"ì>ï¤à ³[ošå¹ã [W¡yA¡ºàKã ºàÒüìšàA¡ "³à
Òg¤³ Ÿàì³à ų¢àKã W¡Òã 100 Ç¡¤à ³ìšàA¡ A塳*>

Òg¤³ Ÿì³à ų¢à (1917, [ƒìδ¬¹, ëšàÒü>å, ë>à}³àÒü[\}- 1979, &[šøº 18) ³[ošå¹ã [W¡yA¡ºàKã "[t¡Úàƒà "¹R¡¤à =¯à[@µW¡àA¡ "³[>¡ú "ƒåKà ³ÒàA¡ ºàÒüìšàA¡ "³Îå[>¡ú ³¹³[ƒ, ³ãW¡³ "³ƒà ëW¡>¤à P¡oƒKã ë=àÒüìƒàA¡-ëÒì@ƒàA¡šà ³P¡o íº¤à; ³àKã šå[X, =¤A¡ "³Îå} ³à>à A¡ºàKã º³ƒà ët¡ï¹[´Ã¤à Jèìƒàº "[Î ³³º Úà´•à Úà´¬à; ³ó¡³ ³t¡³ >àÒüƒ>à ³t¡³ šè´•³v¡û¡à [Ò}ƒå>à íº¤à "ƒåKà ³t¡³Kã ³tå¡} ÒüÄà "ì>ï-"ì>ï¤à "=¢ šã¤à R¡´¬à; Úà´•à *[¹[\ì>º *Òü¤à, ³è;>àÒü‰¤à "ì>ï¤à ³ã;ìÚ}, ¯àJìÀà> šã¤à R¡´¬à; Òüt¡; t¡v¡>à "ì>ï¤à Òü[=º šã¤à R¡´¬à; šèì´•ï ë>ï¤à šå¯à¹ã "³à ëŴô¬à¡ú ³à[>, Ÿàì³à ų¢à ºàÒüìšàA¡ "³[>¡ú ³à>à [Ò}[ºîR¡ƒà ³ÒàA¡ ëºì\@ƒ¹ã [ó¡K¹ "³à *Òü[J¡ú ³à¤å JR¡ƒ¤à "³v¡à Úà*[J샡ú R¡[Î ó¡à*¤Îå ëÅàÄ[¹¡ú R¡[Î ó¡à*¤à A¡àl¡ü[‰, ³àKã ëJàUèº ³t¡³Kã Òüà ë>à}³-ë>à}³Kã º}¤à ëÒ>K;º[Aá¡ú 
[º*>àìƒ¢à ƒ [®¡Xã (1452-1519) Kã ‘ë³à>à[ºÎà’ R¡[Î ó¡à*¤à í>>[¹, í>>¤Kã ëºàÒü¤à-J´¬à >àÒü[‰, "ì>ï-"ì>ï¤à ³ã;ìÚ}, "=¢ A¡Úà šåì=àA¥¡¹[Aá¡ú šõ[=¤ãKã Úè³Kã ó¡Aáà}[Å}ƒà ‘ë³à>à[ºÎà’ ë=;º³K[>, ³à>à ëÒv¡û¡à ëÚ}ºB¡[>¡ú ‘ë³à>à[ºÎà’ Kà ³àĤà Ÿàì³à ų¢àKã "ìÚA¡šà ºàÒü "³[ƒ ‘í³ît¡ >åšã>à l¡üì¹àA¡ ë=à}’ ºà>¤à "[Î[>¡ú ³[ošå¹ "R¡A¡šà º³ "³[>- ºàÒü "[Î ³ãÚà´•à l¡ü¤à ó¡}ìƒ, ÑHåþº, A¡ìº\, *[ó¡Î, ó¡Aáà}ƒà