šèA¥¡ã} ¯àJº >å}R¡àÒü>à [Ò}¤à ÒàÚ¤[Î 'ìJàÚ Jè[ƒ}³B¡ã t¡R¡àÒü󡃤[>

ƒà. ëA¡ 'W¡ ë¹à[¤ì@ƒøà [Î}Ò
ÎàÒü[A¡Úà[yÑz, [ƒÑ|ãv¡û¡ ëÒà[Ñšt¡àº ë=ï¤àº

ÒA¡W¡à} ó¡¤à ÒàÚ¤[Î A¡[¹ì>à?
³ãšè³ [t¡}>à ÒàÚî> ÒA¡W¡à} ó¡¤>à J«àÒüƒKã ³¹ç¡*Òü¤à º[Ä¡ú "ƒå *Òü¹¤[ƒ ÒA¡W¡à} ó¡¤à ÒàÚ¤[Î A¡ƒàÚ¤å ëA¡ï¤ìK¡? ¯àÁ¢¡ ëÒºô= *K¢>àÒüì\Î> (ƒ[¤ÃÚå 'W¡ *) Kã ³tå¡}ÒüÄà ÒA¡W¡à} ó¡¤à ÒàÚ¤[Î ">à-"ìÚA¡ "³Îå} ëÅà@ƒ³ >àƒ´¬à Úà*ƒ¤à "ƒåJv¡û¡>à *Òü¤à Úà샡ú ³[Î[ƒ [ó¡[\ìA¡[À, ë³ì”z[À "³Îå} ëÎà[ÎìÚ[À ëÒº[ƒ *ÒüKƒ¤[> ÒàÚ[¹¡ú ƒàÒüì³X> "׳ "[ÎKã ³>å}ƒà "³v¡} ëÒº[ƒ *Òü¤à R¡³ƒ¤ƒà ³ãÅA¡ "ƒå t¡ìÅ}>³A¡ ëÒº[ƒ *Òü ÒàÚ>à ëºï¤à Úà샡ú ÒA¡W¡à} ëšàºà} "[΃à ">à-"ìÚA¡ íºy¤à "³Îå} t¡ãg} A¡àÚ\R¡¤à Úà*‰¤[ƒ ³ƒå [ó¡[\ìA¡[À ëÒº[ƒ *Òüì¹ ÒàÚ>à ëºïK[>¡ú

 Mentally Healthy *Òü¤à ÒàÚ¤[Î>à A¡[¹ì>à?
¯àÁ¢¡ ëÒºô= *K¢>àÒüì\Î> (ƒ[¤ÃÚå 'W¡ *) Kã ³tå¡}ÒüÄà ë³ì”z[À ëÒº[ƒ *Òü¤à ÒàÚ¤[Îƒà ³ãÅA¡ "³Kã ³ÅàKã &[¤[º[t¡ W¡š W¡à>à JR¡\¤à R¡´¬à šå[XKã "¯à-">àKã íW¡>àìJຠ³àìÚàA¥¡¤à R¡´¬à, ëÅ씂àA¡ íº>à [Ò}\¤à R¡´¬Kà ëºàÚ>>à ³ÒàB¡ã A¡³å¸[>[t¡ "ƒåƒà A¡àÄKƒ¤à ë=ï*} A¡Úà A¡[”|¤å¸Î> šã¤à R¡´¬à *ÒüKƒ¤[> ÒàÚ[¹¡ú ÒàÚ[¹¤[Å} "[Î *Òü>>¤à ëÒà;>¤ƒà ³¹ç¡*Òü¤à ³W¡àA¡ "׳ W¡R¡[º¡ú ³ìJàÚ[Å} "ƒå[ƒ (1)
Emotionally Well Being, (2) Psychology Well Being  "³Îå} (3) Socially Well Being *ÒüKƒ¤[> ÒàÚ¤[Î[>¡ú ƒàÒüì³X> "׳ "[ÎKã ³¹v¡û¡à "³v¡} ëÒA¡ ëÅàÚ¹A¡šƒà ³ãÅA¡ "ƒå ë³ì”z[À ëÒº[ƒ *Òü ÒàÚ>à ëºï¹ì¹àÒü¡ú 

