¡àÒü¤R¡ ëÅ´¬à ³šå>à ë=ï\à>[¤ƒå>à R¡[Î ó¡à*¤à "ƒåP¡´¬à "ìW¡ï¤à "¯à-">à >}[‰¡ú "ƒå¤å Jè;ìųKã ë=ï*}>à, "ìÅàÚ¤à ë=ïìƒàA¡ "³[ƒ ³ã;ìÚ} Åà>¤à ¯à;šKã ³ÒÚ>à R¡[Î[ƒ ³ã*Òü A¡Úà JàR¡Rå¡=v¡û¡à º´¬ãƒà Kà¹ã &[G샔z>à ³¹³ *ÒüÒ@ƒå>à šå[X A¡Úà ³àR¡ìJø "³[ƒ ³àR¡[º¡ú


³ã>à ³ã Òà;tå¡>à ³ãÒà;šà *Òü¹A¡šà
[\;A塳๠ëºàÒüìt¡à}¤³

³à캳Kã ³ó¡³ A¡Úàƒà t¡³=ã¤à ³ãÒà; A¡ÚàKã tå¡\å}¤à ë=ïìƒàA¡ ë=àA¡šP¡³ º³ƒ³[΃Îå ë=àv¡û¡¤à Úàƒ¤P¡³ ëÒA¡ t¡à¤ƒà "[A¡-ÒìUàÚ¤à ³*}ƒà >åšã *Òü¤ã[Å}¤å t¡³=ã¤à ³ãÒà;t¡à Òà;ìt¡àAá¤à ³tå¡}ƒà ë=ï¹ã Úà>[Å>[¤¤Kã ë=ïìƒàA¡ A¡Úà ë=à[Aá¡ú ³[ÎP¡´¬à ë=ïìƒàA¡ ³Úà³[Î ³ãÚà³ Ò蚥à >ã@ƒà ët¡ïó¡³ ë=àA¡šƒà >;t¡>à "ÒA¡šà ƒ[@ƒ ó¡}ÒĤà ëÒà;>¤Îå ³ì=ï t¡à¹¤[>¡ú


³[ošå¹ t¡´šàB¡ã #[Å} #W¡à*ƒKã A¡Ä¤à šàî´¬
ë³àÒü¹à}ì=³ >¹à>

³[ošå¹ƒà #[Å} #W¡à* ët¡àÚ>à ë=àv¡ûå¡>à ³³º Úà´Ã¤à ³ÒÚ-³ì¹à} A¡Úà ³àR¡Ò>¤t¡à >;t¡>à ³ã*Òü¤à "³Îå} ³ã*Òü¤Kà ÅàìKàăå>à íº[¹¤à Åà-ÅÄ[W¡}¤à ó¡à*¤à [Ťà >à¤à A¡Úà Úà*[¹¡ú #[Å} #W¡à* ë=à[Aá¤Kã ³¹ç¡ *Òü¤à ³¹³ "[Î W¡ã}ƒà l¡ü-¯à A¡Úà šàA¡t¡A¥¡>à ëA¡àA¡ì=à¹A¡š[Î>[>¡ú


¯à¹ã³W¡à

³R¡àºKã ³àÚîA¡ƒà ¹àî¤
Îå[‹¹g>

Òü³å}-³>å} #}>à-W¡ãA¥¡à šà>ìK, šå[X[Î *Òü>´•à [Ò}ìK ÒàÚ¹¤[ƒ Úè³Kã >åšã>à J¹à R¡´Ãš W¡;ºå ÒàÚ¤à ¯àJìÀà@ƒà ëW¡;>à =à\\¤à ¹àî¤[>¡ú R¡[Î[ƒ J¹à >ã}ÒĹA¡šP¡³ ët¡ïÒü¡ú =à\¤[Î A¡³ìƒï>à ³àR¡[J¤ì>à, R¡[Î ³ìJàÚ Òü³å}ƒà #¹à} ³W¡à "³à ë=àA¡[J¡ú


Òü´£¡àº¤å Òü[@ƒÚàKã ë¹ºì¯ ë³œ¡à Úà*ÒĤà ë=ï¹àR¡
[\;A塳๠ëºàÒüìt¡à}¤³

W¡ã}ìºà> ³àšÄà ëA¡àÚ[Å[À ÒàÚ>[¹¤à ³[ošå¹ ³ìÒïÅà>à W¡ã}, l¡ü³}-¯à³}, tå¡ì¹º, Åà-íA¡ "³[ƒ ëºàA¡ A¡Úà ³¹àR¡ A¡àÚ>à íº[¹¤à º³ƒ³ "[΃à 빺 º´¬ã ëÅ´•¤KンA¡ Òü[@ƒÚà K¤>¢ì³”z>à šàÚJ;º[Aá¤à ë=ï¹àR¡ "¹àÚ¤à >ìv¡¡ú šè´•³A¡[ÎKã ³=v¡û¡à Òü´£¡àº [\[¹ º´¬ã >;yKà t¡ì³}ìºà} º´¬ã W¡ã}Kã "ît¡ [ƒ[Ñ|v¡û¡[Å}ƒà ó¡}[º¤à º´¬ã-ë=à}Kã Jåìƒà}W¡àƒ¤Kã Úà´•à =àA¡ ë>´•à íº[¹¤à ³ó¡[´•¡ú 


³ã "³[ƒ íº¤àA¡ ëųK;šƒà W¡R¡¤à "³à
šåJø´¬³ Aå¡ìgà

\å> =àKã t¡à} Aå¡[Äì=àÒü¡ú >å[³; "[Î, >å[³; "³[ƒ šõ[=¤ãKã ëJàR¡W¡; ³tå¡} ÒüÄà "Òã}>à J«àÒüƒKã ët¡>¤à >å}[=º>à J«àÒüƒKã Åà}¤à >å[³;[>¡ú >å[³;[ÎKã ëÒïJø¤à "Òã}[΃Kã[ƒ t¡š¥à t¡š¥à "Òã} Åà}ìƒà¹AáK[> "³[ƒ >å}[=º>à ët¡>ÅãÀAáK[>¡ú ³[ÎKã tå¡}ƒà A¡à} [W¡}ºK[>, =à¤à, =´¬àº, A¡ìó¡àÚ, A¡ãìÒà³ ³šè} ó¡à¹K[>¡ú "ƒåƒKã Òü>A¡ >A¥¡à ³tå¡}ƒà \åºàÒüKã t¡à} ³àš@ƒà P¡¹ç¡ šè[o¢³à ºàAáK[>¡ú


¯à¹ã³W¡à

>åšã "׳
ët¡³Ç¡ºà "à*

' ³à¹=à[>, ³[Î 'Kã ¯à¹ã[>, A¡¹´•à ' ³ÚೃKã ët¡àR¡à>¤à >åšã "³à *Òü¹A¡šì>à ÒàÚ¤ƒåKã ¯à¹ã[>¡ú W¡ã}ƒà íº¤à Jåº "³ƒà '>à "šãA¡šà >åšã³W¡à "³à *Òü>à Òü³à "³[ƒ "ì¤àB¡à íº[³Ä[¹îR¡ ³t¡³ƒåƒà 'Kã Åà*}-Åàƒà "³[ƒ Aå¡Wå¡ ³å¤ƒåƒà "ît¡ "R¡à}[Å}>à 'ìR¡à@ƒà Aå¡[º ëA¡ïÒü, ºA¥¡ì¤àÒü-A¡[¹ì¤àÒü¡ú


³[ošå¹Kã Î³Î¸à – ët¡àìºàšÎå t¡ã> ëºïÎå t¡ã>
t¡à\>ã}¤à šàl¡ü ‘‘A¡ìUöÎ>à šã¹³‰¤à 7 Ç¡¤à ëš ¤ãì¹> ιA¡à¹>à šãì¹!’’
ƒà. W¡ã}ìº> ³àÒüÑ•à³

ºàÚ¹¤>à W¡ãó¡ [³[>Ñz¹ *Òü¤à ëÑzt¡A¡ã &³ìšÃàÚã[Å} ë>àA¡Òü, Òü>àA¡ Jå>¤>à W¡ãó¡ [³[>Ñz¹ *Òü¤à ëÑzt¡A¡ã &³ìšÃàÚã[Å} A¡[Ù¡ú ³ÅàKã =àKã ët¡àìºàš ºåšà ºãÅã} 5 ƒKã ëÒÄà ëºïƒ¤à ³ÅàKã Úè³ ÒüìTຠA¡à¹ íºt¡¤à ³[>A¡ ιA¡à¹Kã &³ìšÃàÚã[Å}[ƒ \å> 13, 2017 t¡Kã ³A¡à ºà³>à ë>àA¡šà ëÒïìJø¡ú

 


³à캳Kã ë™àK >å[³; "³Îå} ëÚºìÒï ³ÅàÄà

³à캳Kã ë™àK >å[³;A¡ã "׳ǡ¤à W¡ÒãKã ë=ï¹³ šì¹} \å> 21 ƒà íº¤àA¡ "[Î>à "³Îå} ³à캳Kã íº¤àA¡ A¡Úà>à šàR¡ì=àA¥¡¤à ëų-Åà>ìJø¡ú ë™àK ÒàÚ¤[Î Òü[@ƒÚàKã ³³àR¡îR¡Kã [ó¡[\ìA¡º, ë³ì”zº "³Îå} [ÑßWå¡ìÚº ëšø[v¡û¡Î "³à *Òü[¹¡ú


P¡ƒôÎ &@ƒ Îà[¤¢ìÎÎ ët¡G [¤º ÒàÚ¤[Î A¡[¹ì>à?
ƒà. [¤Åà>[\; ëºàÒüìt¡à}¤³

³àW¢¡ 27, 2017 t¡à Úå[>Ú> ó¡àÒü>àX [³[>Ñz¹ "¹ç¡> ë\t¡[º>à Goods and Services Tax (GST) Bill Kà ³¹ã íº>¤à [¤º ³[¹ ëºàA¡ ή¡àƒà šåì=àv¡ûå¡>à 뮡àÒüΠ뮡à;t¡à šàÎ ët¡ïìJø¡ú šàÎ ët¡ïJø¤à [¤º ³[¹ "ƒå[ƒ Central Goods and Services Tax (CGST) Bill, Integrated GST (IGST) Bill, Compensation GST Bill "³[ƒ Union Territory GST Bill, 2017 [>¡ú


Saemaul Undong : Îàl¡ü= ëA¡à[¹Úà¤å "ì>ï¤à ³àÚîA¡ "³ƒà šå¹A¡[J¤à ëA¡ì´š>
ƒà. [¤Åà>[\; ëºàÒüìt¡à}¤³

R¡[ÎKã ³à캳 "[΃à íº[¹¤à ³ãÚà´•à Samsung, Hyundai, Kia >à Åà¤à ëšà; Åã[\ă¤à íº[ÅÀìv¡ûö¡¡ú Îàl¡ü= ëA¡à[¹Úà "[Î Òü} 2015 ƒà šà¹ ëA¡[št¡à Òü>A¡³ "[Î ëƒàº¹ 27, 222 *Òüƒå>à ³à캳Kã 11 Ç¡¤à J«àÒüƒKã W¡àl¡ü¤à ÒüA¡ì>à³ã[>¡ú


¯à¹ã³W¡à

³³º
¹>[\; ³ìÚ}¤³

A¡àìº> =à ëJàR¡¯àÚ¹ìAá¡ú ³àºR¡ Å׳ ó¡}¤ƒà ºèšà ³Wå¡Kã t¡ì>ï¤ã $>à¹v¡û¡à ëºà;>à íºÅà; t¡³\¹´¬ã Î>à ³Wå¡ óè¡ìƒàR¡º¤ã ëA¡ï¤å[ºÚà ³šàº>à ÒàÒü>à-×´•à \ìKàÚ Åà¹A¡šƒåÒü >ã}[=¤Kà-#>J;ºA¡šKã ó¡\¤à A¡Úà>à #ì>à; A¡à¹¤ã >å\à A¡ÚàKã ³àÚì=àR¡Kã ó¡\¤à, >ã}ƒè ëÚï>à Åà}º¤ã >ã}[=¤à Å´Ãà}Kã #=A¡-Òüìšà³Kà W¡à}ƒ´•Ò>ìK ÒàÚ¤Kã ³t¡à³A¡ *Òü>à Ò¹à*¤è}ƒà t¡à}=A¡ >àÒü>à \ìKàÚ Jè;ì=A¡ t¡´¬à >å[³;t¡à ³àKà ³ã;W¡à>¹³‰¤[ƒ ³ãì>àA¡-í³Åà ºà}ƒå>à Å㔂[¹¤à ³ã;A¡ã [š>à šå[XKã ëJàR¡W¡;A¡à ¯àîJ>¹ì´ÃàÒüƒ¤[>¡ú


¹à\¸ ή¡àKã &³ [š ÒüìºG@ƒà &³ &º &[Å}>à =àƒ¤à 뮡à; [¹ì\v¡û¡ W¡;ºA¡šà Úà*¤à
ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à