ë=;šà l¡ü샡ú íºìK ÒàÚ¤Îå ó¡}샡ú "ƒåKà ºàÒü "[ÎKã ³¹³ƒà "JR¡-"îÒ[Å}>à Úà´•à Aè¡š¥à í>>¤Îå ë=àÒü>à l¡ü샡ú ëÒï[\A¡ ºàÒü "[ÎKã ³¹³ƒà (³àKã W¡Òã 100 Ç¡¤à ³ìšàA¡ A塳*>Kà ³¹ã íº>>à) ëÎ[³>๠ët¡ï[Î, JÄ-í>>[Î; ³[΃Kã ëÅàÚƒ>à ë=àAáB¡[> "ì>ï-"ì>ï¤à ³ã;ìÚ} A¡Úà- A¡[¹Kã ³Wå¡ "³å¤à "R¡àR¡¤à Åã[\Ä[¹? >Òà *Òü[¹¤ã í³ît¡ >åšã "ƒåKã [Îì´¬à[ºA¡ [³[>} A¡[¹ì>à? "R¡à}ƒåKã ³àÚì=àR¡? ¤³ =àƒ¤à¡ú [šìv¡û¡à[¹ìÚº E¡à[º[t¡? ëÎà[Î*-ëšà[º[t¡ìA¡ºKã *Òü¤à ó¡ã¤³? "ƒåKà "³åA¡ ëÚ}[Î [ó¡[³[>\³Kã ³ã;ìÚ}ƒà- Úà´•à ¯à>à ºàÄå}ƒà l¡üì¹àA¡ ë=à} ºà[À¤ã í³ît¡ >åšã "[Î šà씂àÒü¤ã, ë³àÒü¹à} ë=àÒü¤ã, A塹U>Ú>ã, Å[³¢ºà, ë³[¹ ëA¡à³, [³¹à¤àÒü W¡>å, í³¹à šàÚ¤ã[Å}Kà W¡à}ƒ´•ƒå>à Åà}º¤à í³ît¡ >åšãKã Òü[t¡ÒàÎ "³Îå} š¹´š¹àƒà >àš =àƒå>à í>>¤à ÚàÒü; ëÚ}[¤Úå, í>>[¤Úå¡ú
³àKã ³[³} W¡;º¤à ‘í³ît¡ >åšã>à l¡üì¹àA¡ ë=à} ºà>¤à’ "[Î Jõ. Aå¡. 1950 Kã ³t¡³ƒà, šàl¡ü>à ¤à\ใà íº¹´¬à &v¡û¡Î¢ Úå[>Ú> (‰à³à ëÒàº) Kã Åè³àR¡ƒà, º´¬ãKã >àA¡@ƒà ³ãÚà´•à ëÚ}>¤à ë=;[J¤à ëšàÑz¹ "³[>¡ú ³[ÎKã ³t¡àR¡ƒà '>à Òü\[J- ‘‘Úå[>¤ì΢º ë¤àƒ¢ – [®¡\åìÚº [yû¡[t¡[Î\³ – ³=}ƒà ºàìAá Ÿàì³à ų¢àKã J«àÒüƒKã ³[³} W¡;[J¤à šå[XKã t¡àS¡A¡ - &v¡û¡Î¢ Úå[>Ú@ƒà ë=;šà "ìÚA¡šà ºàÒüÚà³ (ëšàÑz¹)¡ú Òü´£¡àº "àt¢¡ ÑHåþº>à &v¡û¡Î¢ Úå[>Ú@ƒà íº[¹îR¡ƒà º´¬ãKã ³t¡àÒüƒà l¡üìJàR¡ Úå}ºKà "ìW¡ï¤à ëšàÑz¹ A¡Úà W¡ìÚຠJè[ƒ}Kã ëÒà}-ëÒà}ƒå>à