Mental Health Problem "³Îå} Mental Illness (Psychiatric Disorders) ÒàÚ¤[Î[ƒ A¡[¹ì>à?
ë>àì³¢º ëóø¡³¯àA¢¡ "³Kã ³>å}ƒà ë>àì³¢º *Òü>à [Ò}\¹´¬à ³ãÅA¡ "³Kã [=[S¡} ëšøàìÎÎt¡à, Òüì³àìÑ•º ët¡à@ƒà, ëÎX¹ã [Ñz³å[º[Å} šì΢œ¡ ët¡ï¤Kã ë³A¡à[>\³ƒà "³Îå} [¤ìÒ®¡ì¹º &ƒ\Ñzì³”z>[W¡}¤ƒà "A¡àÚ¤à šã¹v¡ûå¡>à ë>àì³¢º *Òü>à >å}R¡àÒü>à [Ò}\¹´¬à šå[X "ƒåƒà "A¡àÚ¤à šã¤à ëÒï¹Aá¤[ƒ ³ÒàA¡ "ƒå ë³ì”zº ëšøàì¤Ã³ J¹à ³àìÚàA¥¡ì¹ ÒàÚ>à ëºïK[>¡ú "[ÎP¡´¬à ëšøàì¤Ã³[Å} "[ÎKã "Úà´¬à Źç¡[v¡û¡ ³t¡³ J¹Kã ³>å}ƒà ëºàÒü>³A¡ ³àR¡\[Jƒå>à ³ãÅA¡ "ƒå ÒàÄP¡³ ë>àì³¢º *Òü>à >å}R¡àÒü>à [Ò}¤à R¡³Ò[À¡ú "ƒå¤å ³ÒàA¥¡à ëšøàì¤Ã³[Å} "ƒå A¡ì”|ຠët¡ï¤à R¡´Ãv¡ûö¡¤à "³Îå} ³ƒå>à šèA¥¡ã} ¯àJº¤å Úà´•à *;º¤à "³Îå} ë>à}³Kã ët¡ïKƒ¤à ³ì=ïƒà} ó¡à*¤à ët¡ï¤à R¡³Ò@ƒ¤³îJ ¯àÒÀ¤[ƒ ³ÒàA¡ "ƒå ÎàÒü[A¡Úà[yA¡ [ƒÎ*ƒ¢¹ >;yKà ë³ì”zº Òüºì>ÎA¡ã ºàÚ>à "³>à >àì¹ ÒàÚ>à ëºïK[>¡ú ³t¡àR¡ "[Î ëÚïJø¤[ƒ ³ÒàA¡ "ƒå ë³[ƒìA¡Î> šã¤à, ÎàÒüìA¡àì=¹àšã W¡x¤à "³Îå} A¡àl¡üìX[º} ët¡ï¤Kã ºàìÚ} A¡àR¡ìºà>[Å} "[Î Åã[\ăå>à ºàìÚ}¤Kã ³ì=ï t¡à칡ú

Psychiatric Problem íºƒå>à >๤à >åšà->åšã Jè[ƒ}³A¡ "R¡à*¤à-"R¡à*¤ã R¡àv¡û¡¹à?
í³ìÒïì¹àºƒKã ëÒï>à ÎàÒü[A¡Úà[yB¡ã ">à¤à "³Îå} ÎàÒü[A¡ÚàyãKã ƒàv¡û¡¹ ÒàÚ¹K[ƒ "R¡à*¤Kã ºàÚ>à, "R¡à*¤à ëÚ}¤à ƒàv¡û¡¹ "³Îå} "R¡à*¤Kã ºàìÚ}ó¡³ ÒàÚ>à JR¡>ƒå>t¡à ºà[Aá¡ú ³[ÎKã "¹à>¤à =à\>¤ã "[Î ³¹ê¡ óè¡A¡šà R¡³ƒ¤³îJ ³¹à t¡à[Å>[J¤>à R¡[ÎKã W¡à*J;ìº ÒàÚ[¹¤à ™åK "[΃Îå ³ã*Òü¤à A¡àR¡ºèš Jè[ƒ}³A¥¡à ÎàÒü[A¡Úàyã "³Îå} ³[ÎKà ³¹ã íº>¤à =¤A¡ ë=ï¹³ Jè[ƒ}³A¡šå "R¡à*¤à-"R¡à*¤ã >;yKà "R¡à* "îó¡ ÒàÚ¤à ¯àîÒ[Å} "[ÎKà ³¹ã ëÒA¡ ëÒA¡ Å´•Ò@ƒå>à 'ìJàÚKã šå[X ³Òã}ƒà W¡àl¡ü¹¤à ë>ìK[t¡¤ Òüì´šv¡û¡ "³à šãƒå>t¡à íº[¹¡ú ³[γA¥¡à ÎàÒü[A¡Úàyã ÒàÚ¤à ë³[ƒìA¡º ÎàÒüXA¡ã ºàìÚ} š=àš "[΃à "ìW¡ï¤à Jèì¹ï "³à =à}Ò@ƒå>à ëÒï[\A¡Îå "ƒå³ íº[¹¡ú šè´•³A¡ "[ÎKã ³¹ç¡[ƒ - JR¡ƒ¤à, ºàÄà =à\¤à, ºàÒü[¹A¡ ºàÒüÇ¡ íÒ¤à ¯à;šà "³Îå} W¡;>¤ãKã =à\>¤à A¡Úà "[Î[>¡ú 