W¡;[º¤à ë³ 25, 2017 "[Î ³[ošå¹ ëÑzt¡ "[ÎKã "³v¡à R¡àÚ¹¤à ¹à\¸ ή¡àKã "ÒàR¡¤à [Ît¡ "[ÎKã 뮡à; =àƒ>Kìƒï[¹¤[>¡¡ú [Ît¡ "[ÎKンA¡ ³ã칚 ">ã>à ºà´¬à ët¡ï>[¹¤[>¡ú ³šà씂à}ƒà ÒüW¡³ W¡´¬à ³àÀ¤Îå ³>å}ƒ[ƒ Òüð;A¡ã ¯àó¡´•à ³àR¡ =àƒå>à W¡;[º¤[> ³¹³[ƒ W¡;[J¤à 11 Ç¡¤à ³[ošå¹ ëÑzt¡ &ìγ¤Ãã ë\>칺 ÒüìºG> "[΃à J«àÒüƒKã Úà´•à A¡à[¹¤à "ƒåKà [ÎUº ºàì\¢Ñz šà[t¢¡>à A¡ìUöÎ[>¡ú


"àÒü &º [š &Î, ë΃帺 yàÒü¤ [ƒ³à@ƒ "³Îå} ÒüA¡ì>à[³A¡ ë¤ÃàìA¡ƒšå ÒüÎ帹à?
W¡ã}=à³ W¡@ƒø³[o [Î}Ò

ëÑzt¡ "[ÎKã "ìÅ}¤à ÒüÎå¸[ƒ 'ìJàÚ A¡àR¡ºèš "³Kà A¡àR¡ºèš "³KKã ³¹v¡û¡à ³¹ç¡*Òü>à W¡ã}³ã "³[ƒ t¡´¶ã ">ãKã ³¹v¡û¡à =à\>¤à "³[ƒ >å}[Å-W¡àĤKã ³¹ã ºàšì=àA¥¡¹A¡šà "[Î[>¡ú "W¡ã}Kã Jåº "Úà´¬à Úè³ 30/40 ë¹à´•à *Òü¤[> "ƒåKà ºàš¥-ºàš¥Îå íº>¤[>¡ú "ƒå>à Jå>[Å} "ƒå W¡à*J;>¤à Òü>óø¡àÑ|A¡W¡¹ "³[ƒ º´¬ã-ë=à} ëųK;šƒà ëź Úà´•à W¡R¡Ò>¤ƒà >v¡>à Jåìƒà}Îå W¡àÒì@ƒ¡ú "ƒåKà Òü>óø¡àÑ|A¡W¡¹ Jè[ƒ}³A¡ šã¤Îå *Òüì=àìAáàÒü¡"


&v¡û¡ ÒüÑz ëšà[ºÎã "³[ƒ ³[ošå¹Kã tå¡}º³W¡;
ƒà. [¤Åà>[\; ëºàÒüìt¡à}¤³

>ì¹@ƒø ë³à[ƒ>à Òü[@ƒÚàKã šøàÒü³ [³[>Ñz¹ *Òü¹A¡šà ÒüAå¡Òü Aå¡Òüƒ>à 2014 Kã >줴¬¹ t¡à} 13 ƒà Nay Pyi Taw ƒà šàR¡ì=àA¡šà 'The East Asia Summit' t¡à 'Look East Policy' "[Î 'Act East Policy (AEP)' ÒàÚ>à *씂àA¡[J¤ƒKã "ì>ï¤à "àÅà "³à ³ãÚà³ƒà šã¹A¡[J¡ú

 


P¡ƒ K¤>¢àX A¡ƒàÚƒà A¡>àKã ³Jè;t¡à íº¤ìK
šåJø´¬³ Aå¡ìgà

 W¡à>A¡¸>à ÒàÚ, ‘[>}ì=ï>à >å}[Å;[> íº¤àA¡ ³ãÚà³[Î>à >àšã[>¡ú >å}[Å;>à Åã;šà ³àÚîA¡ƒà >àšã>à tå¡î=¡ú’ "ƒå *Òü¹¤[ƒ [>}ì=ï>à [Å}ºKà ³ãÚà³Îå [Å}K[>, [>}ì=ï>à ³ì=àR¡ ×v¡ûö¡Kà íº¤àA¡ ³ãÚà³Îå ³ì=àR¡ ×v¡û¡¤à ÒàÚ¤[ÎÎå ³Åà>à t¡à¤[>¡ú


í³ît¡ [>}ì=ïKã ë=ïKº
A¡à}ìºgà* í³ît¡

=àÚ>Kã ¯à ëÚ}ºå¤ƒà [>}ì=ïKã ë=ïKº "[Î Úà´•à =àA¡ ¯à}>à, Úà´•à ÒüA¡àÚJå´•¤à $;tå¡>à W¡;=¹´¶ã¡ú [>}ì=ï "[Î Òü¤åì‹ï šàJR¡¤Kã ÅàìÚà> *Òü>Îå JĹA¡Òü¡ú R¡[Î[ƒ [>}ì=ïKã ë=ïKº "[Î ³àÚìW¡ï šå칺, ³àÚìW¡ï, ó¡´•àÒü¤à A¡Úà>à JR¡¤à >v¡>à ³ãÚà³ Jå>àÒüKã *Òü>[ƒ "³´¬à ³*} "³ƒà íºì¹¡ú R¡[ÀîR¡ ³t¡³ =àÚ>[ƒ [>}ì=ïKã ë=ïKº "[Î ³JàKã "Îå´•à W¡;>¹´¶ã¡ú


ëA¡à[¹Úà> ëš[>Xåºàƒà $}J;>¹A¡š>à šõ[=¤ãƒà Åà[”z A¡àÚ¹A¡šà
[\;A塳๠ëºàÒüìt¡à}¤³

\àšàÄà W¡Òã 35 Wè¡š¥à Jèƒå³ W¡@ƒå>à =³[J¤à ëA¡à[¹Úà¤å Òü} 1945 ƒà >ã} t¡³Ò@ƒå>à Úå &Î ºà@µã>à ëA¡à[¹Úà> ëš[>XåºàKã Jà=}¤à Źç¡A¡ "ƒåKà ëÎà[®¡ìÚt¡ ºà@µã>à "¯à}=}¤à Źç¡A¡šå Jèƒå³ W¡@ƒå>à =³[J¡ú Òü} 1948 ƒà Úå &Î>à Jèƒå³ W¡>¤à Źç¡A¡šå>à Îàl¡ü= ëA¡à[¹Úà "ƒåKà ëÎà[®¡ìÚt¡>à Jèƒå³ W¡>¤à "¯à}=}¤à Źç¡A¡šå>à ë>à=¢ ëA¡à[¹Úà ÒàÚ>à JR¡>¹¤à ³tå¡}ƒà Òü} 1949 ƒà Úå &Î "³[ƒ ëÎà[®¡ìÚt¡ ¹[ÎÚà íº¤àA¡ ">ã³A¥¡à ëA¡à[¹Úà> ëš[>Xåºà =àìƒàA¡[J¡ú


íºR¡àB¡ã ëÒà}º[Aá¤à ÅìAáà>
(A¡¹šÎ> ³è;=;šà R¡³Kìƒï[¹¤öà)
ëºïì¹´¬³ *ì¹>A塳à¹

ëÒï[J¤à W¡Òã J¹[΃à Úà´•à A¡Äà ÒàÚ>¹[Aá¤à "ó¡¤à íºR¡àA¡ ÒàÚ¤[Î 1980 Kã ³³àR¡ƒ[ƒ A¡Úà A¡Äà ÒàÚ>¹´¬à >ìv¡, ëA¡àÄà ºàA¡[J¤à ³à캳Kã "*>¤[>¡ú R¡[Î[ƒ [³[ƒÚà>à íºR¡àA¡šå íW¡¤à >;yKà í>>¤ƒà íºR¡àB¡ã ³ã*Òü[Å}>à "³[ƒ ³³è; t¡à>à íºR¡àA¡šå í>>¤à A¡àR¡¤å &A¡àìƒ[³ÚàƒKã ëÒï¹Kà ³ãW¡³ "³>Îå R¡àR¡>¤à ¯àîÒ *ÒüìJø¡ú


ºå[W¡}¤[Å} ëW¡A¡Åã>[Î
"ó¡¤à íºR¡àB¡ãƒ³A¡ A¡;ì=àA¡šà "³Îå} "ìW¡;šà [ó¡ì¹š W¡R¡[R¡
ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

šà[º¢Úàì³”z¹ã ëó¡à³¢ *¤ K¤>¢ì³”z ÒàÚ¤[΃à íºR¡à[Aá¤[Î íºR¡à[Aá¤à ëšà[º[t¡ìA¡º šà[t¢¡ "ƒåKã ºå[W¡}¤>à W¡ãó¡ [³[>Ñz¹ *Òü¹Kà ³àKà ëºàÚ>¤à ëºàÚÅR¡ Jè[ƒ} Ç¡>¤à ³”|ã íºK[>; ³ìJàÚ¤å ³ìt¡R¡ šà}¤à ëÎìyû¡t¡¹ã A¡ÚàÎå íºK[> (ëÑzt¡A¡ã ¯àó¡[´•)¡ú


W¡ã}ƒà ëÚ}Rå¡ – [ƒ¤ºšì³”z ë\ì¹à, ë>t¡à ëÒì¹à
Ò@ƒB¡ã ³ãJºƒà W¡ã}³ã ³ã칚 31 ëyû¡à¹š[t¡, ë³à[ƒKã º>-=峃Kã ëÒ>¤à W¡ã}³ã ëyû¡à¹š[t¡ 26
ƒà. W¡ã}ìº> ³àÒüÑ•à³

 ‘‘W¡ã}ƒà W¡;ìºà’’ ëÅàÚƒ>à ë=}>K[> [Î[t¡ì\> 2! "³>à ÎàÒü[>} [Î[t¡ì\> "ìt¡àÙà "³>à Îó¡[¹} [Î[t¡ì\>! ‘‘W¡ã}ƒà W¡;ìºà’’ ëÅàÚƒ>à l¡üK[> W¡ã}Kã º´¬ã-ë=à} ë\ì¹à, W¡ã}Kã ë>t¡à[Å}Kã º>-=å³ ëÒì¹à! J³ ë=}>à W¡à*J;t¡¤Îå W¡ã}ƒà, J³ ë=}>à ºàÚ¤Îå W¡ã}ƒà "³ì¹à³ƒà J³ ë=}>à º>-=å³ šàÚ¤à, J³ ë=}>à Òü>àA¡ Jå>¤Îå W¡ã}ƒà! W¡ã} ëÅà;=[¹ W¡ã} ºàÚî¹ ÒàÚƒå>à W¡ã} ëºàÒü>³A¡ ëÅà;=¤à W¡ã} ëºàÒü>à ºàÚ¹¤[ƒ >ìv¡! W¡ã}³ã ë>t¡à[Å}Kã ³¹v¡û¡à ëyû¡à¹š[t¡ *Òü¤ƒà >v¡>à, Òü[@ƒÚàKã šø[Î샔z, šøàÒü³ [³[>Ñz¹ "³Îå} *ìšà[\Î> [ºƒ¹[Å}Kã "šè>¤à º>-=峃Kã ³Åà ³=”zKã º>-=å´•à ëÒ>¤à ëyû¡à¹š[t¡ ë>t¡à A¡Úà W¡ã}³ã ³¹v¡û¡Îå Úà*[¹¡ú


³[ošå¹ƒà "ì>ï¤à ιA¡à¹, "ì>ï¤à ¤ì\t¡
Incremental budget A¡ã ³×;t¡à Performance budget >;yKà Activating Budget šåì=àA¡šà¡

ëšöàìóι &>  ³ìÒ@ƒö

"[¹¤à "³>¤à º´¬ã =àìƒàv¡ûå¡>à "ì>ï¤à ëšà¹³ A¡Úà ëųƒå>à, "ì>ï¤à ³[ošå¹ "³à ëÅ´•¤à Åøã&> ¤ãì¹Äà ºå[W¡}¤à ιA¡à¹>à ëÒà;>[¹¡ú ³t¡³ Aå¡Òü>à íÒ>ƒå>à ºàA¡šà t¡ì@ƒ-³àì@ƒ ët¡ï¤à ë=ïƒàì¹àÚ A¡Úà A¡¹´•à ³³ã;-³>à [Å}>à ³ì=ï ët¡ïÒ>KƒìK ÒàÚ¤[Î "¹àÚ¤à >ìv¡¡ú

 