ë=;º´¶ã¡ú ³ƒåƒà ë=;[J ³àKã ³[³} W¡;º¤à, Aáà[ÎA¡ *Òü¹¤à, ">ãÇ¡¤à ºàgà*Kã [=³ƒà ëÚA¡šà, í³ît¡ >åšãKã l¡üì¹àA¡ ë=à} ºà>¤à¡ú ºàÒü "[Î ³[³} Úà´•à W¡;[J, ³ã Úà´•à ëÚ}>[J¡ú >å[³ƒà}ƒà í³ A¡àšÅã@ƒå>à $;[J¡ú "Îå´•à ºàÒü J¹Îå ³=}-³=} ëÚAáKà ë=;[J¡ú ¤àUàºã "³>à í³ît¡[ƒ ÒèÒü W¡àÚ ÒàÚ>à J¤¹ƒà Òü¹A¡šƒà ³ƒåKã ³àìÚàv¡û¡à ºàÒü *Òü>à ë=;tå¡>à $;[J¡ú &Î [š šà[ºt¡ ºàv¡ûå¡>à [=}[J¡ú 
[šø”z [³[ƒÚà>à γà\Kã "ó¡-ó¡v¡ "àìºàW¡>à ët¡ïƒå>à ëó¡àR¡¤P¡³, Ÿàì³à ų¢à>à ³ã;>à l¡ü¤à "ìÚA¡šà ºàÒüKã ³ìt¡R¡>à ([®¡\åìÚº [³[ƒÚ³) ëÎà[ÎìÚº [yû¡[t¡[Î\³ ët¡ïƒå>à $;º´¶ã¡ú ºàÒü[¹A¡, J¤¹ šà¤à R¡³\ƒ¤à šø\à A¡Úàƒà ÒA¡ì=R¡>>à Òü[=º šã¤à R¡³[J¡ú ³[ošå¹ƒà šèì´•ï ë>ï¤à W¡à}ìÚ} "³[>¡ú’’ (‘Åv¡û¡³ ³W¡à ³W¡à[Å}, 2001, ºà. 107-8)¡ú Úà´•à >å}R¡àÒü[¹¤[ƒ Ÿàì³à ų¢àKã ëΤA¡ ÅøãP¡¹ç¡³Úè³ "Û¡ÚA塳๠ų¢à>à (³ÒàA¡ ‘ëšàA¥¡ó¡³’ Kã A¡àt墡[>Ñz ‘³A¡¹’ [>¡) &[šøº 12, 2018, ÅìKàºìź >å[³;t¡Kã ëÒï>à &[¹Úà> [=ìÚt¡¹ƒà "ìW¡ï¤à ë=ï¹³ "³Kà ëºàÚ>>à ‘³A¡¹Kã ëšàÑz¹ ëA¡ì´š>’ ëÒïìƒàA¡[J¡ú ³A¡¹>à ÒàÚ- ³[Î ³àKã P¡¹ç¡Kã ³ìšàA¡ A塳*> ëÎ[”z>¹ã "[΃à A¡;W¡¤[>, ³àKã P¡¹ç¡>à "Òà>¤à ëÒïìƒàAá´¬à ºãAá³ "ƒå ³Jà W¡;=¤[>¡ú ³[Î>à t¡à[Aá Åàì³à ų¢à [Ò}[º, ³àKã "àt¢¡A¡ã ëy[ƒÎ> ³è;[y, ³è;šÎå íºì¹àÒü¡ú ³àKã ³¹³ƒà Òü¤à, [=[\>¤à, í>>¤à, šåì=àA¡š[ƒ Úà´•à  ¯à;[º¡ú ³[Î[ƒ [Ò}ìÒï[¹¤à 'ìJàÚKã ë=ïƒà} >;yà?
