#îÅ-ë>à}³àÒü>à ºàìÚ}¤Kã ¯à¹ã

Úè´•à³ Îåì¹>, ¯à}îJ ët¡àA¡š³ íºA¡àÚ

#îÅ-ë>à}³àÒü (³å¸[\A¡) ÒàÚ¤[Î>à ³ã*Òü¤Kã ">तå ó¡Ò>¤à R¡´¶ã ÒàÚ¤[Î R¡[ÎKã ³ãì¹àº[Î>à "Îå³-"Îå³ JR¡¤à ëÒÀ[Aá¡ú [=[\>¤Îå "Îå³ ëÒÀ[Aá¡ú W¡à}ìÚ} A¡Úà ët¡ïƒå>à ³àÚ šàA¡šKã ¯à¹ãÎå ëA¡àUàÚ ë=àAá[Aá¡ú ³t¡³ "³Kã KøãB¡ã [ó¡ìºàìÎàó¡¹[Å} Pythagorous, Plato, Aristotle >[W¡}¤à ÅA¥¡àÚ¹¤à ³ãÅA¡ A¡Úà>à #îÅ-ë>à}³àÒü>à ³ã*Òü¤Kã ">तå ó¡Ò>¤à R¡´¶ã ÒàÚ¤[Î ³ÅA¡ ³åÄà JR¡[J¡ú JõÑzà>Kã "Òà>¤à ºàÒü[¹[A¥¡ ÒàÚ>[¹¤à ‘*Á¡ ët¡Ñzàì³”z’ t¡à Òü¹´¬Kã ³tå¡} ÒüÄà [>}ì=ï ëƒ[¤ƒ>à ³Jè;>à [Ñ|}ƒà J;tå¡>à ³t¡³ƒåKã ³ìJàÚKã *Òü¤à #îÅ-ë>à}³àÒüKã ëJà}>>¤à Jè;ºàÚ ‘Òàš¢’ ÒàÚ¤[Î ëJà}ƒå>à ÅàĤƒKã ³ÒàB¡ã ³Åàƒà íº¹´¬à ">à¤à ó¡[J¤Kã ¯à¹ã ó¡à*¤à íºì¹¡ú "¹[¤B¡ã " Òü¤à Ibn.  Sena >à #îÅ-ë>à}³àÒü>à ">à¤à ó¡Ò>¤Kã ³¹³ƒà Aè¡šÃ-Aè¡šÃ¤à ¯àó¡³ A¡Úà ëó¡àR¡ìƒàAá´¬Kã ¯àó¡³Îå íº[¹¡ú ³åKº [>}ì=ï칺 "A¡¤¹ (1556-1605) Kã ³t¡³ƒà [>}ì=ï칺 "[Î>à ¯àJº íºt¡àó¡³ JR¡ºv¡ûö¡¤à ³t¡³ƒà ³ÒàB¡ã ëºàÚÅR¡Kã "R¡´¬à íÅÅA¡šà t¡à>ìÎ> (1520-1588) >à "ί¹ã ÒàÚ¤à =ài¡ (¹àKKã ëÒï¹A¡ó¡³) ƒKã ëšàA¡šà ¹àK ‘ƒ¹¤à[¹’ ÒàÚ¤[Î Åv¡ûå¡>à "Òã}Kã ³t¡³ƒà ">ãÇ¡¤à Úå=A¡-2nd quarter of the night ³¹ç¡ *Òü>à >å[³ƒà}Kã šè} ³àšºƒKã ë>à}ÚàÚ W¡¤èA¡ ó¡à*¤Kã ³>å}[΃à ÅA¡šà Òü[=º¤å "A¡¤¹ƒà t¡àÒ@ƒå>à ëÒA¡ ëÒA¡ ëšà;=àÒ>[J¡ú ®¡à¹t¡¤È¢Kã ëÑzt¡ "³à *Òü[¹¤à t¡à[³º >àƒåKã ³>å}ƒà íº[¹¤à ët¡ìg๠ÒàÚ¤à ³ó¡³[΃à íº¤à Ѭ¹Î[t¡ ³Òº ºàÒüì¤ö¹ã ÒàÚ¤[Îƒà ƒà. ¤å¹ì>º ÒàÚ¤[Î>à Jè;Òü *Òü>à Òüƒå>à =´Ã´¬à 'Raga Chikitsa' ÒàÚ¤à ºàÒü[¹A¡ "[Îƒà ³Jº-³JºKã Òü[@ƒÚà> ¹àK[Å}>à ³Åã} =ãR¡³‰¤à ">à¤à A¡Úà ó¡>¤Kã ³¹³ƒà Òü¤à ¯àó¡³ A¡Úà Úà*[¹¡ú