"ó¡¤à ëºàì³B¡¹ "³à *Òü>à Úå´•à³ ÚàÒü³à
& ëA¡ Î>àìt¡à>

 ‘A¡¹šÎ[@ƒ &³ [š [šKã ³t¡³ƒåƒà J«àÒüƒKã Ò¡ú ëÒï[\[v¡û¡ ³”|ã ³Åà ³Åà>à íšÅà ëºïì¹ ÒàÚ’¡ú ¯àó¡³ "[γA¡ Úå´•à³ ÚàÒü³à [Î}Ò (Òü} 1927 - 2017) >à Òü} 2003, ³àW¢¡ 16 t¡à ³ÒàB¡ã *Òü>ೃà íº¤à ³ÅàKã Úè³Kã A¡à "³ƒà l¡üÄ[J¤à "³ƒà "Òü¤ƒà ëó¡àR¡ìƒàAáA¡[J¤à ¯àîÒ[>¡ú 


P¡ƒ K¤ì>¢X *Òü¤å *Òüìƒï[¹¤öà
ëºïì¹´¬³ *ì¹>A塳à¹

P¡ƒ K¤ì>¢X ÒàÚ¤[Î š[¤ÃA¡ ÒüX[t¡t塸Î>[Å}>à A¡¹´•à ³ãÚà³Kã =¤A¡ ët¡ï[¹, ³ãÚà³Kã [¹ìÎà΢[Å} A¡¹´•à Wå¡´•à Åã[\Ä[¹ ÒàÚ>à Ò}>¤à ³t¡³ƒà ëÒA¡ ëÒA¡ ÒàÚ>¤à ¯àîÒ[>¡ú ÒàÚ¤[ƒ ιA¡à¹ šàÚJv¡û¡ƒà Åã[\Ä¤à ¯àîÒ >ìv¡ Òã¹³ Jè[ƒ}v¡û¡à Åã[\Ĥ[>¡ú


A¡àTƒà [º> W¡R¡ºKà A¡>à>à ó¡³å}ƒà ÒãšA¡ìƒï[¹
Úàl¡üÅR¡Kã "R¡àR¡¤à "줹ºv¡û¡à, "³å¤à [>³ ³¹v¡û¡à, #[Å} W¡àÒü[ÅĤà, =ऺ ëW¡à}¤Kã ë‹à>ìJàÀv¡û¡à "ì>ï¤à =´¬àº ëšà³J;ºA¡šà
ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

[¤ ë\ [šKã Î[\¢ìA¡º Ñ|àÒüv¡û¡à ëW¡à}[ÅÀA¡šà &> [š &ó¡ ³[¹, >³ƒå>à ó¡à[J¤à Òü[@ƒìšì@ƒ”z "³à, ºåìÒà}¤à ëºàÒüƒå>à =ãÀA¡šƒà >åšà ³Úè³ W¡R¡ƒ>à "ìt¡àÙƒà ëW¡>[J¤à A¡ìUöÎA¡ã A¡>¸à "³à, J«àÒüƒKã ³¹ç¡ >àA¡º ">ã³A¥¡à *Òü[¹¤à ³t¡ãA¡ W¡à¹¤à ³ã×; ">ã Úà*¤à &> [š [š šèÀš[Î>à Ç¡K;tå¡>à #>J;[º¤à =´¬àºKã ³ìJàA¡ [=}K;š[ƒ R¡ì´Ã, ³šè} ó¡à>à Åà;tå¡>à =³ìW¡; ³ÒÚ Úà>¤à, =ì´¬ï ³¹à t¡à¤[ƒ Ò@ƒA¡ ºàA¡"´¬à ëÒàìt¡º Aáà[Îv¡û¡à íº¹´¬à Åà[”zƒàÎ ëKàÎàÒüKã ³Åè W¡à³-W¡>ãƒà íºì¹¡ú

 


뮡à;[t¡ ëºàÒüìJø ¯àJº[ƒ t¡àÒü*ÄJì¹
ëºïì¹´¬³ *ì¹>A塳à¹

11 Ç¡¤à ëÑzt¡ &ìγ¤Ãã 뮡à;[t¡ ëºàÒüJ칡ú Úà´•à W¡ãA¥¡à ³¯à-³[>º >àÒüƒ>à ¡=àƒ>[J¡ú 뮡à; =àƒ>[J¤à >å[³;t¡Kã J«àÒü¹´¬@ƒ íA¡ì=º ³ã>à W¡ãA¥¡-W¡àÚ>à R¡³ƒ³îJ [t¡ÀA¡[J¡ú R¡àKã ³³º t¡àR¡J;ºA¡[J¡ú *A¡ A¡A¡ó¡³ƒà *A¡Åà ó¡}>¹A¡[Jìƒ, R¡à>å íºìK ó¡}>ì‰, Ò¯àÒü =¹àA¡ ³³º t¡àR¡J;ìJø¡ú ëšà;-íW¡ šè´¬à ³³º ÒàÒüK;ºA¡ìJø¡ú


Wè¡}[ÅĤà ιA¡à¹ ³[³ t¡´ÃA¡šà
ιA¡à¹ ëÅ´¬à-ëųƒ¤à, W¡ãó¡ [³[>Ñz¹ ">ã[ƒ A¡à¹AáK[>
ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à

11 Ç¡¤à ³[ošå¹ ëÑzt¡ &ìγ¤Ãã "³à íºÒĤà "³[ƒ "ì>ï¤à ιA¡à¹ "³à ºàA¡ÒĤà 뮡àt¡¹ *Òü[¹¤à šø\à ³ãÚà´•à ³ÒàA¡-³ÒàB¡ã ">ã}¤à, "šà´¬à "³[ƒ "ó¡¤à ³ã*Òü J@ƒå>à W¡;[J¤à ³àW¢¡ 4 "³Îå} ³àW¢¡ 8 ƒà 뮡à; =àƒ>ìJø¡ú


ëyû¡à¹š[t¡Kã 뮡à; – [Ît¡ 60 ëyû¡à¹š[t¡ 83 !
"àÒü &> [ÎKã "=¢¹>à ëÎà[>Úà "³Îå} ë³à[ƒƒKã ó¡à*¤à ëÒ@ƒå>à J«àÒüƒKã Òü>àA¡ Jå>¤à *Òüì¹
ƒà. W¡ã}ìº> ³àÒüÑ•à³

뮡à; ³³àR¡Kã ¯à¹ã>à ëÅgà-=å³\à, ë¤ÃàìA¡ƒ "³Îå} ëóø¡³¯àA¢¡ &[Køì³”z! 뮡à; ³tå¡}Kã ¯à¹ã>à 5 ëÚïÒü, 7 ëÚïÒü! ë³[>ìó¡ìÑzàKã ³×; ³[>ìó¡[Ñz줺! ³Ñ¬àÚƒ[> Òü[@ƒÚàƒà Òüìºìv¡û¡à칺 [¹ìó¡à³¢Î "³à W¡àl¡ü>à šå¹A¡šà t¡R¡àÒüó¡ì‰ ÒàÚ>¹[Aá¤[Ρú


ÒüìA¡àì>à[³A¡ ë¤ÃàìA¡ƒ, ÒüìA¡àì>à[³A¡ ëÎS¡Î> "³[ƒ Úå &> [Î
šåJø´¬³ Aå¡ìgà

 t¡àÒü¤R¡ ³šå ³àKã Jè;t¡à í³, #[Å}, >å}[Å;, íº¤àA¡, "[t¡Úà, =¯àÚ "³[ƒ [³ì¹º t¡ì¹; "[Π뺚¥³A¡ íº¡ú šè´•³A¡[ÎKã "ìÅ}¤à ³šå[ƒ #Ŭ¹, t¡àÒü¤Q ³šå ³Òàv¡û¡[>¡ú


"*>¤à ³[ošå¹ – ³àW¡¢ 4 ƒà ëyû¡à¹š[t¡ 54!
NPF A¡ã ëÎóå¡ Òà*[A¡šA¡ã º>-=å³ W¡Òã 5 ƒà ºåšà ëyû¡à¹ 10.7 ëÒ>K;tå¡>à šè´•³B¡ã ³ìA¡àv¡û¡à íºìJø
ƒà. W¡ã}ìº> ³àÒüÑ•à³

ëyû¡à¹š[t¡ ³ã칚 0 ƒKã 54! ³ƒåÎå "Òà>¤à t¡àS¡A¡ ó¡à*¤ƒKã! W¡Òã 15 Kã ³³àR¡ƒà šàR¡ì=àA¡[J¤à &ìγ¤Ãã ³ãJº[Å}ƒà ëyû¡à¹š[t¡ ³ã칚 "³ó¡à*¤à šåì=àA¡šà R¡´Ã³ìƒ, R¡[Î[ƒ [Ît¡ 38 JB¡ã ³ãJºƒà ó¡à*¤à ëyû¡à¹š[t¡ 54 šåì=àA¡šà R¡ì´Ã¡ú


¯à¹ã³W¡à

ÒüA¡ì>à[³A¡ ë¤ÃàìA¡ƒ "³Îå} ³åÒü®¡à
&Î ëÒ³”z, Îàš³

'Kã ¯à¹ã[ÎKã ³¹ç¡ *Òü¤à šày[Î ">ã[>¡ú ®¡à¹t¡A¡ã ëºàº J¹Kã Òü[t¡ÒàÎA¡ã ëºà@ƒàƒà ÒàÚ¹K[ƒ >àÚA¡ ÒàÚ¤>à ëÒÄà ºàÚ>à JR¡[¤¤Îå ÚàÒü¡ú "Òà>¤à šày[Å *\à ¤ã¹W¡@ƒø[>¡ú

 


W¡A¡š[Å}>à Jå@ƒà¤à W¡óå¡ Åà¤à ë=à}\à* Jåº
ìƒ[>&º W¡¤å}¤³

ëšàt¡¹ [Ôº Åã[\ă>à W¡óå¡ Åà¤Kã =¤A¡ ët¡ï¤à Úà´•à "t¡à}¤à ³ó¡³ "³[> ë=à}\à*¡ú W¡A¡šà A¡àR¡ºèšA¡ã Jåº[Å}Kã ³>å}ƒà "³[>¡ú ³[ošå¹ƒà ëKïØl¡à ‹´¶¢à W¡R¡ºA¡šà ³t¡³ƒà ëKïØl¡à ‹´¶¢à šà³ƒ¤à W¡A¡š[Å}>à [>}ì=ïKà ³àìÚàA¥¡ƒ>¤à ëÒà;>[J¤à "³Îå} W¡R¡\[Jƒ>à ÒàÄà íº[¹¤à ³ó¡³ƒKã "ìt¡àÙà ³ó¡³ƒà í=ìƒàv¡ûå¡>à íº>[J¡ú


¤àÒü¤º>à ÒàÚ, ‘[¤ & P¡ƒ >àÒü¤¹’
ƒà. ëW¡à}=à³ >ì¹@ƒø [Î}Ò, &ƒì®¡àìA¡t¡

º³ƒ³ "³Kã šå[X *Òü[¹¤à ëÒà\R¡, º³\R¡ "ƒåƒà íó¡KàA¡ íó¡>à =;tå¡>à ³ã*Òü A¡àR¡ºèš "³>à ³ãÚà´•à Åã[\Ä[¹¤à W¡à>-=A¥¡¤à ëšà;-íW¡ šè´¬à šå[Å>¤à Úàì¹àÒü ÒàÚƒå>à º³ƒ³ "ƒå³v¡û¡à Jå@ƒàƒå>à íº[³Ä[¹¤à ³ãÚà³ "³¤å *;[º¤à¡ú ¤àÒü¤ºƒà Úà*¤à ‘[¤ & P¡ƒ >àÒü¤¹’ ÒàÚ¤ƒå >ã}[Å}Ò[À¡ú


³[ošå¹ƒà 뮡àt¡¹ "³[ƒ ³ã칚 ³Úà³
[>}ìR¡à´¬³ P¡oW¡@ƒø [Î}Ò

³[ošå¹ Úà*>à ®¡à¹v¡à W¡Òã ³R¡à ³R¡à Jèƒã}Kã ëƒì³àìyû¡[ÎKã ó¡\>à Òüì=àAáKà ëÅ´¬à ¯àÒ씂àB¡ã ³tå¡}ÒüÄà ³ãJº ët¡ïƒå>à šø\à>à "šà´¬à ³ã×; J@ƒå>à íº¤àA¡ ÅàÎ> šå>¤à Åã[À¤à ó¡\Jø¤à >ã[t¡-[>Ú³ "[Î R¡[Î[ƒ ³ã칚[Å}>à W¡àl¡ü>à J¹W¡ ët¡ïƒå>à Aå¡î´¶ "³ìƒï>à šàR¡ì=à[Aá¤à "[Î "ó¡¤[ƒ >ìv¡¡ú


³[ošå¹ƒà 뮡à; A¡à¤à – ëź W¡R¡ìƒ, ëź [t¡}ìƒ!
³³àR¡Kã 뮡à;t¡à A¡à[J¤à &³ &º & 60 >à W¡à}W¡;t¡à ºåšà ºàJ 4.2 ƒKã ëÒÄà J¹W¡ ët¡ï[Jìƒ
ƒà. W¡ã}ìº> ³àÒüÑ•à³