³[ošå¹ã [W¡yA¡ºàKã º³ƒà Úà´•à JR¡-íÒ¹¤à "àt¢¡ [ÒÑz[¹Úà> ë=àÒü>à íºt¡¤à ³¹´•à ³[ošå¹ã [W¡yA¡ºàKã ÎàÒü[”z[ó¡A¡ *Òü¤à Òü[t¡ÒàÎ "³Îå} ³[ÎKã ëÒï¹A¡šKã "ìÅ}¤à ¯à¹ã R¡[Î ó¡à*¤à ³ìÚA¡ ëÅ}>à JR¡¤à R¡³ƒ>à íº[¹¡ú ³[ošå¹ƒà ëA¡¤ [šø[”z} íº¹´¬öà? A¡¹´¬à ³t¡³ƒKã ëÚA¡šà, Åà¤à ëÒï[J? [º¹¤à ºàÒü Ò¹à*¤Kã ºàÒü>ã}ì=ï- ºàÒüì¹´¬ãKã ³è[v¢¡ >;yKà [³t¡³ A¡¹´¬à ³t¡³ƒKã Åà¤à ëÒï[J? ¯àÒ} A¡Úà[>, šàl¡üJå³ ó¡}[‰¤à¡ú W¡àl¡ü¹àA¡šà Òü[t¡ÒàÎ[t¡, šåÚà A¡Úàƒà (Ç¡[¤A¡à ºàÒüÅà¤>[W¡}¤à) ëÚAá´¬à ë³>å[ÑI¡œ¡ ÒüºåìÑ|Î>ƒKã Òü[t¡ÒàÎ "³[ƒ ÅàK;šà Úà칡ú 19 Ç¡¤à Åt¡à¦ãƒ[ƒ ³*} t¡à>à [W¡yA¡ºà W¡à*J;ìº ÒàÚ>à ëºï¤à Úà칡ú ³Òà¹à\ W¡@ƒøA¡ã[v¢¡Kã (1850-1886) ³t¡³ƒà ‘A¡à[ºK¹ ëºàÚÅR¡’ [º}J;[J¡ú ³t¡³ƒåƒà ët¡à³[=> *Òü>à R¡à>[J¤à [>}ì=ï\³ ®¡‰ [Î}Ò (1861-1927) ë=àAáìAá¡ú ®¡‰ ™åK šå¤à ºàÒüìÚA¡š[>¡ú ®¡‰Kã ³tå¡}ƒà Åã}=à>¤à Úà¤à ºàÒüìÚA¡š[ƒ Ÿì³à ų¢à[>¡ú ³à>à 20 Ç¡¤à Åt¡à¦ãKã t¡TàÚ ëÚï¹³ƒàÒüKã ³t¡³ƒà ë=àAáA¡šà "ì>ï¤à ³t¡³Kã ™åK šå¤à "à[t¢¡Ñz "³[>¡ú ³à>à "ì>ï¤à ³t¡³Kã ³[ošå¹ã [W¡yA¡ºàKã Åã}=à>¤à Úà¹¤à º³Úà>¤à "³à *Òü¤Kã ³=v¡û¡à ë³àƒ>¢ ³[ošå¹ã ëš[”z} "ì>ï¤à ³ÅA¡ ÅàK;º´¬à "³Îå} Úè´£¡³ ë=àÀ´¬à A¡ºàA¡à¹ "³[>¡ú
ë³àƒ>¢ ³[ošå¹ã "àt¢¡ ëÒïìƒàAá´¬à º³Úà>¤à A¡ºàA¡à¹ "׳[>¡ú ³ìJàÚ[ƒ &³ ëA¡ [šøìÚà¤öt¡ [Î}Ò, Òàl¡ü¤³ Ÿà³Îå@ƒ¹ [Î}Ò "³Îå} Òg¤³ Ÿàì³à ų¢à¡ú ³ìJàÚ¤å 'The great trio of Modern Manipuri art' ÒàÚ>à JR¡î>¡ú (³[ošå¹ã \ìKàÚKã º³ƒÎå ëÚà;Ť㠳ìJàR¡ "׳ íº[¹- P¡¹ç¡ "³å¤ã, P¡¹ç¡ "³åìƒà> ų¢à "³Îå} P¡¹ç¡ "ìt¡à´¬à)¡ú "ƒå¤å [šøìÚà¤öt¡ "³Îå} Ÿà³Îå@ƒ¹[ƒ ÒàÄKã ëy[ƒìÑ•º ëó¡à³¢ƒKã >à씂àA¡šà R¡³[J샡ú "ƒåKà Ÿàì³à ų¢à[ƒ ÒàÄKã ëó¡à³¢ =åKàÒüƒå>à A塸[¤\³, &GìšøÎ[>[ÑzA¡ ÑzàÒüºƒà W¡R¡[Å>¤à R¡³[J¡ú ³àKã ³>å} ×[g>¤à "àt¢¡ ¯àA¢¡ "³Îå} A¡ì´šà[\Î> ³³º Úà´Ã¤à Jèìƒàº[>¡ú ³[Îƒà ³àKã Jèìƒàº Úà´•à W¡àl¡üÒü¡ú
Ÿàì³à ų¢àKã ³t¡³ Wè¡Ùƒà ëÅàăå>à íºìÒï¹Kƒ¤à Jèìƒàº "³[ƒ Jõ. Aå¡. 1949 ƒà "àt¢¡ ÑHåþº [º}J;tå¡>à ³[ošå¹ƒà A¡ºàKã #ìÒï šå¹A¥¡¤à ëÒà;>¹´¬à "[Î[>¡ú "àt¢¡ ÑHåþº "[Î [º}J;>¤à ëÒà;>¤ƒà ³à>à ¯à[J¤à, A¡;ì=àA¡[J¤à =¤A¡[Å} "ƒå ³ÒàA¡à¤¸ "³[>¡ú ³àKã šå[XÎå "R¡A¡š>à =À¤à ë>à줺 "³Îå} &ƒì¤e¡¹ ¤åA¡ "³[>¡ú =à\‰¤à, "R¡A¡šà ë=ïìƒàA¡-¯àì=àA¡ A¡Úà>à šãA¡ =[À¡ú ³àKã ³ãÚà³Kà ³àĉ¤à "R¡A¡šà P¡o A¡Úà íº¡ú ³àKã ³¹³ƒà Åã}=à¤Kã ëºàÒü¤à-J´¬à >àÒüì¹àÒü¡ú ³à>à í³ît¡Kã *Òü¤à Òüì=à\, &ìÑ‚[t¡Gt¡à ÅàK;šà ‘³[ošå¹ã "àt¢¡’ A¡ã "ì>ï¤à ³ÅA¡, [ó¡ìºàìÎàó¡ã "³à ëÒïìƒàAá´¶ã¡ú ³[Î>à t¡à[Aá- A¡ºàA¡à¹[Å}>à ë>à}Wå¡št¡à R¡à*¤Kã ³×;t¡à 'ìJàÚ ÒüÅàKã A¡ºW¡ì¹º ¹ç¡v¡à W¡R¡[Å@ƒå>à [=Kƒ¤[>¡ú ³[΃Kã "ì>ï¤à "àt¢¡ ÅàK;A¡ƒ¤[>¡ú
Òü´£¡àº "àt¢¡ A¡ìº\, "àt¢¡ ëÎàÎàÒü[t¡, ³[ošå¹, &³ &Î ëA¡ &, A¡ºW¡ì¹º ëó¡à¹³ "³[ƒ ³¹ã íº>¤à Î}Ñ‚à>[Å} šè>[ÅÀKà Ÿàì³à ų¢àKã 100 Ç¡¤à ³ìšàA¡ A塳*> "[Î Úà´•à W¡àl¡ü>à šàR¡ì=àAó¡³ ë=àA¡Òü¡ú ºàÒü[¹A¡-ºàÒüÇ¡ A¡Úà ëó¡àR¡ƒå>à ®¡à¹v¡à ³à¤å ³t¡ãA¡ W¡à>à ³ÅA¡ t¡àA¥¡¤à ëÒà;>[Ρú "šàA¡šà ³ã;ìÚ}Kà ëºàÚ>>à \à[t¡Kã =àv¡û¡à šàR¡ì=àA¥¡¤à ëÒà;>Kƒ¤[>¡ú ³[Îƒà ³[ošå¹ ιA¡à¹>à tè¡[³Äà íºì=àA¡šà Wå¡ì´ÃàÒü¡ú


© 2016 - 2018 Poknapham. All rights reserved.