ët¡ìg๠ÒàÚ[¹¤à ³ó¡³ "[Î ëW¡ÄàÒüƒKã Jàì¹à³ƒà [A¡ìºà[³t¡¹ 342 ë¹à³ W¡;ºKà íº¤à ³ó¡³[>¡ú JõÑzKã ³tå¡} 11 Ç¡¤à W¡ÒãW¡àƒà Jè;Òü *Òü>à íº¹´¬à ët¡àR¡à>-ët¡àR¡à>¤à Òã¹³ƒà Òü¹´¬à ºàÒü[¹A¡ A¡Úà ºàÒüì¤ö¹ã "[Î>à ëJà³\ã@ƒå>à R¡[Î ó¡à*¤à ët¡v¡û¡-A¡àÚƒ>à =[´Ã¡ú
³t¡àR¡ "[Îƒà ¯àì¹} "[Τå Òü[¹¤à ÒüÅà³B¡ã *Òü¤à ">à¤à ">ãJA¡šå ³¹ã íº>¤à #îÅ-ë>à}³àÒü t¡à¹Kà ó¡[J¤Kã ¯à¹ã ³ìt¡A¡ "³v¡} "ƒåA¡ t¡à[³Ä[Î –
R¡[΃Kã W¡Òã ">ã³åB¡ã ³³àR¡ƒà 'ÒàA¡ "[Î ³à}¤à íÚJ;šà (ëA¡àX[t¡ìšÎ>) ÒàÚ¤[ÎKà tè¡´¬à Úàƒ¤à (Òü>ìÎà³[>Úà) ÒàÚ¤[ÎKà ">à¤à ">ã "[Î>à ëšà;=àó¡³ JR¡ƒ¤à, Úà´•à >å}R¡àÒüt¡¤à ÒàÚ¤ƒå *Òü¹A¡[J¡ú A¡¹´¬à ºàìÚ}ƒà ÒàÚ¤[ƒ &ìºàìš[=v¡û¡à ëÚ}[ιà, "Úå줌¢[ƒB¡ã ÒãƒàA¡šå W¡à[ιà >;yKà ëÒà[³*ìš[=v¡û¡à ëÚ}[ιà ÒàÚ>à Jgà>[¹îR¡ƒà #îÅ-ë>à}³àÒü ÒàÚ¤[Î ÒüÅà>Kà šà³ƒå>à ºàA¡šKà, ³å¸[\A¡ ë=¹àšã ÒàÚ¤[Π󡤹à ó¡v¡¤¹à ÒàÚ¤Kã W¡à}ìÚ} ët¡ï>ã}ƒå>à íº¤Kà ë³à¤àÒüº ëó¡à>Kã ë>v¡Kã [W¡}=ƒå>à ëÚ}ºå¤ƒà ºàìÚ} "[ÎKã ³¹³ƒà Òü¤à ³Úà³ "³à ë=}>¹ç¡¤[>¡ú ³ƒåƒà, [Ò@ƒåÑ‚à>ã ³å¸[\B¡ã, A¡>¢à[t¡A¡ ³å¸[\B¡ã, ë¯Ñz>¢ ³å¸[\A¥¡[W¡}¤Kã ³å¸[\A¡ ë=¹àšãKã ³¹³ƒà A¡Úà "³à Úà*¹´¬[>¡ú ³[΃Kã ³[ÎKã ³¹³ƒà JR¡>ã}¤à "ƒåKà 'Kã ºàÚ>à ">ã "[ÎKã W¡à}ìÚ} ët¡ï>ã}¤à J}ìÒ> ëÒÀA¡[J¤[>¡ú "ƒå¤å =¤A¡ [W¡>¤>à ÒàÚK‰à šàR¡ì=àA¡ W¡à³ƒå>à Îå³ ºàA¡[J¤[>¡ú íW¡¹A¡[΃à W¡;t¡¤à Úàƒ¤à =¤A¡ "³à íº¤ƒKã ë>à}->ã[> ëA¡àºA¡àt¡àƒà íºì=àAÃå¡Òü¡ú ëA¡àºA¡àt¡àƒKã '>à šà³\¤à ºàÒü[¹A¡ J¹à íº¹A¡šƒà ³å¸[\A¡ ë=¹àšãKã ºàÒü[¹A¡ J¹Îå Úà*¹A¡[J¡ú ºàÒü[¹A¡[Å} "ƒå J¹ƒ} šÀ¤ƒà