Psychiatric A¡ã ">à¤à Jè[ƒ}³A¡ "R¡à*¤à "R¡à*¤ã R¡àv¡û¡à >ìv¡ –
1)
Psychosis – "R¡à*¤à >;yKà "R¡à*¤ã (¯àJº  ëW¡àÒüƒå>à R¡à*>-îó¡>à >à¤à) ÒàÚ>à ³ãÚà´•à JR¡>[¹¤à ÎàÒü[A¡ÚàyãB¡ã ">à¤à ³Jº "[Î ë³[ƒìA¡ºKã ëºà@ƒàƒà ÎàÒüìA¡à[ÎÎ (Psychosis) ÒàÚ¹Kà JR¡î>¡ú ët¡àR¡à>-ët¡àR¡à>¤à ÎàÒüìA¡à[ÎÎ ³Jº A¡Úà íº "³Îå} ³ìJàÚ>à >à¹A¡šƒà &¤ì>àì³¢º *Òü¤Kã W¡à} "[ÎÎå "³Kà "³Kà ëJîÄ¡ú Schizophrenia, Psychosis N.O.S, Delusional disorder, Capgras syndrome, Catard sydrome >[W¡}¤à "[Î ÎàÒüìA¡à[ÎÎA¡ã ët¡àR¡à>-ët¡àR¡à>¤à ³Jº[Å}[>¡ú R¡à*>-îó¡>à >๤à A¡àR¡¤å[Å}Kã ³¹ç¡*Òü¤à ºàÒü*}[Å}[ƒ - 
(A¡)
Delusion – *Òüƒ¤à "³Îå} Úè´£¡³ Úà*ƒ¤ƒà ºàÄà =à\ƒå>t¡à >;yKà [W¡}>ƒå>t¡à íº¤à¡ú
(J)
Hallucinations – t¡àó¡³ ë=àv¡û¡¤à A¡Úà ³>àìA¡à}ƒà t¡àƒå>t¡à íº¤à, l¡üó¡³ ë=àv¡û¡¤à A¡Úà ³³ã;t¡à l¡üƒå>t¡à íº¤à¡ú
(K)
Talking non-sense (irrelevant talks) – ³¹ã ³ìJàR¡ Å´•ƒ¤³îJ ëW¡àÒüì¹àº šàì¹àº R¡àR¡¤à¡ú
(Q
) Suspicious – ³¹³ W¡àƒ>à šR¡W¡ã}ƒà [W¡}>¤à¡"³Îå}
(R¡)
Lack of Insight – ³Åà>à ³Åà¤å >àì¹ ÒàÚ¤à JR¡\¤à R¡³ƒ¤à "[Î>[W¡}¤à ºàÒü*}[Å} "[Î[>¡ú

γà\ "[ÎKã ³¹v¡û¡à ÎàÒüìA¡à[ÎÎ>à >à¤à ³ãKã ³Åã}[Î ÒüÚà³[ƒ Úà³ìƒ¡ú Ç¡š¥t¡}Kã W¡àƒà Aå¡@ƒKã>à Aå¡”‚öàì¹à³ ó¡à*¤ƒ[>¡ú 