³³àR¡Kã 뮡à; ÒàÚ¤[ƒ 2012 ƒà šàR¡ì=àA¡[J¤à ³[ošå¹ ëº[\ìÎÃ[t¡¤ &ìγ¤ÃãKã ³ãJº "ƒåƒà &³ &º & A¡à[J¤à ³ã*Òü 60 Kã ³>å}ƒà 59 Kã ³Åà>à =àK;šà ÒüìºG> &Gìš[@ƒW¡¹ í>>¤ƒà &³ &º & A¡à[J¤à ³ã칚 "³v¡>à ÒüìºG> A¡[³ÅÄà šã[¹¤à J«àÒüƒKã ¯à}¤à J¹W¡ ët¡ï¤à Úà¤Kã W¡à} "ƒå ëÚï¤à R¡³[J¤à "³v¡à Úà*[J샡ú


A¡>àƒ¤å =àƒ[ÎìK, A¡>à¤å J>[ÎìK?
ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à

³ãJº[ƒ ³àR¡ƒà t¡àƒå>à íºì¹¡ú "šà´¬à ³ã칚, "ó¡¤à ³ã×; JÄ>¤à ³t¡³Îå ëºìšÃ¡ú 뮡à; =àƒ¤à >å[³;>à ³àW¢¡ 4 "³Îå} ³àW¢¡ 8 ë=àìAá¡ú A¡[¹KンA¡ ³ãJº? Kot¡”| W¡;šà "ìW¡ï¤à íº¤àA¡, ³ãÅã} Úà´¬à º³ƒ³ "³ƒ[ƒ ¯àìÚ>-ÅàÎ>Kã =¤A¡ W¡ºàÒü¤[Î šø\à ³ãÚà´•à ÒA¡ì=R¡>>à šàR¡ì=àA¡šà R¡³ìƒ¡ú


¯à¹ã³W¡à

ë>à}\å=àKã "Òã}
[Î &> γ¹[\t¡

          >å[³ƒà}[>¡ú ÒüR¡à-ÒüìR¡>Kã ³t¡³[>¡ú ë>à}Îå ëºÙà íºt¡>à t¡à[¹¡ú "[t¡ÚàÎå šè´¶³-³´¶ã¡ú šåJøã-ëJà}¤à>, Åè³àR¡-ë=ìºà}, íº¹A¡-JåÀA¡ #[Å}>à šè³=> =[À¡ú >å[³ƒà} W¡àv¡û¡à¤à l¡üìW¡A¡-¯àÚà[Å}Îå ë>à} ³¹v¡ûå¡ƒà ³Òè³ ëšàìg> ³>å}ƒà ë>à} Òà}¤à R¡àÒü>à íº[¹¡ú


³t¡ãA¡ W¡à¤à ³ã*Òü "³Îå} ³ãJº
³ãJºƒà Źç¡A¡ Úà¤[ƒ ºàÚ, ºå[W¡}¤à J>¤[ƒ ºàÚìƒ- ³ìt¡àR¡ W¡à¹Kà ³¹ê¡ ×ì@ƒàA¡[Î
ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

R¡[Î ³ãJº>à ë=àR¡[\@ƒà 뺚ù¤à ³t¡³[Îƒà ³ãšè³ Jè[ƒ}>à R¡àR¡î>- ³t¡ãA¡ W¡à¤à ³ã*Òüƒà ³ãJºÒA¡ šãƒå>à ³[ošå¹Kã tå¡}º³W¡;A¡ã šå[Xì¹àº "³Kンv¡û¡à >å}R¡àÒü-ÚàÒüó¡>à íº>¤à ëÒà;>Kƒ¤[>¡ú


®¡à¹t¡, ³[ošå¹ ιA¡à¹ "³Îå} Úå &> [ÎKã "Òà>¤à ¯à¹ãKã ³tå¡} 

"R¡à} *Òü[¹îR¡ƒà t¡³[J¤à šà¹à "³à JR¡>ã} >ã}[Å}ºA¡Òü¡ú "¤å ë¤> "àì‹´•à ë>à}³à "[Ò}ƒà >å}R¡àÒü>à t衴ô¬ƒKã JR¡ìÒïƒ>à [³A¡š ë=àAáAá´¶ã¡ú "¹R¡¤à ³R¡àºKã ³¹v¡û¡à ºàÒüKã šàl¡üìJàìºàÒü "³>à ³ìR¡à@ƒà Î>àKã ºàÒü[¹A¡ "³à šàÚƒå>à [³} šì¹} Òü¤à "³à $;ºAá´¶ã¡ú


ëšàìÑzº ë¤ìºàt¡>Îå ³ãJºƒà ³àÚ šàA¥¡¤Kã ³W¡àA¡ *Òü¹A¡šà
ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à

&ìγ¤Ãã >;yKà šà[º¢Úàì³”zA¡ã ΋à¹> ³ãJº ÒàÚ¤[ƒ ë\>칺 ÒüìºG> ëÒA¡-ëÒA¡ šàR¡ì=àA¡šà ³t¡³ƒà "Úà´¬à ë>àì³¢º 뮡àt¡¹[Å}>à ³ìJàÚ ³ìJàÚKã ³>àA¡ >A¡šà ëšà[º} ëÑzÎ>[Å}ƒà W¡;tå¡>à Òüìºìv¡ûö¡à[>A¡ 뮡à[t¡} ë³[á>ƒà 뮡àt¡ =àƒ>ƒå>à ³ìJàÚ ³ìJàÚKã "šà´¬à ³ã×; ëA¡[@ƒìƒt¡ JîÄ¡ú


>å}[Å šàl¡üì\º šå¤à ‘ëΔz ¤à캸”zàÒü>’
"๠ëA¡ [¤ƒå¹

R¡[ÎKã ë³àƒ>¢ ëÎàÎàÒü[t¡ "[Î ëó¡[³[º -Ú贕ຠ>àÒü¤à šå[Xƒà ëųK;-ÅàK;š[>¡ú >å}[Å-W¡àÄ>à íº[³Ä¤à Òü³å}-³>å}>à γà\ "³ƒà A¡àR¡ºèš Jè[ƒ} íº[³Ä¤à R¡´¬Kã ëJàR¡=àR¡[>¡ú ¤à캸”zàÒü>Kã ‘>å}[ŤKã šàl¡üì\º’ "[Î Åà¤ã-Åàì>ï R¡àv¡û¡Kã >ìv¡, ³ã*Òü¤à \à[t¡Kã[>- ‹³¢, A¡àR¡ºèš, ó塹ꡚ >àÒü샡ú  W¡;>¤ã ÒàÚ¤ƒå>à ¤à캸”zàÒü> ëƒ¤å ³ì=à; A¡à¹A¡šà-A¡à¹A¡šã[Å}ƒKã *Òü¤P¡³ ë=àA¡Ò[À¤[Î ºàÒü¤A¡ =ã¤[>¡ú


¯à¹ã³W¡à

=àÚ ëºà@ƒà Òü¤à ¯à¹ã³W¡à "[Î >àšà 뮡à}[®¡®¡àt¡>à Òü}[ºÎt¡à Òì@ƒàA¡šƒKã ëA¡àX³ Aå¡À‹Œ\>à ³[ošå¹ãƒà Òì@ƒàA¡š[>
ëڹꡳ =åKàÒü¤ã ÅàĤà
³àì>àš ëA¡ÚåÅà[>t¡

‘‘[\ÚåA¡, R¡[Î >å}[=º >ÒàA¡ 볺à ëÚ}¤à W¡;ìºàÒü‰à?’’ ë>à}³à >å[³;Úå}¤à ³tå¡}ƒà ³³à>à Ò}[J¤[>¡ú


º³ƒ³ "[ÎKã =å³Kã ëšàìxàA¡ šåì=àA¡šà [>ìR¡º Jåº

‘ëó¡àìt¡à[ƒ "ƒå³ >´¶ã, A¡[¹Kãì>à Ò}ºå¹Îå "ƒå ët¡ï>¤[> "ƒà ët¡ï>¤[> ÒàÚ>à Jå´Ã´¶ã, A¡à>¤à ó¡}¤¹à ÒàÚƒå[ƒ 'ìJàÚ[ƒ Ç¡A¡ó¡} ëÒA¡ ó¡}샡ú Òü¤å}ìR¡à >R¡>à >[´Ã[Î>à A¡[¹ ët¡ï>¤ì>à’ ÒàÚ>à =å³ Åà¤Kã =¤A¡ ët¡ïìÒï¤ã ³ãÚàÒü W¡À¤ã >åšã "ƒå>à ëó¡àR¡ìƒà¹A¡[J¡ú


ÒüA¡ì>à[³A¡ ë¤ÃàìA¡ƒ "ó¡¤Îå >ìv¡, ó¡v¡¤Îå >ìv¡
ÒüA¡ì>à[³A¡ ë¤ÃàìA¡ƒ, ³ãJº, Úàl¡üÅR¡  šèÀš[Î ëÚ}ºKà l¡üΤA¡ã Ç¡v¡û¡à[>[> Jì@ƒàA¡[Î
ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

 íº[Jƒ¤à *\à ët¡à}¤öà>à ët¡àÚ>à Åã[\Ä¤à ¯àîÒ[> "ó¡¤Îå >ìv¡-ó¡v¡¤Îå >ìv¡ ÒàÚ¤[Ρú ³[ÎKã ¯àÒ씂àA¡ W¡àl¡üÒü¡ú ëÚ}¤ƒà A¡àîÄ¡ú ó¡v¡¤à R¡àv¡û¡à ëÚ}¤à l¡ü¤ƒåKã ³=v¡û¡à "ó¡¤Îå ëÚ}¤à W¡R¡[R¡ ÒàÚ¤[>¡ú


íA¡>à º³ÒèÒü *ÀA¡šà
ë³QW¡@ƒø íÒ¹à}ìJà}\³

"Òã}ƒå t衴ô¬ƒKã ³>å} "ìW¡ï¤à W¡R¡>ã}ºv¡ûå¡>à ³ãA¡š ë=àAáAá´¶ã¡ú ³>å} "ìW¡ï¤Kã =¤v¡ûå¡ ëºàÒü¹¤à ³tå¡}ƒà Òãš=¤à Ú๳샡ú "ƒå>à R¡¹à} ³¹ê¡š-³šàR¡[Å}>à =àK;>¹A¡šà ¯àW¡œ¡à A¡[¹-A¡[¹ Úà*[¹¤ìK ÒàÚƒå>à ëÚ}>ã}ºA¡Òü¡ú "ƒå>à ëÚ}ºåÒü ³ƒåƒà Î๠¹[g>à [¤[ƒ* [Aáš "³à =àK;šƒå Úà*¹´¶ã¡ú ³ƒå t¡à} 15 Kã[>¡ú ë>t¡ ó¡}ƒ¤>à Òà}ºå‰¤[>>à ëÒï[\v¡û¡à ó¡\>à ó¡}캡ú 


Úå[>Ú> ¤ì\t¡ – "Kã "àÅà íºt¡¤Kã ƒÅà
¤ì\t¡ "[Î J¹W¡ A¡à ëÒÄà ºàA¡[Å>¤à A¡ì”|G>¹ã ¤ì\t¡[>
ƒà. W¡ã}ìº> ³àÒüÑ•à³

¤ì\t¡ "³à ÒàÚ¤[ΠιA¡à¹ "³Kã W¡ÒãKã J«àÒüƒKã ³¹ç¡ *Òü¤à ÒüA¡ì>à[³A¡ ëšà[ºÎã ëƒàAå¡ì³”z "³[>¡ú íºR¡àA¡ "³Kã º³W¡; A¡[¹ì>à ÒàÚ¤[Î ¤ì\t¡ ëÚ}¤ƒà JR¡¤à R¡´¶ã¡ú [ƒì³à[>t¡àÒüì\Î>Kã "¯à¤à íW¡ì=R¡ J³ ë=}>à ³àìÚàA¥¡[¹îR¡ "³Îå} ³[ošå¹ Úà*>à ëÑzt¡ 5 Kã ³ãJº šàR¡ì=àA¥¡¤à ëų-Åà¤à ëÒï¹[AáîR¡ t¡àgà "[΃à ë³à[ƒKã Úå[>Ú> ¤ì\t¡ 2017-18 ëó¡¤ö硯à¹ã 1 ƒà šåì=àA¡ìJø¡ú