Monorama Sharma'Special Education Music Therapy", Monalisa Chanda and Danial J Levitin Kã 'The Neurochemistry of Music', Rajendra Menon 'The Miracle of Music Therapy', Burscia, K.E.'Defining Music Therapy', Bearulieu John 'Music and Sound in the Healing Arts' ÒàÚ¤>[W¡}¤[Å} "[Î[>¡ú ºàÒü[¹A¡[Å} "ƒåKà Òüì¹àÚ>>à [Î [ƒ ëA¡ìÎt¡ J¹Îå Úà*¹A¡[J¡ú Úà´•à >å}R¡àÒü¤à "³>à Òü”z¹ì>v¡à ó¡}ƒ¤à [Ò@ƒåÑ‚à>ã ¹àK A¡Úà "³>à ">à¤à A¡Úà³à ó¡}Ò>[J¤Kã ¯àó¡³ ³Úà³ "³à ºàÒü[¹v¡û¡Kã ó¡}¤[Î[>¡ú ëA¡àºA¡àt¡àƒKã ÒÀA¡šƒà 'Kã ">à¤à ">ã[ÎKà ³¹ã íº>¤à Òü[@ƒÚà> ¹àKƒà ÅA¡šà #îÅ "ƒå>à W¡à}ìÚ} ët¡ï¤à ëÒï[J¤[>¡ú t¡ìÅ}>³A¡ ³å¸[\A¡ ë=¹àšãƒà Åã[\Ä[¹¤à ¹àK Jè[ƒ}³A¡ ³àKã ³àKã ÅA¡šKã ³t¡³ (KàÚ> γÚ) ƒåƒà t¡àKƒ¤[>¡ú "ƒå¤å, ³[Î šè} "³ƒKã ëÒÄà t¡à¤[ƒ Ú๳쉡ú W¡àA¡Jàl¡ü ÒàR¡[ºîR¡ ³t¡³ƒà t¡à¤Îå A¡àĹ³ì‰¡ú ³¹³ "[΃Kã 'Kã ">à¤Kã #îÅ "[Î šèA¡ =[ÀîR¡ ³t¡³ƒà ë>à}³ƒåKã ³àKã ³àKã ÅB¡ƒ¤à ³t¡³ƒåKã ³>å}ƒà >å[³; Jè[ƒ}Kã šè} "³ì¹à³ "ƒåKà J¹Îå ¯à;>à t¡à¤à ëÒï[J¤[>¡ú Úà´•à R¡[Aá¤[ƒ >å[³; J¹[> íº¹Kà tè¡´¬Îå J¹à J¹à Úà¹ìAá "ƒåKà ³à}¤à íÚJ;šƒåÎå J¹à J¹à ó¡¹ìAá¡ú '>à W¡àl¡ü¹àA¥¡à Îå³ šà¤ƒà =à t¡¹ç¡A¡³åB¡ã ³tå¡}ƒKã[ƒ 'ìR¡à@ƒà ">à¤à ">ã[Î "ƒå³ íº[J쉡ú t¡ìÅ}¤[ƒ íÅÅA¡šà "³[ƒ ëJà}¤à-=ã>¤[Å}>à >à[¹¤à ³ãÅA¡ "ƒå³B¡ã ³³àR¡³v¡û¡ƒà ÅAáKà ëJà}ºKà =ãÀKà t¡à* ÒàÚ¤[>¡ú "ƒå¤å >àìA¡à}ƒà ëÒƒìó¡à> [=}[\ÀKà ë³à¤àÒüº ëó¡à@ƒKã "ƒå³A¡ t¡à[J¡ú
'Kã ">à¤à ">ã "ƒå¤å ó¡Ò>[J¤à ¹àK ">ã "ƒå[ƒ "Òà>¤ƒà, ³à}¤à íÚJ;šà
(Constipation) ó¡[J¤Kã ¹àK "ƒå[ƒ Jounpuri ÒàÚ[¹¤à ¹àK "[Î[>¡ú ¹àK "[Î Asawari ÒàÚ¤à =ài¡ (¹àKKã ëÒï¹A¡ó¡³) "[΃Kã ëšàA¡š[>¡ú ³ÚàÚ *Òü¤à ³t¡³ (Medieval period) t¡à Sultan Hussain Sharqui (1458-1480) >à íºR¡àv¡ûå¡>à íº¹´¬à ³ó¡³[>¡Jounpur ÒàÚ[¹¤à ó¡³ "[Ρú Îåºt¡à> "[Î #îÅ-ë>à}³àÒü¤å Úà´•à šà³\¤à ³ãÅ[A¥¡¡ú ³[γA¥¡à ¹àK "[Î Îåºt¡à> "[ÎKã ëºàÚÅR¡ƒKã šåì=àA¡[J¤à ¹àK[> ÒàÚî>¡ú Jounpur ÒàÚ¤à º³ "[΃Kã ëºï¹Kà ¹àK "[ÎKã ³[³} "[Î  Jounpuri ÒàÚ>à [³}ì=à>[J¤[> ÒàÚ>Îå ÒàÚî>¡ú ÒàÚ[¹¤à ¹àK "[ÎKã ÅA¡šKã ³t¡´•à 2nd quarter of the day ÒàÚ¤[ƒ "ÚèA¡ šè} 9 ƒKã >å[³;Úå}¤à ó¡à*¤[>¡ú "ƒå¤å A¡>àP¡´¬à "JR¡-"îÒ[Å}>à "ÚèB¡ã šè} 10 ƒKã 1 ó¡à*¤Kã ³>å}ƒà ÅB¡ƒ¤à ¹àK[> ÒàÚ>¤Îå Úà*ƒ¤à >ìv¡¡ú "ƒå¤å '[ƒ "ÚèA¡ šè} 9 ƒKã>à >å[³;Úå}¤à ó¡à*¤[ÎKã ³>å}ƒà šè} "³ì¹à³ "ƒåKà ëÚïó¡à;t¡>à "ƒå³A¡ t¡à[J¡ú '>à t¡à[J¤[Î ë\à>šå¹ã ¹àKKã Å蚥Kã #îÅ "³Jv¡û¡[>¡ú šˆà t¡àº¯àºA¡¹>à [®¡º³[¤t¡ [t¡>-t¡àºƒà ÅA¡š[>¡ú #îÅKã "ìÒï¤à šì¹}>à "Baje jhananana jhananana baje payaliya mori, Raje dulari dore anganva Ma" ÒàÚ¤[ƒ ‘‘'Kã ëJàR¡[\Kã ³ìJàº>à c¡>à>à>à c¡à>à>à>à ÒàÚ>à Jã}¤ƒà, [>}ì=ïKã ³ì³à´•à [>}ì=ïKã ÅUàÚƒà \ìKàÚ Åà[¹’’ ÒàÚ¤[Î[>¡ú
">ãÇ¡¤à 'Kã tè¡´¬à Úàƒ¤¤å ó¡Ò>[J¤à #îÅ "ƒå>à ‘ƒ¹¤à[¹ ëA¡>Øl¡à’ ÒàÚ[¹¤à ¹àK "[ÎKã #îÅ[>¡ú ¹àK "[ÎÎå "Ѭà¹ã ÒàÚ[¹¤à =ài¡ "[ÎKã ¹àK[> ÒàÚ¤[ƒ "Ѭà¹ãƒKã ëšàA¡šà ¹àK[>¡ú "Îå´•à ÒàÚ>¤à íº ³ƒå[ƒ ƒ¹¤à[¹ ëA¡>Øl¡à ÒàÚ[¹¤à ¹àK "[Î [>}ì=ï칺 "A¡¤¹Kã ëºàÚÅR¡ƒà t¡à>ìÎÄà šåì=àA¡[J¤à ¹àK[> ÒàÚ>à¡ú ¯àó¡³ "³>à [Ò@ƒåÑ‚à>ã ³å¸[\v¡û¡à íº[¹¤à ëA¡>Øl¡à A¡àR¡ºèšA¡ã ³>å} W¡[À¤à ¹àK[Å} J胳 *Òü>à "¹à>à ëA¡>Øl¡à ("¹à>à ÒàÚ>Îå "ƒå³A¡ JR¡>¤à), ëA¡à>[Å ëA¡>Øl¡à, ÎåK¹àÒü ëA¡>Øl¡à, ÎåÒ ëA¡>Øl¡à, ÎÒà> ëA¡>Øl¡à, >àÚB¡ã ëA¡>Øl¡à>[W¡}¤à ÒàÚ[¹¤à ëA¡>Øl¡à[Å} "[Î "ì>ï¤à A¡>¢à[t¡A¡ ³å¸[\B¡ã ³>å} W¡>¤à Òüų Å´•à Jà ®¡à¹v¡Kã ëÒï[J¤[> "³[ƒ ³[΃à Úè´£¡³ *Òüƒå>à ‹øç¡šƒA¡ã íŃàì¹à³ƒà ëųìƒàAáKà t¡à>ìÎÄà ƒ¹¤à[¹ ëA¡>Øl¡à ÒàÚ[¹¤à ¹àK "[Î šåì=àA¡[J¤[> ÒàÚ>à ÒàÚ>ƒ¤Îå >ìv¡¡ú "Òã}Kã ">ãÇ¡¤à Úå=A¡ ÒàÚ¤[ƒ