2) Neurosis / Non-psychosis – ¯àJº ëW¡àÒüƒå>à R¡à*>à íó¡>à >à¤[ƒ >;t¡¤à (&¤ì>àì³¢º *Òü¤à >;t¡¤à) ët¡ïÒüP¡´¬Îå ë>àì³¢º ëóø¡³¯àB¡ã ³>å}ƒà ³Åà-³Åà>à A¡ì”|ຠët¡ï¤ƒà ¯à>à ë=àAá¤à, ³Åà>Îå >àì¹ ÒàÚ¤à JR¡\¤à "³Îå} ºàìÚ}>¤Îå ëÒà;>\¤à A¡àR¡¤å "[Τå>à Neurosis >à¤à ÒàÚ>à JR¡î>¡ú ³ìJàÚ[Å} "[Î[ƒ "R¡à*¤à "R¡à*¤ã "³v¡à >ìv¡¡ú ët¡ïÒüP¡´¬Îå ³*} "³à >;yKà "³Kã *Òü¤à šèA¥¡ã} ¯àJºKã ºàÚ>à[ƒ íº¹¤[>¡ú ³ìJàÚKã ³Åã} "[Î[ƒ γà\ "[ÎKã ³>å}ƒà ³Åã} =ãR¡³ƒ¤³îJ 횃å>à íº[¹¡ú W¡àl¡ü¹àA¥¡à W¡àƒà 70 ƒKã 80 ³å[v¡û¡ "R¡à*¤à >;t¡¤à ÎàÒü[A¡ÚàyãB¡ã ">à¤à R¡àv¡û¡[>¡ú Anxiety, Depression, OCD (Obsessive Compulsive Disorder), ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder), Alchohol & Drug Addiction, Conduct Disorders >[W¡}¤[Å} "[Î R¡à*ƒ¤à ÎàÒü[A¡ÚàyãB¡ã ">à¤[Å}[>¡ú

Stigma "³Îå} Discriminate ët¡ï[¤¤>à ÎàÒü[A¡ÚàyãB¡ã ">à¤[Å} ºàìÚ}¤ƒà A¡[¹ ë=àA¡Ò[À?
ë>àì³¢º *Òü ÒàÚƒå>à W¡àl¡üì=àA¡W¡[¹¤à 'ìJàÚ šè´•³A¥¡à ÎàÒü[A¡ÚàyãB¡ã ">à¤[Å}¤å &¤ì>àì³¢º *Òü¹¤[> ÒàÚƒå>à Úà´•à Ò”‚>à ëÚ}[¤¤à, l¡ü[Å;[šƒ¤à, A¡ì¹³ A¡=àÚ>[¤ƒå>à ºA¥¡¤à, ó塤ã íW¡[¤¤à "³Îå} 빚 ët¡ï¤Kã #-šàl¡ü A¡Ú೹硳 t¡à[¹¡ú ³[ÎP¡´¬à A¡Úà[Î>à ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ ëšìΔz[Å} "[Î ºàìÚ}¤ƒà Jåìƒà}W¡àÒì@ƒ¡ú γà\[Î>à ³ìJàÚ[Î ³ã³àÄì‰ ÒàÚƒå>à ³ìJàÚKà ët¡à;>-[t¡Ä¤à šà³ìƒ¡ú γà\ƒKã ët¡àR¡à> t¡àÒ[À "³Îå} ³ìJàÚ¤å #씂àA¡šã¡ú ë>àì³¢º *Òü¤à ³ãÅã}>à ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ ëšìΔz[Å}ƒà $;[º¤à ë>ìK[t¡¤ &[t¡W塃 "³Îå} yûæ¡ìÚº [¤ìÒ[®¡"¹ "[Î>à ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ ëšìΔz "³[ƒ ³àKã Òü³å} ³>å}ƒà ë>ìK[t¡¤ Òüì´šv¡û¡ A¡Ú೹硳 šã ú ³ã>à ë>àA¥¡[¤K[> "³Îå} l¡ü[Å; ë=ï*Òü[¤ì¹àÒü ÒàÚ¤Kã ÒüA¡àÚ¤à "³Îå} [A¡\¤à ëšàA¡Ò@ƒå>à ë=ï>à íº>à ëó¡àR¡>à ¯à¹ã Åà¤à "³Îå} ºàìÚ}>¤à šåì=à¹A¡šà R¡³\샡ú ³[Î>à ³¹³ *Òüƒå>à ëºà;[Å>¤Kã íÒ>¤ã íº¹A¡Òü "³Îå} #Ѭ¹K㠳󡳃à "\à-šè\à ët¡ï[¹îR¡ >;yKà ëy[ƒìÑ•º ëó¡= [Òº¹[Å}ƒà ºàìÚ}ƒå>à íº[¹îR¡ƒà ÎàÒü[A¡ÚàyãB¡ã ƒàv¡û¡¹ t¡àăå>à "Wå¡´¬à ³àÚîA¡ì¹à³ƒà ºàìÚ}¤à ºàAá¤Kã º´¬ãƒà ³t¡³ Úà´•à =㔂Ò[À¡ú "Wå¡´¬à ºàìÚ} ó¡}Kƒ¤ƒå A塳 šå¤à ºàÚ>à *>[Jƒå>à ó¡Ò>¤ƒà Úà´•à Jèì¹ï =à}Ò[À¡ú Å´•à ÒàÚ¹¤ƒà ë>àì³¢º [ššº[Å}>à ³¹àÒü¤A¡ =㹤à ÎàÒüìA¡à[ÎÎ ëšìΔz[Å}Kã [Ò}>>¤Kã #\; Î@µà> "³Îå} ׸ì³> ¹àÒüt¡ šè´•³A¡ ëJàìUàÚ>ƒå>à ³àR¡Ò>[¤[¹¡ú