ºàB¡ƒ¤à *[º[´šG "׳KンA¡ Òü[@ƒÚà>à =à}[º¤à ëJàR¡=à}

³³àR¡ W¡Òã Òü} 2016 t¡à ¤öà[\º>à Úè´¬å *Òüƒå>à [¹*ƒà šàR¡ì=àA¡[J¤à >å[³; 17 [>Kã *Òü¤à ³à캳Kã J«àÒüƒKã W¡àl¡ü¹¤à ³º[t¡ ëÑšà[t¡¢} Òü쮡”z δ¶¹ *[º[´šA¡ ëK³Î "ƒåƒà Òü[@ƒÚà>à Ç¡š¥t¡}Kã [κ®¡¹ 볃º 1 "³Îå} ë¤öàg 볃º 1 JB¡à šèÄà 볃º ">ãƒKã ëÒÄà ëºï¤à R¡³ƒ>à ºàA¡Jø¤à ³tå¡}ƒà íº¤àA¡ "[Î>à ºàB¡ìƒï[¹¤à ³=R¡Kã *[º[´šG[Å}ƒà ³àÚ šàA¥¡à šàìó¢¡àì³X šãƒå>à Źç¡A¡ Úà>¤Kã šà@ƒ³ "³à ëÒï[\A¡ =´Ã[Aá¡ú


¯à¹ã³W¡à

#W¡à*ƒå
=àA¡à[\ [ŤÅS¡¹ [šºàÒü

 ëƒÅA¡ã [W¡ƒàÒüKã J«àÒüƒKã ¯à}¤à ³ó¡³ƒå ºàÒüÅR¡>à A¡[À¡ú ³ó¡³ƒå ó¡à*¤ƒà ºàÒüƒå #[Å}>à ³R¡A¡ ëÚ盧îJ =è´Ã´¶ã¡ú #[Å}, #[Å} ³ó¡³ šè´¬ƒà¡ú


ë³à[ƒ "³Îå} Òüì¤à¤ã – ë³[G³³ ®¡àÈo, [³[>³³ ÅàÎ>
>àKà 60% Aå¡[A¡ 70% ³ãît¡/í³ît¡ 75% >à Úàƒ¤à ë¤ÃàìA¡ƒ 뮡à; Úà*Kìƒï[¹¤öà?
ƒà. W¡ã}ìº> ³àÒüÑ•à³

‘W¡ã> ëÒì¹à, =¤A¡ ë\ì¹à’ ³ƒå³A¥¡à ºèš ³W¡à "³>à ëA¡ï¤à ë¤ÃàìA¡ƒ =à 3 Ç¡¤à R¡´¬[>¡ú ëó¡¤ö硯à¹ã 3 ƒà [>Úå [ƒÀãƒà >àA¡º "׳Kã ¯à¹ã ÅàK[> ÒàÚ[¹¤[ÎÎå ³ƒåKã Úè´£¡³ [ƒ[Ñ|v¡û¡ 7 ëÅ´¬>à *ÒüK[> ÒàÚ>à Åv¢¡ Úà*>¤>à Úå>àÒüìt¡ƒ >àKà A¡àl¡ü[Xº ( Úå &> [Î) >à ë>ìÑ•º ÒàÚì¯[Å}ƒà W¡;=[¹¤à ³t¡³ A¡v¡û¡¤à ë¤ÃàìA¡ƒ "[Î ¯àì¹àÒü[Å> šå¹A¡šà ¯àKìƒï[¹¡ú


¯à¹ã³W¡à

¤³ã¢\ ëºàºKã ¯à¹ã³W¡à "[Î ët¡B¡àì=à ³¸à ë=«>à Òü}[ºÎ ëºàºƒà ‘ƒ ¤å¸[t¡ó塺, ¤å¸[t¡ó塺 ëÒì¹à>’ ÒàÚ>à Òì@ƒàA¡šƒKã ³[ošå¹ãƒà ëA¡àX³ Aå¡À‹Œ\>à Òì@ƒàA¡š[>
ó¡\¤ã, >ã}[=¤ã R¡à>å =ìUà}
KàìÚt¡>ã

 'ÒàA¥¡à Òü³àĤà "³Kà ëºàÚ>>à íºìJà´•à Å> Åà¤ã ÅàĹ´¶ã¡ú íºìÅïšè} "³ƒKã íºìÅï ëšAÃ塹Kà íºìR¡àÒüKà ët¡à;ÅãĹKà Å> Åःà >ã}JàÚ¤Kã ¯à íºìt¡¡ú


³[šì=º ƒà³>à ëÅ@µã;ìºà>Kã º´¬ã =ƒ;šã¹¤à t塳åìJà}
ìƒ[>&º W¡¤å}¤³

³[šì=º ƒà³ Åàƒå>à ë=ï¤àº tå¡ì¹ºKã #[Å} =;[J¤ƒKã J«àÒüƒKã ëÒÄà "¯à¤à ³àìÚàA¥¡Ò[À¤à ƒà³ "[ÎKã ƒàl¡ü>[Ñ|³ƒà íº¤à Jåº "[Î t塳åìJà}[>¡ú ³t¡³ "³ƒà t塳åìJà}Kã ÒUà³ ÒàÚ>à ³ãÚà´•à šà´•à W¡à>¹´¬à "ƒå ëÒï[\[v¡û¡ W¡à¤à ó¡}>[J쉡ú


ëÒï[\B¡ã *Òü[¹¤à Jå>àÒüKã "³[ƒ íºR¡àB¡ã ó¡ã¤³[΃à >åšãºà>Kã ³¹ç¡ *Òü¤à
=à}\³ 뤃³>ã

³ã*Òü¤à Jå>àÒüKã ëÒï¹A¡šƒà [šø[³[t¡¤ A¡³å¸[>\³ ºàA¡ìJø¡ú šèÄà [Ò}[³Äƒå>à W¡à[³Äƒå>à šàÀ´¶ã, ³ÅàKã Òàڤ࠺³-tå¡, Úè´•[W¡}¤à íº¹³ìƒ¡ú ³Jà W¡;=¹A¡šƒà º>àÒüKã *Òü¤à ³Jº-³ì=ºKã ëšà;-íW¡, º>-=å³ íš[ÅĹv¡ûå¡>à Jå>àÒüƒà A¡àR¡ºèš (AáàÎ) ºàA¡[J¤ƒKã[ƒ ³=}-³=} W¡;=¹A¡[J¤à Òü[t¡ÒàÎA¡ã t¡àS¡A¡[Å}ƒà >åšã>à >åšàKã ³Jà =à>à [Ò}ºA¡ìJø¡ú


>åšãƒà [t¡ìA¡; – A¡ìUöÎA¡ã A¡Úà, [¤ ë\ šãKã A¡Úà?
#ìÒïKã [t¡Ú๠K¸àÎ>à >åšãƒà, 뮡à;A¡ã [t¡ìA¡;>à >åšàƒà! >åšã &³ &º & 53, >åšà &³ &º & 7!
ƒà. W¡ã}ìº> ³àÒüÑ•à³

>åšã 뮡àt¡¹[Å}>à >åšã ³ã친¡à, >åšà 뮡àt¡¹[Å}>à >åšà ³ã친¡à 뮡à; šã¤ƒà ³[ošå¹ƒà >åšã ³ã칚 53 A¡àK[>, >åšà ³ã칚 7 A¡àK[>¡ú >åšã>à >åšãƒà 뮡à; šã¹¤[ƒ ³[ošå¹ƒà &³ &º& 53 >åšã>à *ÒüK[>¡ú "³ì¹à³ƒà >åšà>à >åšàƒà 뮡à; šã¤ƒà >åšà &³ &º & 7 t¡Kã ëÒÄà A¡àì¹àÒü¡ú

 


³Òà¹à\ Wè¡Øl¡àW¡à@ƒKã íºR¡àìAáà>
A¡à}ìºgà* í³ît¡

 ³Òà¹à\ Wè¡Øl¡àW¡à@ƒKã íºR¡àìAáà> "R¡A¡šà *Òü>à Úà>ã}ƒ¤à ë>t¡à Òü¹à¤t¡>à $;[J¡ú ³Òà¹à\Kã íºR¡àìAáà> ëA¡àìºà[>ìÚº ¹ç¡º ¤õ[t¡Å[Å}Kà >A¥¡¤à ³¹´•à ë>t¡à Òü¹à¤t¡>à Úà[Jƒ¤[>¡ú


ë>ìÑ•º ÒàÚì¯ ">ã>à šã[¹¤à íW¡ì=R¡
ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à

ë>ìÑ•º ÒàÚì¯[Å} "[Î íº¤àA¡ "[ÎKã ëÑzt¡ ëA¡[šìt¡º, ³¹ç¡ *Òü¤à ÎÒ¹, [Ò=à}ó¡³ "³[ƒ ëÑ|ìt¡[\A¡ ëºàìA¡Î> ³ó¡³[Å} Å´•Ò[À¤à A¡}ó¡àº º³Kã ³¹ç¡ *Òü¤à º´¬ã ë¹àƒì¯ A¡ì>[v¡û¡[¤[t¡ "³[>¡ú


¯à¹ã³W¡à

ëJà}>à}\àl¡ü
Îå‹ã¹ >àl¡üì¹àÒü¤³

 ëÈà[Ñz ³ó¡³ƒà ëJà}>à}\àl¡ü íó¡ìƒA¡ìÒïì¹ ÒàÚ>à [>Åà ¤@ƒKã šø[Î샔z Òü줳åƒà šàl¡ü ºàA¡Òü¡ú W¡àA¡ Úà*¤à R¡à¹ãW¡à¤³Kã ëÈà[Ñzƒå Òü줳åÎå Úà*¹[´Ã¤[>¡ú W¡àA¥¡à >@ƒå>à Òü줳å ó¡³å}ƒà ëšà;=๴¬[>¡ú


&ºà}¤³ ÅàîK>à Jà> šà´¬ã ³ìJà}ƒà Jå@ƒà¤à ëÒï[J¤ƒKã &ºà}Jà>ìšàA¡šã
ìƒ[>&º W¡¤å}¤³

t¡´šàB¡ã º³ƒ³ƒà ³šè} *Òü>à Jå@ƒà[¹¤à í³ît¡ ó塹硚A¡ã ³ã*Òü[Å}>à Jå@ƒà¤à "[¹¤à Jåº[Å}Kã ³¹v¡û¡à &ºà}Jà>ìšàA¡šãÎå "³[>¡ú Jåº "[Î ³ãì¹àº "׳ì¹à³Kã ³³àR¡ ÒàÚ¤[ƒ W¡Òã 300 ë¹à³Kã ³³àR¡ƒKã Jå@ƒà¹A¡[J¤[> ÒàÚ>à =à\î>¡ú


šå[X [Òìƒ> [Òìƒ@ƒà
Å[\îAá

'ìJàÚ ³ã*Òü¤Kã ³R¡ºà> *Òü[¹¤à "àÅà *Òü[¹¤à šå[X¤å ³ÅA¡ t¡à[Aá¤à ³t¡³ ³t¡³Kã (šå¯à¹ã) Kã ÅA¡ìÚ} [³}ìź *Òü[¹¤à ëJà[¹ì¹àºKã ëJàR¡W¡; "[Î A¡ƒàÚƒKã º³=àó¡³ *Òü¹Kà A¡ƒàÚƒà š”‚æ}ó¡³ *Òü[>¡?


íºR¡àA¡-š=àšA¡ã ³tå¡} ÒüÄà ëÑzt¡ "³ƒà [š "๠=´¬à 
ƒà. ëW¡à}=à³ >ì¹@ƒø [Î}Ò, &ƒì®¡àìA¡t¡

³Úà´•à šR¡ìÅà> ëÅàîÄ, º³ƒ³[΃à [š "๠ºàB¡ìƒïì¹ >;yKà [š "๠=´¬ƒà ³t¡ãA¡ W¡àì¹, ëΔz¹ƒà šàl¡ü ëÚïìJø "ƒå>à Úà´•à =å>à [š "๠ºàB¡[> "[Î>[W¡}¤à¡ú


Òüìšà³ ¤à¤å – ó¡à[KKã [>}ì=ï칺 "³à ³àR¡[J¤à
[\;A塳๠ëºàÒüìt¡à}¤³

Òüìšà³ ¤à¤å "ît¡ A¡>àÎå >ìv¡ ³t¡³ "³ƒà ³[ošå¹ƒà ó¡à[KKã [>}ì=ï *Òü>à šà@ƒå>à >Òà-"Òº, >åšã-"R¡à} Jàv¡û¡>à šèAá㠚àÚ¤³îJ ë>àA¡Ò>¤à R¡³[J¤à ³ÅA¡ >àÒü¤à A¡ì³[ƒÚà> "³[>¡ú


¯à¹ã³W¡à

ë³àÒü¹à}ì=³ ¹àì\>Kã Îà[Òt¡¸ &A¡à샳㠳>à, 2016 ó¡}º¤à ‘ëW¡š=¹¤à #[Å}šå>’ ¯à¹ã³W¡àKã ºàÒü[¹v¡û¡Kã
Îåš¹ A¡´šå¸t¡¹

W¡àl¡ü¹¤à Îåš¹ A¡´šå¸t¡¹ "³Kã ³³àR¡ƒà ³”|ã ó¡[´Ã¡ú ëA¡àv¡û¡à Òüìºìv¡ûö¡à[>B¡ã ëÒºì³t¡ "³à $[šÃ, ƒàv¡û¡¹Kã Jè\å-Jè;ºàÚ ³à>¤à J¹Îå ÒA¡W¡à}ƒà "³[ƒ šà촬ೃà ëÚà[´Ã¡ú