2nd quarter of the night 9 p.m. to midnight ÒàÚ¤[ÎKã ³>å}ƒ[>¡ú "[ÎP¡´¬à ¹àK "[Î '>à 'Kã tè¡´¬à Úàƒ¤Kã ³t¡àR¡ƒà ³àKã ÅB¡ƒ¤à ³t¡³ƒåƒà ¹àK "[ÎKã #îÅ "ƒå ë\à>šå¹ã ¹àKKã #îÅ t¡à¤P¡´¬à t¡à[J¡ú 'Kã ³à}¤à íÚJ;šƒà W¡R¡[J¤à ³t¡³Kà "ƒå³A¡ ³àÄ>à '>à ¹àK "[Î t¡à[J¡ú ó¡¤Kã ³t¡³Îå ³àÄ[J¡ú '>à t¡à[J¤à #îÅ "ƒå "[³¹ JàÄà [®¡º³[¤t¡ =å³à¹à t¡àºƒà ÅA¡šà "Eri birari jako mana chahiye woh na chahe apako, to kaise karan raina dina bhariye" ÒàÚ¤[ƒ ‘‘³¹ê¡š-³[š\à *Òü¤ã, A¡>à¤åì>à >šèA¥¡ã}>à šà³\[¹¤ìƒà, '¤å[ƒ >R¡>à šà³[¤ì‰, ³[γA¥¡à ³ìt¡ï A¡¹´•à "Òã} A¡Úà >å}[=º A¡Úà ëº>KƒìK?’’
"Îå´•à #îÅ ">ã "[Î W¡à} >àÒü>à t¡à¤ƒKã #Kã ">à¤à ">ã³A¡ =à t¡¹ç¡A¡³åA¡ íº¹Kà '¤å =àìƒàv¡ûå¡>à ëW¡>ìJø¡ú ³[Î[> #îÅ-ë>à}³àÒü>à ºàìÚ}¤ƒKã 'Kã ">à¤à ">ã ó¡[J¤Kã ¯à¹ã ³ìt¡A¡¡ú 
ëºàÒü[ÅÀA¡šƒà, "[ÎP¡´¬à #îÅ-ë>à}³àÒü>à ºàìÚ}¤ƒà Òü[@ƒÚà> Aáà[ÎìA¡º ³å¸[\B¡à ³¹ã íº>¤à #îÅ t¡à¤à "[Î>à A¡ƒàÚ ëÚï>à Òü¹³ƒ³ "[ÎKã ">à¤à A¡Úà "³à ó¡KƒìK ÒàÚ¤[ÎKã W¡à}ìÚ} ët¡ï¤à ³ì=ï t¡à[¹¡ú ³šàÀ³Kã[ƒ ³t¡³[Îƒà ºàìÚ}¤ƒà ¯à¹¤à ºàÚ>à A¡Úà J胳 *Òü>à ƒàÒüì¤[t¡Î, ëA¡X¹, ÒàÒü ¤Ãƒ ëšøι, ëºà ¤Ãƒ ëšøι>[W¡}¤à A¡Úà ó¡[J¤Kã ¯àó¡³ íº¹¤[>¡ú ³¹³ "[Î>à Òü¹³ƒ³[ÎKã Aáà[ÎìA¡º #îÅ Å[Aá¤à Å[Aá¤ã[Å}, ëJà}[º¤à ëJà}[º¤ã[Å}, A¡à[´Ã¤à-A¡à[´Ã¤ã[Å}>à ë¹ìA¡à[ƒ¢} ët¡ï¤à >v¡¤ƒà ÒA¡ì=R¡>>à ºàÚ>àƒåKà ³¹ã íº>¤à ¹àK[Å} ">ःåƒà t¡àÒ@ƒå>à ">à-ºàìÚ} W¡;=¤à ³ì=ï t¡àÒü¡ú ³[γA¡Îå #îÅ-ë>à}³àÒü ët¡ï¹ç¡¤Kã ³ÒÚ ó¡}¤à ÒàÚ¤ƒå *Òü¹¤[>¡ú


© 2016 - 2018 Poknapham. All rights reserved.