A¡[¹ ³¹³ƒKã ÎàÒü[A¡ÚàyãB¡ã ">à¤[Å} "[Î *Òü¹A¡šì>à?  
ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ [ƒÎ*ƒ¢¹, ë³ì”zº Òüºì>Î "³à A¡³ìƒï>à *Òü¹A¡šìK ÒàÚ¤[Î Úà´•à A¡³ìšÃG *Òü¤à Òü”zì¹[v¡û¡¤ ëó¡ì>àì³>> "³[>¡ú ³[Τå 'ìJàÚ>à
bio-psycho-social model of illness ÒàÚ¹Kà JR¡î>¡¡ú
- ë¤ö>Kã >å¸ì¹àyàX[³t¡¹[Å}Kã "ìÅàÚ¤à Úà*¹A¡šƒKã *Òü¤à ÚàÒü¡ú ³[Î>à ¤àÒü*ìºà[\ìA¡º ëA¡à\ ÒàÚ¤ƒå[>¡ú
- ë>ìK[t¡¤ ëÎX *Òü>t¡à J>¤Kã ³*} ÒàÚ¤[ƒ ëA¡àìN¥[t¡¤ ëšt¡>¢ *¤ ë>ìK[t¡¤ [=[S¡} "[Î>à ÎàÒüìA¡àìºà[\ìA¡º ëA¡à\ ÒàÚ¤ƒå[>¡ú
- =à\ƒ>à ë=àA¡šà JàR¡R¡³ƒ¤à ë=ïìƒàA¡, ºãÅà} [Å;>à ³àìÚàA¥¡¹A¡šà Stressors (ºàÚ¹¤Kã íW¡ì=R¡, "[Å-">à, >å}[Å>¤à A¡àÚ>¤à, W¡àÒüÁ¡ &¤å¸\, A¡ÀA¡ ëÚ}=ã>¤à) "³Îå} ³*} ³¹ãº t¡àƒ¤à íºR¡àA¡ ÅàÎ> "[Î>[W¡}¤à "[Î>à ëÎà[ÎìÚº ëA¡à\ ÒàÚ¤ƒå[>¡ú 

ÎàÒü[A¡ÚàyãB¡ã ">à¤à J¹à "³[ƒ ³¹³ =ã¤à JR¡ƒ>à ÒàÚ¤[ƒ ëÑ|ι "³v¡à íºt¡>à ³=Ät¡à >à¹A¡Òü¡ú ³[Τå Òüì@ƒàì\>Î ëA¡à\ ÒàÚ¹Kà JR¡î>¡ú "ƒå¤å "Úà´¬à ÎàÒü[A¡ÚàyãB¡ã ">à¤[ƒ >àît¡ W¡àƒ¤à ÎàÒüìA¡à-ìÎà[ÎìÚº Òü쮡”z, ëš>ó塺 ëyà³à[t¡A¡ Òü쮡”z "³Îå} *> ìKàÒü} ºàÒüó¡ ëÑ|ι[Å}>à ë=àA¡Ò>¤à R¡àv¡û¡[>¡ú ëš>ó塺 ÎàÒüìA¡àìºà[\ìA¡ ëyà³à ë=àA¡Ò[À¤[Å}[ƒ - (i) 빚, (ii) ëƒàì³[ÑzA¡ ®¡àÒü*ìºX "³[ƒ yû¡àÒü³, (iii) W¡àÒüÁ¡ &¤å¸\, (iv) ë>W¡ì¹º [ƒ\àÑz¹ ("à=¢ìE¡A¡, Îå>à³ã, ÎàÒüìAáà> "[Î>[W¡}¤à), (v) ëή¡¸¹ Òüºì>Î >;yKà Òügå¹ã (ëA¡X¹, ëš¹àºàÒü[ÎÎ, &´šå¸ìt¡Î>), (vi) "[Å-">à>à ³¹³ *Òü¹Kà >å}[Å¤à ³ãÅA¡[Å} A¡àÚ>¤à, (vii) Úà´•à ®¡àÒü*캔z *Òü¤à ë=ïìƒàA¡[Å} l¡ü¹ç¡¤à,  (viii) A¡>[óáv¡û¡ [ÎWå¡ìÚÎ>, (ix) ëÎà[ÎìÚº "³[ƒ ëšà[º[t¡ìA¡º Òü>ìÑz[¤[º[t¡ "³Îå} (x) ÎàÒü¤¹ yû¡àÒü´•[W¡}¤[Å} "[Î š>¤à ÚàÒü¡ú

ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ ëšøàì¤Ã´•à >à¹¤à ³ãKã ³Åã}[ƒ A¡ƒàÚ ëÚ﹤ìK?
R¡[Î R¡[γB¡ã ÒàÚ¹K[ƒ ³ã*Òü 4 
Jè[ƒ}Kã ³ã*Òü "³³³[ƒ ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ [ƒÎ*ƒ¢¹>à >àì¹ ÒàÚ>à ëºïî>¡ú W¡Òã 5 ƒKã 16 ó¡à*¤Kã "R¡à}[Å}Kã W¡àƒà 10 ³å[v¡û¡ ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ [ƒÎ*ƒ¢¹[Å}>à >àÒìÀ ÒàÚ>Îå šà>[¹¡ú "ƒåKà ³ìJàÚKã ³>å}ƒà W¡àƒà 70 ë¹à³[ƒ >ã}[=>à ºàìÚ}[¤ìƒ¡ú ¯àÁ¢¡ ëÒºô= *K¢>àÒüì\Î>Kã ¤ƒ¢> *¤ [ƒ[\\ 2001 Kã ³tå¡}ÒüÄà ³ã*Òü [³[ºÚ> 450 ë¹à³[ƒ ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ [ƒÎ*ƒ¢¹[Å}>à >à[¹¡ú

- ³ã*Òü [³[ºÚ> 350 ëÒ>¤>à [ƒìšøÎÄà >à[¹¡ú ³[Î>à [ƒÎ&[¤[º[t¡ *Òü>¤Kã ³ìA¡àA¡ ë=à}¤à ³¹³ "³à *Òü[¹¡ú
- ³ã*Òü [³[ºÚ> 1 ëÒ>¤>à W¡Òã Jè[ƒ}Kã ÎåÒüÎàÒüƒ ët¡ï[¹¡ú W¡àl¡ü¹àA¥¡à [³>ãt¡ 40 Jè[ƒ}Kã ³ã*Òü "³³³ ÎåÒüÎàÒüƒ ët¡ïƒå>à [Å[¹¡ú 
- ³ã*Òü [³[ºÚ> 25 ëÒ>¤>à Schizophrenia (Psychosis) >à >à[¹¡ú
- ³ã*Òü [³[ºÚ> 90 ëÒ>¤>à "àºìA¡àìÒຠ"³Îå} "ît¡ ‰K Åã[\ĤKã ëšøàì¤Ã´•à >à[¹¡ú
- W¡Òã 65 Kã ³=v¡û¡à íº¤à "Òº[Å}ƒà "àì³[¹A¡àJv¡û¡ƒà ³ã*Òü [³[ºÚ> 5.4 ëÒ>¤Kã ³=v¡û¡à "àºîc¡³Î¢ [ƒì³[XÚà>à >à[¹¡ú ëÎìA¡@ƒ 3 Jè[ƒ}Kã "Òº "³³³[ƒ "àºîc¡³Î¢ [ƒì³[XÚà>à >àÒ[À¡ú

Òü} 2010 Kã ëNÃà줺 ¤ƒ¢> [ƒ[\\ Ñzƒã [¹ìšàt¢¡ ³tå¡}ÒüÄà šõ[=¤ã "šè>¤ƒà J«àÒüƒKã ëšøàì¤Ã³ *Òü[¹¤à ÎàÒü[A¡ÚàyãB¡ã ">à¤à "[Î [ƒìšøÎ> "³Îå} &}\àÒü[t¡>à *Òü[¹¡ú "ƒåKà ÎåÒüÎàÒüƒ ët¡ï¤Kã J«àÒüƒKã ³¹ç¡*Òü¤à ³¹´•à ë³\¹ [ƒìšøÎÄà *Òü[¹¡ú 

¯àÁ¢¡ ëÒºô= *K¢>àÒüì\Î>Kã ÒüAå¡Òü Aå¡Òüƒ>à šàR¡ì=àA¡[J¤à Î쮢¡ "³Kã [¹ìšàt¢¡ ³tå¡}ÒüÄà ë³ì”zº ëÒºô= ëšøàì¤Ã³[Å} "[Î ë>à}³-ë>à}³Kã ëÒ>K;ºv¡ûå¡>à R¡[Î[ƒ ë³\¹ š[¤ÃA¡ ëÒºô= ÒüÎå ÒàÚ¤ƒå *Òü칡ú