Òü@ƒ[Ñ|ìÚº ëšà[ºÎã 1977 ÒU;>à ëÚ}¤à

ëºïì¹´¬³ *ì¹>A塳à¹

Òü@ƒ[Ñ|ìÚº ëšà[ºÎã ëÑzt¡ì³”z 1977 "[Î>à ëA¡àìt¡\ "³Îå} "šãA¡šà ³JºKã Òü@ƒ[Ñ|[Å}¤å JåU} "³Îå} "šãA¡šà ÅÒ¹[Å}ƒà Åì@ƒàA¡ÒÄ¤à šà@ƒ³ =³[J¤[>¡ú JåU}Kã º³ƒ³[Å} "[ÎKã ëÅ@μã;ìºà>[Î ëºïl¡ü-Åã}l¡üƒKã ºàA¡š[> ³[Î Òü@ƒ[Ñ|[Å}>à šàA¡-ÅÄà ë¹à-ë³t¡[¹ìÚº *Òü>à Åã[\Ĥà Úà¤[Å}[>¡ú


[ƒ[Ñ|v¡û¡ t¡ì¹; ºàl¡üì=àAá¤à tå¡}ƒà ³[ošå¹
šåJø´¬³ Aå¡ìgà

 [ƒ[Ñ|v¡û¡ ">ã ºàl¡üì=àB¡[> t¡à¤ƒà ³[ošå¹ƒà "¯à¤à A¡Úà ³àìÚàA¥¡[J¡ú ³[Î ëƒì³àìyû¡ÎãKã Úà´•à šA¥¡¤à ³ãÚà´•à ³àKã ³àKã ">ã}¤à ëó¡àR¡ìƒàA¥¡¤Kã t¡àgà "ƒå³[A¥¡¡ú


ÒüìºG>Kã A¡à}[Å[ƒ Jã}ºì¹, A¡¹´•[ƒ ³ãJº ë=}>K[>
ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à, ëó¡à³¢¹ "๠*

 ³t¡³Kã "*>¤¤å ÒàÚK‰à >;yKà ³ã*Òü¤Kã #ìJï ºà}¤>¤å *ÒüÒÀA¡šøà R¡[Î[ƒ ³ã*Òü "Úà´¬à íšÅà, Å[v¡û¡¤å íº¹¤[ƒ ³ãJº ë=}>>ã}R¡A¡Òü¡ú


Òüì³àÒü>å Òü³à ºà;W¡¤Kã ºàÒüì¹àº
Òü}¤à ³R¡à}, Úè´•à³W¡à

Òüì³àÒü>å Òü³à¤å =¯àÚ W¡R¡ìJàÄà, šèA¥¡ã} ëW¡œ¡>à ë=ï[>\¹¤ƒà šã>îÒ¤ã Òü³à>à šã[¤ƒ¤à íºìt¡¡ú ÅàÒüìÚà> Úà´¬ã Òü³à[>, Úè³ì=àR¡ Jè[ƒ} Úè³W¡R¡¤ã, Úè³ìÅ´¬ã, Úè³[º}¤ã ¯àv¡-šàƒ¤ã Òü³àƒà íÒ-íº, ëW¡R¡¤ã-ëW¡R¡¤à íÒƒå>à #¹à;W¡¹¤[ƒ šã[¤ƒ¤à íºt¡¤à Òü³à[>¡ú


¯à¹ã³W¡à

ëW¡š=¹¤à #[Å}šå> 
ë³àÒü¹à}ì=³ ¹àì\>

 ºàÒü[¹A¡ Òü¤à ³¹ê¡œ¡æKã "ìÅà>¤à \àKà "³[ƒ íºì¹¡ú ³ƒå[ƒ ³ìJàÚ *[ó¡Ît¡à ëA¡¹à>ã *Òü>à ó¡[´Ã¤ã Òüît¡³ƒå[>¡ú A¡>àP¡´¬à >;yKà A¡>àP¡´¬ã "³>à Òüît¡³ƒåKã ³¹³ƒA¡à J¹à Ò”‚¹š ët¡ï¤à A¡ì³”z šã¹ç¡¤à Úà샡ú t¡à¤à J¹à >å}R¡àÒüt¡¤à ¯à¹ãA¡à Åà¹ç¡¤à Úà¤à >ìv¡¡ú


[ƒÀã >å}[Ťà Úà´¶>ìJø
³t¡ãA¡ ëÚÄîºR¡àA¡ ëó¡ƒì¹[º\³ƒ[ƒ ëÑzt¡ A¡>J;>¤à ëÒà;>Kƒ¤[>
ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

®¡à¹t¡A¡ã ëó¡ƒì¹[º\³ "[Î A¡à>àƒàƒKã šè¹ç¡¤à ë³à샺[>¡ú ëΔz¹>à ëÒÄà ³t¡ãA¡ Åã[\Ĥà íºR¡àA¡ ³*}[>¡ú ³[΃[ƒ ëÑzt¡>à ët¡ï\Kƒ¤à =¤A¡ 66 (Τì\v¡û¡) "ƒå [ƒÀã>à Jè; ÎåA¡[=} [=}[\ºÒ@ƒ>à šàR¡ì=àB¡ƒ¤[>¡ú šà[t¡¢ "³>à šà¯¹ šàÚ¤à ó¡}‰Kà šø[Î샔z ¹ç¡º =[´¬Úå ÒàÚ¤[Î šà[t¢¡ƒåKã Òü”zì¹Ñz[>¡ú


"ìA¡àÚ¤Kã ó¡ã¤³ t¡à[Aá¤à ¤àÒü*Òü[@ƒìA¡t¡¹
&> Ÿà³[A¡ìÅ๠[Î}Ò

 ëÒï[\B¡ã ³t¡³ƒà 'ìJàÚ¤å W¡¹à} šàÒü¤à l¡ü[¹¤öà? ë‰ìKà>óáàÒü\ "³Îå} 냳ìκóáàÒü\ ÒàÚ¤à W¡¹à} ³Jº "[ÎKã "šè>¤à ³[³} "[Î *ìƒàì>t¡ìÎ ÒàÚ>à JR¡î>¡ú


"àÒü>Kã íº¤àA¡ "³ƒà A¡à[ó¢¡ÚåKã W¡Äó¡³
ƒà. ëW¡à}=à³ >ì¹@ƒø [Î}Ò, &ƒì®¡àìA¡t¡

R¡[Î >ã}t¡´¬à ®¡à¹t¡A¡ã >àK[¹A¡[Å}Kã šå[Xƒà A¡à[ó¢¡Úå ÒàÚ¤à ×A塳 "³à W¡;>[¹¤[Î[ƒ A¡¹´¬à "àÒüÄà ëÅïK;šìK? "àÒüÄà šø\àKã šå[Xƒà Jè; [=}[\>¤à Úà¤Kã W¡à}ƒå A¡ƒàÚ ó¡à*¤ì>à? ×A塳 "ƒåKã ³tå¡} ÒüÄà =¤A¡ W¡;=¹A¡šƒà "ìÅàA¡-"š> >}¤à šø\àKンv¡û¡à A¡¹´¬à šàî´¬ íº¤ìK?


¯à¹ã³W¡à

šå[X ëJàR¡W¡;
[>}ì=³W¡à *}¤ã &> ë³³à 냤ã

íºšàîAá W¡à [KºàÎ "³à šàÚ¹ƒå>à ³àìUàºKã l¡üìJàR¡ìt¡@ƒà R¡àƒå>à ëšà;=à-ëšà;=à W¡à =[Aá¡ú íºšàîAá ³Åà R¡³ƒ>à íº¹A¡šà Aå¡Òü¹¤[>¡ú ³W¡à>åšã ë=àA¡šã íº³>à #[Å} [KºàÎ "³Kà ÒãƒàA¡ P¡ºã "³à šàÚ¹ƒå>à ³³àì¤àB¡ã ³>àv¡û¡à W¡R¡[ÅÀA¡Òü¡ú


">ã}¤à/"šà´¬Kã ët¡ï[¹¤à ÒüA¡ì>à[³A¡ ë¤ÃàìA¡ƒ "àÒüÄà Úàìƒ
[>}ìR¡à´¬³ P¡oW¡@ƒø [Î}Ò

³šè} ó¡à¤à šø\àKã ">ã}¤à, "šà´¬à, ³¹³ W¡à¤à "ìÒ>¤à t¡à>¤à #ìÒï ëÒïƒå>à šà[À¤à ιA¡à¹ƒåKã ³=v¡û¡à t¡A¥¡¤à ³à캳Kã *Òü>à "ƒå³ ët¡ïî>, W¡;î>¡ú íºR¡àA¡š[Å}>à "Úà¤à šã¤à, Úàƒ¤>à šãƒ¤à JĹKà J¹à J¹à Òì@ƒàA¥¡¹Kà "ƒå³ Úà>¤à ³ó¡³ Jè[ƒ}ƒà W¡;î>¡ú


íšÅà W¡à¤à R¡àv¡û¡¤å A¡¹šÎ> >ìv¡ ºå[¹¤[ƒ ëA¡àv¡ûå¡ ëÒà}¤[>
A¡¹šÎ> ÒàÚ¤[Î "W¡à> ³ã¹àÚ >àÒü¤à, ³ãW¡R¡ ³ãJàÚ >àÒü¤Îå Úà*Òü

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

ºåšà 1000, 500 W¡;šã ëÒï[J¤à >줴¬¹ 8 ƒKã W¡;>Ò>[Jƒ¤à "[Î>à A¡¹šÎ> [=}¤à, ët¡ì¹à[¹Ñz >³=¤à "³Îå} ÒàÄKã íšÅà šàÚƒå>à Åã[\Ĺ´¬ƒå [ƒ[\ìt¡º yàìgG>, [ƒ[\ìt¡º A¡ì¹Xã Åã[\ăå>à íº¤à-ëÚà>¤à ët¡ï¤Kã ¯àó¡³ =³[J¤à "ƒå íºR¡àA¡ ³šå "Úà´¬à ³¹ç¡ *Òü>à [¤ ë\ [šKã[ƒ šà@ƒ³ ó¡}ìº ÒàÚ[¹¡ú


W¡àÄ-[W¡Ä¤Kã º´¬ãƒà A¡¤åÒü κà} ³àÒü¤à

[ƒ &º A¡¤åÒü

‘W¡àÄ-[W¡Ä>à [Ò}[³Ä¤à’ ÒàÚ¤à  ¯àîÒ "[Î "ÎåB¡ã ³t¡ãA¡ ó¡\ìJø¡ú "ƒå¤å ÒàÚ[¹¤à ¯àîÒ "[ÎKã ³t¡ãA¡-³P¡o ó¡\Jø¤à ëšà; "ƒå ³ìšàš "³v¡à A¡àÚƒ>à =¤v¡û¡à *씂àA¡šà ÒàÚ¤ƒå[> J«àÒüƒKã ºå[¹¤[ƒ¡ú


Úå¤ã ³šè´•à ³×; [ÅÀ´Ã¤[ƒ ³[ošå¹ 'ìJàÚ "³åA¡ ÒÄà ¯à¹ì¹àÒü

&ºà}¤³ [ƒ[ºš, &ƒì®¡àìA¡t¡

³ã*Òü A¡ÚàKã ¤[ºƒà> ët¡ï¤t¡>à tå¡}Kã ³ãì¹àºKンv¡û¡à "¯à¤¤å >àî=ƒå>à =³[\>¤à, >å}R¡àÒü¤à-ÚàÒüó¡¤à *ÒüÒ[À ÒàÚ¤à =àÚ>Kã ×ì@ƒàA¥¡Jø¤à W¡;>[J‰¤à ¯àJìÀà>ƒå¤å "Îå³-"Îå³ W¡;>ƒå>t¡à íº¹¤[ƒ ³Aè¡ ëJàìv¡û¡àAá¤à Úå¤ã ³šè³ "³¤å >è}šàA¡ ³=A¡ "³ƒà "A¡>¤à Åàóè¡ "³Kà ëºàÚ>>à t¡TàÚ t¡à>à =åKàÒü¤à "³[ƒ ³Aè¡ Úà*[¹¤à Úå¤ã ³šè³ "³¤å "R¡àR¡¤à ³Wå¡Kã ëA¡àA¡ìÚ; ëÚ;[Å>[¤ƒå>à Úå¤ã ³ÅàKã "ìA¡àÚ¤à Źç¡v¡û¡à [Î@ƒå¹>à ëA¡àÚ>à #Kã Åv¡û¡³ ºà}ºƒå>à ³R¡A¡ A¡A¡Jø¤à Åv¡û¡³ "³Kã ³*}ƒà W¡à[Aá¤à í³ƒà º}[Å@ƒå>à í³Kã šè\à ët¡ï>[¹¤à ‹³¢ *Òü¤ W¡;>[¤¤å ³šè} ó¡àì¹ ÒàÚ>à ëºï>[¹¤à A¡[¹Kãì>à?