ëÒï[\A¡ 'ìJàÚ A¡[¹ ët¡ï¤à ÚàÒü?
- ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ ëšøàì¤Ã³ "³Îå} ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ [ƒÎ*ƒ¢¹>à >à¤Kã W¡à} "[Πë>à}³-ë>à}³Kã ëÒ>K;º[Aá ÒàÚ¤[Î 'ìJàÚ JR¡¤à t¡àÒü¡ú
- šõ[=¤ãKã ³ó¡³ šè´•³v¡û¡à ¯à¹, ®¡àÒü*ìºX, yû¡àÒü³, ë>W¡ì¹º [ƒ\àÑz¹, ëƒàì³[ÑzA¡ ®¡àÒü*ìºX, W¡àÒüÁ¡ &¤å¸\, 빚, ëšà¤[t¢¡ &@ƒ ëÒà³ìºÎ, ëšà[º[t¡ìA¡º &@ƒ ëÎà[ÎìÚº Òü>ìÑz[¤[º[t¡ "³Îå} Òü”z¹šà΢ì>º [ƒ[ó¡A¡º[t¡ "³[ƒ ׸ì³> ¹àÒüt¡ ®¡àÒü*ìºÎ> ët¡ï¤Kã W¡à} ë>à}³-ë>à}³Kã ëÒ>K;ºA¡š>à ³[ÎKã í³Åà ÒA¡ì=}>>à >;yKà >àìA¡àÚ>>à ó¡}[º¤à ³ãÅã}Kã ÎàÒüìA¡àìºà[\ìA¡º ëyà³à "³Îå} ë³ì”zº ëÑ|ÎA¡ã W¡à}Îå ë>à}³-ë>à}³Kã ëÒ>K;ºv¡ûå¡>à ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ ëšøàì¤Ã³ ºàA¥¡¤Kã º´¬ã ëÒÄà ëÒÄà W¡àl¡üì=à¹[Aá¡ú 
- ' "³Îå} 'Kã Òü³å}ƒà ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ ëšøàì¤Ã´•à >à¹ìAáàÒü ÒàÚ¤[Î t¡´¬à R¡³ìƒ¡ú
- >åšã "R¡à} "³Îå} >Òà "Òº Jàv¡û¡>à ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ ëšøàì¤Ã´•à ³ãÅA¡ "³ƒà ëÒv¡û¡à >àÒ>¤à ÚàÒü¡ú
- =àÚ>Kã &ÎàÒüº³Kã ™åK "ƒå R¡[Î[ƒ >;ìy¡ú ÎàÒü[A¡ÚàyãKã ƒàv¡û¡¹ "Úà´¬à JåU}Kã ëÒà[Ñšt¡àºƒà ó¡}¤à R¡ì´Ã¡ú "ó¡¤à "³Îå} ³P¡o íº¤à ÒãƒàA¡ ³¹àR¡ A¡àÚ>à íºì¹¡ú R¡”zà>à ºàìÚ}ìÒ﹤[ƒ ó¡Ò>¤à R¡´¬Kã W¡à} Úà´•à ¯à}캡ú 
- W¡Òã A塳\à A¡Úà ³ã;ìÚ} W¡R¡[¤¹v¡û¡¤>à [ó¡[\ìA¡º ëÒºô= ëA¡Ú๠[ÎìÑz³Kà ë³ì”zº ëÒºô= ëA¡Ú๠[ÎìÑz³Kà γå‰Kà ºà}ìJàR¡Kà ³šà íºt¡>à ëJĤP¡³ R¡[Î R¡[γA¡Îå W¡àl¡ü>à ëJĤà íº[¹¡ú ³[Î ëA¡àA¥¡¤à íº¤àB¡ã "JR¡-"îÒ[Å}, ¹à\>ã[t¡¯àºà[Å} "³Îå} ëºà ë³A¡¹ šè´•³A¡ ÎàÒü[A¡Úàyã¤å "R¡à*¤à "R¡à*¤ã "³Îå} "R¡à* "îó¡Kã =àA¡ Jv¡û¡ƒà "Îå³ Jăå>à íº¤Kã "šãA¡šà ¯àJº "³Îå} "Jè¤à ³ã;ìÚ} "ƒå ëÒà}ìƒàA¡šà ³t¡³ ëÚï칡ú ³ãA¡š ë=àA¡[šì¹à¡ú