³ãKã ³ìšà; – ³ÅàKã ³¹º

³àÒü¤³ ët¡àìº>

¤õ[t¡Å ë>àì¤[ºÑz W¡àº¢Î [ƒìA¡XA¡ã ³Úè³ƒà ³³àĤà "³>à ë>à}³à W¡R¡ºå¤ƒà l¡ü¤à ó¡}[J ºàÒü[¹B¡ã ºàÒü[¹A¡R¡àv¡û¡à¡ú ó¡³å}ƒà ºàÒü[¹A¡, ºåJå³ƒà ºàÒü[¹A¡, JèÚàì¹à³ƒà ºàÒü[¹A¡, ët¡¤º ³=v¡û¡Îå ºàÒü[¹B¡ã ³îš, A¡àTƒÎå ºàÒü[¹A¡ ³šå>-³šå>, Òü³å}Kã ³W¡ã-³W¡ãƒà ºàÒü[¹A¡ ³îš-³îš A¡>àKã W¡àA¡ÅR¡ƒà ó¡à*¤à ºàÒü[¹A¡ R¡àv¡û¡à¡ú


³ãÚà´•à "¯à¤à t¡à¤à ³t¡³ƒà Jåìƒà}W¡à¤à ëºï¤à
W¡à*J;šà Jå>àÒü "³Kã "ìÅ}¤à ³Å[v¡û¡ "¯à¤à t¡à¹¤à ³t¡³ƒà "³Kà "³Kà ³ìt¡R¡ šà}>¤[>

ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³

³à캳Kã "¯à¤à t¡à¹¤à º³Kã ³>å}ƒà \àšà> š>¤à ÚàÒü¡ú ">ãÇ¡¤à ºàgà*ƒà &ìt¡à³ ë¤à³ t¡à¤ƒKã>à Îå>à³ã A¡Úà ºàA¡Jø¤Îå W¡à*J;šà Ò@ƒ>à Òüăå>à ºàA¡Òü¡ú ³¹³[ƒ "¯à¤à t¡à¹¤à ³t¡³ƒà ëšà;-íW¡ t¡àR¡>à ëÚà>¤Kã ³×;t¡à ëÒàR¡>à ëÚà[À¡ú


ÒüA¡ì>à[³A¡ ë¤ÃàìA¡ƒ "³[ƒ [ƒì³à[>t¡àÒüì\Î>Kã íW¡ì=R¡

ƒà. l¡ü³à ³ìÚ}¤³

[\[¹¤à³ "³[ƒ ΃¹ [ÒºôΚå [ƒ[Ñ|v¡û¡ ºàl¡üì=àB¡[> t¡à¤ƒKã Úå &> [Î>à >줴¬¹ 1 ƒKã ëA¡ï[J¤à ÒüA¡ì>à[³A¡ ë¤ÃàìA¡ƒ >å[³; 51 [> Ç¡ìJø¡ú ³[Î>à ë>à}³ƒà t¡R¡àÒüó¡ƒ>à W¡R¡¤à ëšà;º³[Å} ³¹àR¡ A¡àÚ>à ó¡}ƒ¤Kà ëºàÚ>>à Òã¹³ A¡Úàƒà "¯à¤à ³àìÚàA¥¡[¹¡ú


ιA¡à¹Kã [ó¡ì¹š, šø\à[Å}Kã ë=ïƒà}, ¹à\>ã[t¡ ƒº[Å}Kã ¯à칚

ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à

ëÒï[\A¡ ëÒï[\A¡ ³[ošå¹ ëÑzt¡ "[΃à *Òü¹[Aá¤à ó塹ꡚ A¡àR¡¤å-A¡àR¡¤åKã ¯àJìÀà@ƒà [Ò}Îà Úà*>à W¡;=¹A¡šà =¤A¡[Å}>à íº¤àA¡ "[Î >ãA¡->ãA¡ ºàl¡ü칡ú &[v¡û¡¤ 뮡àºìA¡ì>à "A¡>¤à í³Kã W¡ã} "³à ëšàA¡JàÚ¹³ƒàÒüKã í³Jè A¡à³ì=à¹A¡šKã ó¡ã¤³ƒà íºì¹¡ú


[>ìR¡àº W¡àìB¡ï¤à

ë³QW¡@ƒø íÒ¹à}ìJà}\³

          ¯à¹³àìÀ t衳=ìJø¡ú tè¡´ÃÎ>å "ÚèA¡ Wè¡Ùà Aè¡šì>à³ ë>à´¬ƒà ¯à¹¤[>¡ú "ÚèA¡ "R¡>¤ƒåƒà Òü>à* "ìt¡à>¤Kã ³W¡à[Å}ƒå ºàAáKà 'ìJàÚ¤å ëÒïìƒàîAá¡ú


¯à¹ã³W¡à

ÑHåþºKã [³}W¡;

t¡´£¡àÑ•à

 ÑHåþº W¡;šà ³t¡³[ƒ ëÚï[ÅÀìAá; R¡[ÎÎå W¡àl¡ü¤ƒå ÑHåþº ë=R¡>à W¡;ìt¡ï칡ú Ò@ƒ[v¡û¡ "Úബ࠳t¡³ƒà ³ÒàA¡ ÑHåþº ë=R¡>à ëÚïÒü¡ú


ë³à[ƒKã Î[\¢ìA¡º Ñ|àÒüA¥¡à ë¤S¡ ë>àt¡ J¹à W¡;>Ò@ƒ¤ƒà,
Òüì¤à¤ãKã Î[\¢ìA¡º Ñ|àÒüA¥¡à "ì>ï¤à [ƒ[Ñ|v¡û¡ ëÅ´¬ƒà

 W¡;[J¤à ³t¡³ J¹[΃à íº¤àA¡ "[΃à Î[\¢ìA¡º Ñ|àÒüA¡ ÒàÚ¤à ¯àîÒ "[Î "¹ç¡-"¹ç¡¤à t¡à>󡳃à =¤A¡ *Òü>à W¡;=¹A¡šKã ³šàl¡ü t¡à>ƒå>à ºà[Aá¡ú


³[ošå¹ƒà Τ-*[ƒ¢ì>t¡ Îà[¤¢Î A¡[³Î> "³à [º}¤à ³ì=ï t¡àÒü

ëÒï[\A¡ ®¡à¹v¡à Úå[>Ú> š[¤ÃA¡ Îà[¤¢Î A¡[³Î> "³Îå} Ñzàó¡ ëÎìºG> A¡[³Î> "³[ƒ ë¹ºì¯ Îà[¤¢Î A¡[³Î> [º}J;tå¡>à íº¤àA¡ "[ÎKã "ó¡¤à >Òàì¹àº[Å} J@ƒå>à K¤>¢ì³”zA¡ã *[ó¡Î "³[ƒ [ƒšàt¢¡ì³”z A¡Úàƒà =¤A¡ W¡R¡Ò[À¡ú


"àuà A¡[¹ì>à?

³t¡³Kã [¤`¡àÄà R¡[Î ó¡à*¤ƒà "àuà A¡[¹ì>à JR¡>¤à [=¤ƒà ‘íº[ƒ íº’ JR¡¤à >v¡>à ë=àÒüìƒàA¡šà JR¡[‰¡ú "àuà ÒàÚ¤[Î[ƒ [ó¡[\ìA¡º [¤`¡à>Kã ¯à}³ƒà íº¤à [¤`¡à[ÄA¡ *Òü¤à ³*}ƒà šø³ào šã¤à Úàƒ¤à, ¤öÕ¡`¡à> "àuà t¡w *Òü¤à, ³ã*Òü¤Kà #Ŭ¹Kà íº>¤à ³¹ãƒà ëÒÄà >A¡ÅãÄà íº¤à "³[>¡ú "àuà ÒàÚ¤[Î[ƒ [ƒ¤¸ `¡à>t¡>à (Transcendental Knowledge) íº ÒàÚ¤à JR¡K[>¡ú


A塺åƒà Wå¡ Ç¡´¬P¡³ ë¤ÃàìA¡ƒA¡à ë³à[ƒK>à ³ãÚà³ t¡A¡JàÚ¤à

ëºàÒüì¹ ÒàÚîÒìƒ, ëºàÒü[ƒ ëºàÒü칡ú ³ãÚà³ [Ť³[v¡û¡ >ìv¡¡ú º³ƒ³[΃à "R¡à} "³>à t¡àÒü¤R¡ ëÒA¡ ó¡à*¤ƒà ‘Ò}R¡à’ ‘Ò}R¡à’ ÒàÚ>à A¡ÙKã ³×; ‘ë¤ÃàìA¡ƒ’ ‘ë¤ÃàìA¡ƒ’ ÒàÚ>à A¡ÙKã ³*} *Òü¹¤>à ¯àîÒ[Î "R¡à} ³W¡àƒKã>à "Òº ó¡à*¤ƒà t¡àƒ¤à, l¡üƒ¤à JR¡ƒ¤à íºìy¡ú 


[ƒìδ¬¹ 10, ׸ì³> ¹àÒüt¡Î ëƒ šàº>[ƒ ºàA¡ìJø
Òüì=ïƒà}ƒKã[ƒ íºì=àA¡ó¡ìƒ íº¤àA¡³W¡àÅà

ƒà. ëW¡à}=à³ >ì¹@ƒø [Î}Ò, &ƒì®¡àìA¡t¡

 W¡Òã Jè[ƒ}Kã [ƒìδ¬¹ 10 "[Î R¡[΃Kã ÒÄà ëÚ}[J¤ƒà Òü} 1948 ƒà Úå>àÒüìt¡ƒ ë>ÎXA¡ã ë\>칺 &ìγ¤Ãã>à ëº}ì=àv¡ûå¡>à ºàl¡üì=àA¡[J¤à ³ã*Òü¤Kã "[‹A¡à¹ ³Åã} 30 JA¡ ³à캳[΃à .....


ëW¡Uå´•à J«àÒüƒKã ó¡¤à ëÚXà}[>
ëÎ³ [¤Òà[¹

ÅìUà³ ÒA¡W¡à}ƒà A¡àîÄ¡ú ëڹ硳 "³Îå} Åà-R¡àÎå ÒA¡W¡à}ƒà A¡àĤà R¡àv¡û¡[>¡ú ³³àR¡îR¡ƒà Åà-Å@ƒKã ÅìUà³ "[Î ³¹àR¡ A¡àÚ>à ó¡}>>¤KンA¡ º¤èA¡-ºÕ¡à}ƒà ëÒï¤à ....................


¯à¹ã³W¡à

ë³¹à =à[Å >å[³;A¡ã "ÚèA¡ "³à
ƒà. ë>à}³àÒüì=³ šøì³à[ƒ>ã 냤ã

‘‘³ã ÒàÚ¤à \à;[Î>à ³ìÒìÀ, R¡A¡šƒKã R¡A¡š[Î, ëÒï[\B¡à>Kã ³ã[Å}[Τå[> '>à ÒàÚ[¹¤[Î’’ ë>à}³à ÒàÚ[J Òüì> A¡ì¤àîAá>à¡ú ............


[ƒìδ¬¹ 10– Òü”z¹ì>ìÑ•º ׸ì³> ¹àÒüt¡Î ëƒ

[>}ìR¡à´¬³ P¡oW¡@ƒø [Î}Ò

³à캳ƒà íº[¹¤à ³ã*Òü¤à \à[t¡Kã šå[Xƒà ³ì¹A¡ ³Òà* ë=àA¥¡à, t¡R¡ƒå íºt¡à>à, >ã}-Jà t¡´•à, "ìÚ;-"š> íºt¡>à, >å}R¡àÒü>à [Ò}>¤à ëÒà;>¤ƒà "Òà>¤³v¡û¡ƒà šè´•³v¡û¡Kã ³ã*Òü¤à "³Kã ³¹ç¡*Òü¤à ³W¡àA¡ ÒàÚ¹¤[ƒ ³ã*Òü¤Kã ÒA¡ ³šè} ó¡à>à ó¡}¤à ÒàÚ¤[Î>à *Òü¤>à [ƒìδ¬¹ 10 ƒà šàR¡ì=à[Aá¤à Òü”z¹ì>ìÑ•º ׸ì³> ¹àÒüt¡Î ëƒKã ë=ï¹³ "[Î J«àÒüƒKã ³¹ç¡*Òü¡ú


¹à\>ã[t¡Kã >å}Kã *Òü¤à A¡àR¡ìºà> "³ƒà ë³à[ƒKã [ƒì³à[>t¡àÒüì\Î>Kã "ìW¡ï¤à ¯àÒ}
šø\àƒ>à ë¤ÃA¡ ³[>Kã [W¡ì¹àº, šà@ƒ´•à íšÅà Úà*ƒ¤à ÒüìA¡àì>à³ã "³Kã íº¤àA¡
ë³à}\³ ¹³à>@ƒ [Î}Ò


"ÒàR¡¤à Úè³[Å}>à íºìt¡}¤à º³ƒ³ƒåƒà 

¹à\³[> "ìÚA¡š³


ÒüA¡ì>à[³A¡ ë¤ÃàìA¡ƒA¡ã ³¹ç¡³ƒà A¡[¹?
ëÚ}ìJàÚ¤à ë³ìgà¹


'W¡ "àÒü [®¡[K 뮡A¡Îã> yàÒüìÚº ëºà@W¡ ët¡ï[J¤à

[ƒ[ºš ³ëÚ}¤³


¯àìÚ>-ÅàÎ>Kã Jåìƒà}W¡à>¤à [ƒ[Ñ|v¡û¡ ëÅ´¬Kã t¡R¡àÒü󡃤à
ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à

 


¯à¹ã³W¡à

ÒãA¡=¹¤à Å´¬åº
[Î &> γ¹[\;


[ƒìδ¬¹ 3– Òü”z¹ì>ìÑ•º ëƒ *¤ šà΢X [¯= [ƒÎ&[¤[º[t¡\
[>}ìR¡à´¬³ P¡oW¡@ƒø [Î}Ò


A塸¤àKã >ã}t¡´¬Kã "[t¡Úàƒà Å[\A¡ =¤àP¡³ R¡àÀ´¬à [ó¡ìƒº ëA¡ìÑ|à 
ƒà. ëÛ¡[y³Úè³ >¹àÚ> [Î}Ò


 

¯à¹ã³W¡à

#ìJï ºà}¤ã
ƒ[¤ÃÚå ë`¡@ƒø[\; [Î}Ò


 

¯à¹ã³W¡à

' ÎàÒüA¡º ë=ï\¹ìK
t¡´£¡àÑ•à


³[³} Jv¡û¡Kã >å}R¡àÒü¤à º³ƒ³ - ëÒ[Ùìº@ƒ


³R¡ºà@ƒà W¡à[J¤à íÒKøç¡Kã ³Òà*
&> [‹ì¹> [Î}Ò
[ƒšå¸[t¡ [ƒì¹v¡û¡¹ &[Kø. ([¹t¡Úàƒ¢)


ÒàÚ¹ &ƒå¸ìA¡Î> ëÎv¡û¡¹ – W¡àÒü>ã\ "³[ƒ Òü[@ƒÚà> Úå[>¤[΢[t¡ ">ãKã ëJĤà J¹à # 1
ƒà. [¤Åà>[\; ëºàÒüìt¡à}¤³


³[ošå¹ƒà ëy> – Òü´£¡àºƒ>à A¡¹´¬à ³t¡³ƒà?
[šøìÚàA塳๠í³>³


 ‘‘>ÒàA¥¡à [ŹKà A¡>à>à A¡šìÒïK[>?’’
"Who Will Cry When You Die?"


W¡àìB¡ï¤à W¡;šƒà ëW¡R¡Òã ³>³
Òü¹³ƒ³Kã ëšà; Åã[\Ĥ>à Òü¹³ƒ³ƒåKã ëÅ@µãìºà> ó¡K;>¤à Úè´£¡[´•
ƒà. ‹>¤ã¹ ºàÒüÅø³


W¡àÒü>ã\ &ƒå¸ìA¡Î> [ÎìÑz´•à Òü[@ƒÚàƒKã W¡à*J;šà Úà´•à ëÒ>ìJø
ƒà. [¤Åà>[\; ëºàÒüìt¡à}¤³


>à t¡àƒ¤à
ƒà. &> ‹ì>Ŭ¹ [Î}Ò


A塳[Å W¡ÒãKã ë³[ƒ[Î>Kã ë>à줺 šøàÒü\
ƒà. l¡ü³à ³ìÚ}¤³


³à캳 Åã>¤à =å}>à R¡àÀ´¬à "¹R¡¤à =¯à[@µW¡àA¡ "³>à ëA¡>[J¤à # 2


tå¡ì¹ºƒåKã #ì¹àÄå}ƒà
Òì¹Aõ¡Ì¡ ëƒA¡à


³ãJº ³Úàƒà ³ã칚[Å}>à ³Îº šà¯¹, ³[> šà¯¹ óè¡ìƒà¹A¡šà
[\;A塳๠ëºàÒüìt¡à}¤³


³[ošå¹ƒà ó¡}[º¤à *Òüº "³Îå} ë>W¡ì¹º K¸àÎ # 1
¯àJº J”‚¤ ³t¡³ *Òü[‰¤öà!
ëºïì¹´¬³ *ì¹>A塳à¹


뮡àt¡¹[Å}>à 뮡à[t¡} ¹àÒüt¡ JR¡¤Kã t¡R¡àÒü󡃤à
[\;A塳๠ëºàÒüìt¡à}¤³


Òü´£¡àº-[\[¹ º´¬ã
ƒà. l¡ü³à ³ìÚ}¤³


‹³¢
R¡àìR¡à³ >¤ [Î}Ò


ëÑšàt¢¡Î Úå[>¤[΢[t¡Kã ³¹àÒü¤A¡
ëÚ}ìJà³ Òüì¤àÚàÒü³à


³à캳 Åã>¤à =å}>à R¡àÀ´¬à "¹R¡¤à =¯à[@µW¡àA¡ "³>à ëA¡>[J¤à # 1


=¤A¡ ët¡ï¤ã ³³à[Å}>à ³àÚ šàA¥¡à
ëJà´Ãà} šã=A¡šà
# 1
ƒà. ºàÒüÑ÷³


³[ošå¹ƒà ó¡}[º¤à *Òüº "³Îå} ë>W¡ì¹º K¸àÎ # 2
*Òüº "³Îå} ë>W¡ì¹º K¸àÎA¡ã ³àÒüìKøÎ>
ëºïì¹´¬³ *ì¹>A塳à¹


[Ťà
ƒ[¤ÃÚå ë`¡@ƒø[\; [Î}Ò


³[ošå¹Kã >åšã óå¡t¡ì¤àº¹[Å}Kã ³t¡ã} ë>ìÑ•º ¯åì³X [ºKt¡à $;ºK[>


ë³à[ºA塸ºà¹ ë³[á> šåì=àA¡šKンA¡
Òü} 2016 A¡ã ëA¡[³[Ñ| ë>à줺 šøàÒü\ šã¤à


í¤[\}Kã ëšàºåÎ> "³Îå} #[Å} >å}[Å;A¡ã ó¡ã¤³
ƒà. [¤Åà>[\; ëºàÒüìt¡à}¤³


Articles

t¡à¤å>åR¡ƒKã ë\ &> &³ [ƒ &Kã ‘¹à‹à Î[t¡’
¹à\³[> "ìÚA¡š³

ëÒï[J¤à W¡Òã J¹[΃à \¯àÒ¹ºàº ë>Ò¹ç¡ ³[ošå¹ ƒàX &A¡àƒ³ã (ë\ &> &³ [ƒ &) >à ³³àR¡ƒà ÅàÄJø¤à ë¤ìº, ƒàX ‰à³à[Å}Kã ³¹v¡û¡Kã ó¡\[J¤à, ®¡àì¤àA¡[Å}>à šà´•[J¤à šøƒG> J¹à ë>ï>à "³åA¡ ëºïJ;tå¡>à "ì>ï¤à ®¡àì¤àA¡[Å}KンA¡ ÅàĤ[Î ³¹A¡-³¹v¡û¡à ët¡ïƒå>à ºà[Aá¡ú

³} ë=àR¡ Òà}ìº, ³t¡³ Aå¡Òü¹¤Kã tå¡}ƒà
ƒà. ëW¡à}=à³ >ì¹@ƒø [Î}Ò, &ƒì®¡àìA¡t¡

¯àìÚ>ÅR¡Kã Úà=} "³>à [>šà "³à "R¡à} *ºÒĤà Úà=} t¡àl¡ü=ìJø¡ú ¯àìÚ>ÅR¡ "ƒå[ƒ ëÑš[ÎìÚº \\ ëšàìGà ëÎ>àš[t¡[>¡ú [>šà "ƒå>à Òü} 2015 Kã [ƒìδ¬¹ =àKã t¡à} 25 JõÑz³àÎ >å[³;A¡ã >å}[=ºƒà ³à* šå[ºÎ ëÑzÎÄà ëA¡à>¤à ³ó¡³ "³ƒà W¡Òã 4 ë¹à³ Ç¡¹¤ã >åšã³W¡à "³à "W¡àìšà; íº¤ãìK ÒàÚƒå>à ë=³ƒå>à šå¹Kà šã[Aá¤à "R¡à} "ƒåƒà >v¡¤à ºãW¡; W¡;[š¹Kà ³ìJï¹ã ë³;=;tå¡>à Òà;[š[J¤[>¡ú

ëšàAáA¡šƒà ÅàîKKã í³t¡àº "[Ťà "ƒåKà tå¡}º³W¡;t¡>à ºàÒüìšàA¡
[®¡ &Î >àÒüšàº>à ë>àUà[J¤ƒà : 'An area of darkness'

Ò@ƒv¡û¡à ³ÅàKã W¡Òã 86 Ç¡¤ƒà, "KÑz 11, 2018 ƒà º@ƒ@ƒà íº¤à Ú賃à ë>àUàJø¤à, ë>à줺 šøàÒü\ ó¡}Jø¤à V. S. Naipaul (Vidiadhar Surajaprasad Naipaul (17¡ú3¡ú1932-11¡ú8¡ú2018, ³ìR¡à@ƒà >àÒüt¡×ƒ šã[J¤ƒKã 'Sir Vidia' ÒàÚ>Îå ëA¡ï>[J) 'ìJàÚ>à A¡àl¡ü¤à ÎåA¡R¡³ R¡ì´¶àÒü; >å}[ѤÎå R¡³ìƒ, ³ã¹àÚ¤à Úà샡ú

More

Letter

íº¤àA¡ "[ÎKã ÒüÎå¸ A¡ÚàKã ³[³ Åà´ÃA¡šà

&³ ÚåKã ¯àì=àA¡ =à 3 ëºà³ ëÒÀA¡šKà ëºàÚ>>à ëºàÒü[Å>¤à Úà¤Kã ó¡ã¤³ "³ƒà ºàìAá ÒàÚ>à JÀ´¬Îå ëA¡Î *Òü>à ºàAá¤[>>à ëA¡ÎA¡ã ¯àó¡³ "[Î[ƒ ³t¡³ Úà´•à W¡R¡Kƒ¤>à ³[ÎKã ¯àó¡³ "[Î ëA¡àt¢¡A¡ã ¯àìÚº>à ¯àì¹àÒü[Å> šå¹A¡šà R¡àÒü¤à >v¡>à l¡üšàÚ íºìt¡¡ú "ƒå¤å ³t¡àR¡ "[΃à í>>¤à Úà[¹¤à ¯àó¡³[ƒ ³[ošå¹Kã ë=ïìƒàA¡-¯àì=àA¡[Å}Kã ¯àì¹àÒü[Å> šå¹A¥¡¤Kã ¯àJº šåì=àA¥¡¤Kã ³×;t¡à ³à>à ³à>à šà´¬à ¯àJìÀà@ƒà "JR¡-"îÒ Åàƒå>à ³àKã ³àKã ë³àt¡ ëó¡àR¡ìƒàA¡š>à "Úà´¬[>¡ú

[yšå¹àƒÎå ³[ošå¹ã Òàl¡üÎA¡ã "šà´¬à

ëÎ육´¬¹ 19, Úå³ÅîA¡ÅàKã šàl¡ü-ëW¡ "[γB¡ã &[ƒt¡[¹ìÚº ‘[κW¡¹ƒà ³[ošå¹ Òàl¡üÎ Åà¤à’ ÒàÚ¤à ëA¡àº³ƒå šà\¹ç¡¤ƒà J}>ã} >ã}[Å}ºA¡šà [yšå¹àKã ¯àó¡³ "³Jv¡û¡à šàl¡üƒ³\ìK¡ú

t¡ìJº íº¤àv¡û¡à Òü¹à¤t¡ ëÅø[>

ëÎ육´¬¹ =à>à ºàA¡š[΃à ÒüàA¡ Òü¹³ƒ³[΃à Jv¡û¡à >v¡>à ³à캳Kã ët¡àR¡à>-ët¡àR¡à>¤à íº¤àA¡[Å}ƒà Jå@ƒà-íºt¡àJø¤à A¡}îºW¡à[Å}>à ³ãÚà³Kã ºå[W¡} šå칺 º³Úà>¤à Òü¹à¤t¡A¡ã ëšàA¡šà "³Îå} íº[Jƒ¤Kã W¡Òã 122 Ç¡¤à =à¤å³ "³à šàR¡ì=àA¥¡¤Kã ë=ï¹³[Å} Úà;ì=àA¡šà "³[ƒ šàR¡ì=àA¥¡¤à ëÒï>ìJø¡ú

More

© 2016 - 2018 Poknapham. All rights reserved.