- [ƒÑ|ãA¡ ëÒà[Ñšt¡àº[Å}ƒà ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ ƒàv¡û¡¹[Å} ëšà[Ñz} šãƒå>à šø\à ³ãÚà³Kã Jåìƒà}W¡à¤à ó¡}Ò>[¤ì¹à¡ú "ìW¡ï-"ìW¡ï¤à ë³ì”zº ëÒà[Ñšt¡àº[Å} ³¹àR¡ A¡àÚ>à [º}J;šãì¹à¡ú ó¡@ƒ ³t¡ãA¡ W¡à>à =àƒ[¤ì¹à¡ú "ìW¡;šà ëšà[º[t¡ìA¡º A¡[³t¡ì³”z[Å} =[´¬ƒå>à [ó¡[\ìA¡º ëÒºô= [ÎìÑz³Kà ë³ì”zº ëÒºô= [ÎìÑz³KKã ³¹v¡û¡à º´¬à ët¡ï¤à Úàƒ>à íº[¹¤à ëJĤà "[Î ëA¡àA¥¡¤à W¡š ³àĤà =àv¡û¡à šåJ;[š>¤à ëÒà;>[¤ì¹à¡ú ë>à ëÒºô= [¯ƒàl¡üt¡ ë³ì”zº ëÒºô= ÒàÚ¤[Î A¡àl¡ü[¤K>å ú 'ìJàÚ ë=R¡³>ìJø¡ú
- ë>àì³¢º [ššº[Å}>à ÎàÒü[A¡ÚàyãA¡ ëšìΔz[Å}¤å ³ã³àÄì‰ ÒàÚƒå>à Ò”‚>à ëÚ}[¤¤à, t¡à=ã>à ët¡ï[¤¤à "³Îå} ët¡àJàÚ>à =[´¬¤à ÒàÚ¤[ƒ [ÑzK³à "³Îå} [ƒ[ÑI¡[³ì>Î> ët¡ï[¤¤Kã ¯àJº =àìƒàA¡[šì¹à¡ú ³ìJàÚ¤å *¤ì\v¡û¡ "³à *Òü>à l¡ü[¤¤Kã ³×;t¡à ÒüÅà³B塳 Τì\v¡û¡ "³à *Òü>à l¡ü[¤ƒå>à ë¹ìÑšv¡û¡ ët¡ï[¤¤à, ³ÒàB¡ã [Ò}¤Kã ¹àÒüt¡ Jè[ƒ}³A¡ ÒüA¡àÚ Jå´•[¤¤à, #\; Î@µà> >ã}[=>à $;[š¤à "³Îå} ëÒA¡ R¡´¬³îJ γà\ºv¡û¡à [t¡g>¤à ëÒà;>[¤¤>à 'ìJàÚKã Òüì=ïƒà} *Òü¹[Ρú ë>àì³¢º *Òü¤à ³ã*Òü¤>à &¤ì>àì³¢º *Òü¤à ¯àJìÀà@ƒà =¤A¡ ët¡ïP¡³[Ρú 'ìJàÚÎå [Ò}[Ρú ³ìJàÚÎå šèÄà >å}[Å W¡àÄ>à "³Îå} ÒüA¡àÚ Jå´•>à [Ò}[³Ä[Ρú

íº¤àA¡ šø\à šè´•³A¡ ºàìAáà¡ú ë=àAáìAáà, 'ìJàÚ šèÄà Jè;Å´•¹[Ρú 'ìJàÚ ë³ì”z[À ëÒº[ƒ *Òüƒ¤à Úà샡ú ë³ì”zº ëÒºô= [ÎìÑz³ W¡à*J;Ò@ƒ¤à Úà샡ú ë³ì”zº ëÒºô= W¡à*J;>>à ët¡ï¤à Úà¤à =¤A¡ Jè[ƒ}³A¡ 'ìJàÚ šèÄà ët¡ï[³Ä[Î ºàìAáà¡ú >;y¤[ƒ 'ìJàÚ Jè[ƒ}³A¡ γà\ºv¡û¡à šèA¥¡ã} ¯àJº ³A¡à ºà´•à [Ò}¤à R¡´Ãì¹àÒü¡ú A¡àl¡ü[¤¹K>å¡ú šèA¥¡ã}, ¯àJº ³A¡à ºà´•à [Ò}¤à ÒàÚ¤[Î 'ìJàÚ Jè[ƒ}³B¡ã t¡R¡àÒü󡃤[>¡ú ³[Î>à '¤åÎå "³[ƒ "ìt¡àÙ¤åÎå ë³ì”zº [ƒÎ*ƒ¢¹>à Úà[¹¤³îJ >àÒìÀàÒü¡ú


© 2016 - 2017 Poknapham. All rights reserved.